¾«¶«Ó°ÊÓ

piękny jaś

Szanowna Poradnio, frapuje mnie pisownia fasoli PIĘKNY JAŚ. Spotykam się z różnym zapisem: raz wielką literą (fasola Piękny Jaś), raz małą literą (fasola piękny jaś). Słownik języka polskiego podaje pisownię „jaś�, tylko co w sytuacji, gdy jest on dodatkowo „piękny� albo „tyczny�? Dodam, że produkt posiada oznaczenie Chroniona Nazwa Pochodzenia UE i pisany jest „fasola Piękny Jaś z Doliny Dunajca�. Czy pisownia zależy od tego czy mówimy o konkretnym produkcie z certyfikatem, czy nie? Tyle o jasiu. Kolejne pytanie dotyczy oliwek kalamata/Kalamata. Wielką czy małą literą to pisać?

Opublikowano:

PamiÄ™tajmy, że polskÄ… pisowniÄ™ regulujÄ… przede wszystkim sÅ‚owniki ortograficzne i to one powinny stanowić najważniejszy punkt odniesienia w rozstrzyganiu jÄ™zykowych dylematów.  Zapis w różnego typu dokumentach tworzonych przez urzÄ™dników może wynikać z ich intuicji jÄ™zykowej lub na przykÅ‚ad danych, które wpisywane sÄ… przez osoby wnioskujÄ…ce o rejestracjÄ™ produktu.  W pismach urzÄ™dowych – co warto podkreÅ›lić – widoczna jest tendencja do nadużywania wielkich liter. Czy gdyby na liÅ›cie produktów, których nazwa objÄ™ta jest ochronÄ…, znalazÅ‚ siÄ™ popularny polski oscypek zapisany wielkÄ… literÄ…, miaÅ‚oby to wpÅ‚yw na zmianÄ™ naszych przyzwyczajeÅ„ jÄ™zykowych?

Wyraz JAŚ, oznaczający odmianę fasoli, należy zapisywać małą literą. Rozstrzygnięcie to znajdujemy w Wielkim słowniku ortograficznym PWN. Warto też podkreślić, że nazwy roślin zasadniczo zapisuje się minuskułą, np. świerk srebrzysty, sosna pospolita, borowik królewski. Wyjątkiem są połączenia wyrazowe wprowadzane na gruncie polszczyzny specjalistycznej. Nie wchodząc we wszystkie szczegóły, warto zwrócić uwagę, że np. w tekstach botanicznych widoczny się zwyczaj, by więcej niż jednowyrazowe nazwy gatunkowe roślin uprawnych zapisywać z użyciem cudzysłowu, np. begonia mieszańcowa „Bismarka�, begonia ogrodowa „Axel Lange�, ziemniak „Dar�. Znakiem obejmuje się człon wskazujący na odmianę. Odwołując się do przytoczonych wskazówek, rekomendowałbym dwa warianty ortograficzne, tj. fasola piękny jaś z Doliny Dunajca albo fasola „Piękny Jaś� z Doliny Dunajca. Analogicznie postąpić można z drugą nazwę: oliwki kalamata/oliwki „Kalamata�.

Bartłomiej Cieśla

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR