¾«¶«Ó°ÊÓ

nazwy nadawane broni

Szanowna Poradnio,

 

interesują mnie wzorce odmiany imion nadawanym broni. Szczególnie broń biała, a w niej miecze, otrzymywała indywidualne imiona od swoich właścicieli, rycerzy. Przykłady powszechnie znane to Excalibur, Durendal, Joyeuse, Pani Kowalska, Tizona, Colad, Balmung, Notung …

Używający tej broni wojownik (rycerz) traktuje ją osobowo. Dowodem jest Roch Kowalski z Trylogii: „…to jest pani Kowalska�; słowa wypowiadane są o szabli jako o żonie.

W pewnej powieÅ›ci wojowniczka dostaje miecz i nadaje mu imiÄ™ „¶Ù³ú¾±Ã³²úâ€�. Gdyby traktować go osobowo (a tak traktuje ten oręż bohaterka), wyjmie z pochwy Dzioba (tak wyglÄ…da dopeÅ‚niacz nazwiska ¶Ù³ú¾±Ã³²ú), a nie ¶Ù³ú¾±Ã³²ú. Chyba, że nie ma Dzioba (a nie ¶Ù³ú¾±Ã³²úa ani Dziobu) w pochwie. Czy tak?

Pisownia takich imion oczywiście od dużej litery. Mylącym wyjątkiem(?) jest „szczerbiec� pisany od małej. Czy dlatego, że to nie imię miecza, a jego określenie nadane kilkanaście pokoleń później?

 

Z poważaniem

Tomasz Marek

Opublikowano:

Wyraz szczerbiec zapisywany jest małą literą, dlatego że funkcjonuje w polszczyźnie jako nazwa pospolita, oznacza 'miecz koronacyjny piastowskich królów polskich’ [SJP PWN]. Gdyby jednak to samo słowo odnieść do jednostkowo przedmiotu, nabrałoby cech nazwy własnej. Nie można wykluczyć, że w niektórych tekstach pojawia się właśnie w takiej funkcji.

Nie mamy w polszczyźnie wzorców odmiany imion nadawanych broni, dlatego że jest to kategoria semantycznie rozbudowana. Ma Pan rację, że u podłoża procesu nazewniczego leży często personifikacja.

By rozstrzygnąć problem odmiany nazwy ¶Ù³ú¾±Ã³²ú, potrzebowalibyÅ›my wiÄ™cej danych. ZakÅ‚adajÄ…c, że podstawÄ™ stanowi rzeczownik pospolity (co wydaje siÄ™ najbardziej prawdopodobne), powiemy, że ktoÅ› wyciÄ…gnÄ…Å‚ ¶Ù³ú¾±Ã³²ú. Gdyby podstawÄ… byÅ‚o nazwisko, poprawna byÅ‚aby forma Dzioba.

�ączę pozdrowienia
Bartłomiej Cieśla

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR