¾«¶«Ó°ÊÓ

Czy używać w polszczyźnie potocznej imiesłowów przysłówkowych uprzednich?

Dzień dobry!

Czy mieści się w normie języka potocznego, na przykład w rozmowie z przyjacielem, korzystanie z imiesłowów? Bardzo podobają mi się takie zdania, w moim mniemaniu wzbogacają wypowiedzi, ale rzadko słyszę je u innych ludzi. Na przykład powiem: „zobaczywszy ją, od razu wróciłem wspomnieniami do dawnych czasów�. Jak prawidłowo wymawiać imiesłowy? W przypadku „dotarłszy� mówić tak, jak jest napisane? A może dotarwszy, dotarszy?

Pozdrawiam serdecznie.

Opublikowano:

Pana pytanie, jak rozumiem na podstawie podanego przykÅ‚adu, dotyczy tzw. imiesÅ‚owów przysłówkowych, a jeszcze dokÅ‚adniej, imiesÅ‚owu przysłówkowego uprzedniego (zjadÅ‚szy, usiadÅ‚szy, powiedziawszy, zrobiwszy, napisawszy itp.), za pomocÄ… którego wyrażamy czynność wczeÅ›niejszÄ… niż czynność wyrażona osobowÄ… formÄ… czasownika. PozostaÅ‚e imiesÅ‚owy, tzn. przymiotnikowy czynny (piszÄ…cy, mówiÄ…cy, leżący, jedzÄ…cy), przymiotnikowy bierny (na/pisany, z/robiony, powiedziany, z/jedzony) funkcjonujÄ… we wszystkich rejestrach współczesnej polszczyzny, czÄ™sto utożsamiane po prostu z przymiotnikami. Imiesłów przysłówkowy współczesny (piszÄ…c, mówiÄ…c, leżąc, jedzÄ…c) także ma dość dużą frekwencjÄ™ w tekstach, choć niestety, czÄ™sto bywa używany niepoprawnie, co oznacza, że dla użytkowników jÄ™zyka polskiego forma ta staje siÄ™ nieoczywista i trudna. Natomiast przywoÅ‚any przez Pana imiesłów przysłówkowy uprzedni niemal caÅ‚kowicie znikÅ‚ ze współczesnej polszczyzny, a z caÅ‚a pewnoÅ›ciÄ… nie bywa używany w polszczyźnie potocznej, która cechuje siÄ™ nieskomplikowanÄ… budowÄ… zdaÅ„. ZaletÄ… tej odmiany jÄ™zyka jest jednak to, że panujÄ… w niej mniejsze ograniczenia niż w odmianach o charakterze oficjalnym, co oznacza, że akceptowalne bÄ™dÄ… w niej takie formy, które sÄ… zrozumiaÅ‚e dla odbiorcy. Jeżeli zatem Panu taka forma siÄ™ podoba, a przyjaciel, z którym Pan rozmawia, jÄ… rozumie, proszÄ™ jej spokojnie używać nadal. Jednakże trzeba pamiÄ™tać, że stosowanie form jÄ™zykowych bardziej wyszukanych, niż tego wymaga sytuacja komunikacyjna, powinno być konsekwentne, co oznacza, że starannoÅ›ci skÅ‚adniowej powinna towarzyszyć staranność wymowy, a zatem odróżniamy formy utworzone przyrostkiem -Å‚²õ³ú²â (usiadÅ‚szy, zjadÅ‚szy, dotarÅ‚szy) od tych, które utworzone zostaÅ‚y przyrostkiem -wszy (napisawszy, zrobiwszy, powiedziawszy).

Izabela Różycka

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR