¾«¶«Ó°ÊÓ

Jaki rodzaj ma wyrażenie „wilk morski�

Dzień dobry,

 

w jednej z książek znalazłam takie zdanie: „(…) może poszczycić się imponującą marynistyczną wiedzą oraz umiejętnościami wprawiającymi w podziw najbardziej wytrwałe wilki morskie�.

Czy nie powinno być: „… najbardziej wytrwałych wilków morskich�? Słownik poprawnej polszczyzny formę „wilków� traktuje jako niepoprawną, ale w odniesieniu do zwierząt. Z drugiej strony Słownik frazeologiczny PWN podaje taki przykład: „Nawet stare wilki morskie po długim pobycie na lądzie…�.

Będę wdzięczna za pomoc,

pozdrawiam

Marta Pawlus

Wydawnictwo Szkolne PWN

Opublikowano:
uł

Problem, jaki należy tu rozstrzygnąć, to rodzaj gramatyczny wyrażenia rzeczownikowego „wilk morski�. Rzeczownik wilk używany w odniesieniu do zwierzęcia ma rodzaj męskożywotny, co powoduje, że mianownik i biernik w liczbie mnogiej mają taką samą formę (To są wilki – Widzę wilki; Żyją tam niedźwiedzie – Polowali na niedźwiedzie). Inaczej odmieniają się rzeczowniki męskoosobowe, które formy mianownika i biernika liczby mnogiej mają różne (To są aktorzy – Widzę aktorów; Przyjechali synowie – Witał synów).

Połączenie wyrazowe „wilk morski� odnosi się do ludzi, więc oczekujemy formy rodzaju męskoosobowego, jednak forma wyrazów (czasowników i przymiotników), z jakimi łączy się ono w zdaniu, wskazuje, że mimo zmiany znaczenia rzeczownika wilk nie nastąpiła zmiana jego rodzaju. Przytacza Pani cytat ze słownika frazeologicznego: stare wilki morskie (rodzaj niemęskoosobowy, tak jak stare psy, niedźwiedzie) – gdyby „wilk morski� miał rodzaj męskoosobowy, przymiotnik musiałby mieć formę starzy, a sam rzeczownik zmienić postać na *wilcy, ewentualnie *wilkowie, tak jak starzy aktorzy, synowie. Takiej formy mianownika na pewno nikt nie użyje. Ale jeśli chodzi o biernik liczby mnogiej, forma: Widziałem starych wilków morskich, Wprawił w podziw starych wilków morskich nie wydaje się rażąca.

A zatem można podsumować, że forma niemÄ™skoosobowa jest na pewno poprawna pod wzglÄ™dem gramatycznym  – … wprawiajÄ…cymi w podziw najbardziej wytrwaÅ‚e wilki morskie, chociaż budzi ona pewien opór ze wzglÄ™dów znaczeniowych. Te ostatnie powodujÄ…, że w bierniku l.mn. pojawiajÄ… siÄ™ formy rodzaju mÄ™skoosobowego – wprawiajÄ…cymi w podziw najbardziej wytrwaÅ‚ych wilków morskich, które sÄ… uzasadnione, ale niekonsekwentne (nie można ich zachować w caÅ‚ej odmianie tego wyrażenia).

Izabela Różycka

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR