22.12.2021
Chi艅skie gro藕by ekonomiczne wobec Litwy b臋d膮 testem jedno艣ci UE
We wtorek 15 grudnia litewskie ministerstwo spraw zagranicznych Litwy , 偶e zamkn臋艂o ambasad臋 w Pekinie i wycofa艂o ostatnich dyplomat贸w do kraju. Decyzja jest spowodowana odebraniem przez ChRL akredytacji litewskim dyplomatom, kt贸re poprzedzi艂o obni偶enie poziomu relacji dyplomatycznych z Litw膮 do charg茅 d鈥檃ffairs. W ten spos贸b Pekin realizuje gro藕by retorsji dyplomatycznych, kt贸re zapowiedzia艂 w zwi膮zku z w Wilnie, kt贸remu pomimo ogromnego potencja艂u gospodarczego i politycznego Chiny nie zdo艂a艂y zapobiec. Opr贸cz dyplomatycznego odwetu, kt贸re jak dot膮d spotka艂o si臋 z ograniczon膮 reakcj膮 Unii Europejskiej, Pekin zacz膮艂 podejmowa膰 pr贸by gospodarczego odci臋cia Litwy od rynku chi艅skiego. Jednak do tej pory dzia艂ania te koncentrowa艂y si臋 poziomie bilateralnym, obecnie za艣 obj臋艂y swym zasi臋giem Niemcy 鈥� g艂贸wn膮 gospodark臋 UE.
Wed艂ug 藕r贸de艂 Chiny mia艂y naciska膰 na niemieckiego giganta Continental, produkuj膮cego opony i podzespo艂y samochodowe, aby zaprzesta艂 korzystania z komponent贸w produkowanych na Litwie; firma posiada w Kownie fabryk臋 podzespo艂贸w elektronicznych, kt贸ra jest zagranicznych na Litwie. W ten spos贸b sp贸r na linii Wilno-Pekin z Tajwanem tle przek艂ada si臋 na kwesti臋 globalnych 艂a艅cuch贸w dostaw i uderza w interesy niemieckiego przemys艂u motoryzacyjnego 鈥� jednego z filar贸w gospodarki RFN, 艣ci艣le powi膮zanego z gospodarkami Europy 艢rodkowo-Wschodniej. Opr贸cz Continental, Pekin mia艂a wywiera膰 r贸wnie偶 presj臋 na inne niemieckie przedsi臋biorstwa w sektorach motoryzacyjnym i rolniczym.
Pr贸by szanta偶u ekonomicznego ze strony Pekinu spotka艂y si臋 z reakcj膮 Federacji Niemieckiego Przemys艂u (BDI), za gospodarcze retorsje wobec Litwy. Wobec blokowania przez ChRL importu niemieckich towar贸w wyprodukowanych na Litwie pot臋偶na grupa niemieckiego lobby przemys艂owego o艣wiadczy艂a, 偶e chi艅skie dzia艂ania s膮 r贸wnoznaczne z bojkotem handlu, kt贸ry odczuje ca艂a Unia Europejska. Warto przypomnie膰, 偶e podobne dzia艂ania wpisuj膮ce si臋 w ramy retorsji handlowych na tle politycznym od wielu miesi臋cy odczuwa Australia, kt贸ra narazi艂a si臋 Pekinowi poparciem dla przeprowadzenia niezale偶nego 艣ledztwa dotycz膮cego wybuchu pandemii COVID-19.
Wed艂ug BDI chi艅skie retorsje ekonomiczne, dotykaj膮 zar贸wno importu z Chin, kt贸ry jest potrzeby niemieckim producentom na Litwie, jak i niemieckiego eksportu do Chin zawieraj膮cego litewskie komponenty. Niemieccy przemys艂owcy wskazuj膮 r贸wnie偶, 偶e w d艂u偶szej perspektywie Chiny dzia艂aj膮 na swoj膮 szkod臋, demonstruj膮c, 偶e s膮 gotowe na 鈥瀘dci臋cie gospodarcze鈥� z 鈥瀙olitycznie niepo偶膮danymi鈥� partnerami. Z drugiej strony BDI skrytykowa艂o Litw臋 za wychodzenie przed szereg polityki europejskiej wobec Chin w sprawie Tajwanu.
Reakcja BDI na upolitycznianie relacji gospodarczych przez Chiny nast膮pi艂a jednak dopiero, gdy chi艅ski przymus ekonomiczny wobec Litwy zagrozi艂 bezpo艣rednio niemieckim 艂a艅cuchom dostaw i produkcji. Niemieccy przemys艂owcy krytykuj膮c Litw臋 za 鈥瀞amozwa艅cz膮鈥� polityk臋 wobec Chin, wydaj膮 si臋 nie dostrzega膰, 偶e mija w艂a艣nie rok od zako艅czenia negocjacji w sprawie umowy inwestycyjnej (CAI) mi臋dzy UE i Chinami, kt贸rej g艂贸wnym motorem po stronie europejskiej by艂a sprawuj膮ca w贸wczas prezydencj臋 RFN, obiekcje zg艂aszane przez mniejsze pa艅stwa UE.
Wobec eskalacji presji ze strony Pekinu, w艂adze w Wilnie pr贸buj膮 odpiera膰 presj臋 chi艅sk膮 przez umi臋dzynarodowienie sporu. Minister spraw zagranicznych Gabrielus Landsbergis, kt贸ry na tle strat ponoszonych przez koleje litewskie w zwi膮zku z ameryka艅skimi sankcjami na bia艂oruski eksport produkt贸w potasowych, zaapelowa艂 do UE o wsparcie, argumentuj膮c, 偶e dzia艂ania wymierzone w jedno pa艅stwo cz艂onkowskie uderzaj膮 w ca艂膮 UE i wsp贸ln膮 polityk臋 handlow膮. Cho膰 Komisja Europejska zamiar stworzenia mechanizmu odstraszania pa艅stw, kt贸re chc膮 naciskami ekonomicznymi zmusza膰 cz艂onk贸w UE do zmiany polityki, to implementacja tych zamierze艅 b臋dzie wymaga艂a zgody Parlamentu Europejskiego i rz膮d贸w poszczeg贸lnych pa艅stw cz艂onkowskich, kt贸re s膮 w tej sprawie podzielone.
Paradoksalnie, by膰 mo偶e to po艣rednie uderzenie w gospodark臋 niemieck膮 sprawi, 偶e nowa koalicja rz膮dz膮ca w Berlinie podejmie bardziej zdecydowan膮 reakcj臋 w sprawie wsp贸lnej unijnej odpowiedzi na presj臋 gospodarcz膮 i polityczn膮 Chin na Litw臋. Reakcja rz膮du RFN i poszczeg贸lnych pa艅stw cz艂onkowskich w sprawie Litwy b臋dzie testem dla polityki europejskiej, kt贸ry pozwoli odpowiedzie膰 na ile UE jest w stanie osi膮gn膮膰 autonomi臋 strategiczn膮, maj膮c na uwadze nie tylko szanta偶 gospodarczy ze strony ChRL, ale r贸wnie偶 wcze艣niejsze napi臋cia z USA za prezydentury Donalda Trumpa. Brak zdecydowanej odpowiedzi Brukseli wobec post臋powania Pekinu narazi poszczeg贸lne pa艅stwa UE na podobne ataki w przysz艂o艣ci.