¾«¶«Ó°ÊÓ

pisownia dopełniacza l. pojedynczej nazwiska Kośmieja

Czy nazwiska zakoÅ„czone w M.l.poj. na -ja po samogÅ‚osce z jakichkolwiek powodów, np. tradycji rodzinnych, mogÄ… przybrać w D.l.poj. koÅ„cówkÄ™ fleksyjnÄ… -ji, a nie -i. Mam na myÅ›li takie nazwiska, jak Bareja czy KoÅ›mieja. Pianista Adam KoÅ›mieja na na swojej stronie internetowej ma formÄ™ w dopeÅ‚niaczu °­´ÇÅ›³¾¾±±ðÂá¾±.

 

Z poważaniem Krystyna Wojciechowska

Opublikowano:

O ile urzÄ™dowa forma nazwiska (w mianowniku) czÄ™sto zawiera jakieÅ› nieregularnoÅ›ci dotyczÄ…ce jego budowy lub pisowni, o tyle odmiana nazwisk podlega okreÅ›lonym reguÅ‚om fleksyjnym a sposób ich zapisywania – reguÅ‚om ortograficznym. ReguÅ‚y te należą do normy jÄ™zykowej, czyli majÄ… charakter obligatoryjny i sÄ… powszechnie znane, w odróżnieniu od tradycji rodzinnych lub innych czynników o charakterze indywidualnym. Pojedyncza osoba, a nawet rodzina nie bÄ™dzie w stanie narzucić przyjÄ™tego wÅ›ród jej czÅ‚onków zwyczaju zapisywania danego nazwiska, a zatem jego formy byÅ‚yby pisane różnie w tekstach różnych autorów, co pozostaje w sprzecznoÅ›ci z istotÄ… tej stanowiÄ…cej kategoriÄ™ prawnÄ…, urzÄ™dowej, identyfikujÄ…cej rodzinÄ™ nazwy wÅ‚asnej. Tego typu dowolność naruszaÅ‚aby także istotÄ™ normy jÄ™zykowej, która jest swoistym kompromisem pomiÄ™dzy spoÅ‚ecznym zwyczajem jÄ™zykowym i  analizÄ… naukowÄ….

Zapis nazwiska o przytoczonej przez PaniÄ… budowie w formie °­´ÇÅ›³¾¾±±ðÂá¾± jest naÅ›ladowaniem (poprawnej) wymowy. Jak jednak wiemy, w jÄ™zyku polskim nie ma dokÅ‚adnej odpowiednioÅ›ci miÄ™dzy mowÄ… a pismem. W wielu przypadkach wyrazy inaczej mówimy, a inaczej piszemy. Różnice te ujÄ™te sÄ… w odpowiednie reguÅ‚y ortograficzne. W przypadku wymienionego nazwiska reguÅ‚a odmiany brzmi jednoznacznie: Nazwiska zakoÅ„czone na –a po spółgÅ‚osce miÄ™kkiej: Å›, ż, ć, dź, Å„ i po gÅ‚oskach –j lub –l, np …., Okrzeja, ………., przyjmujÄ… wzór odmiany żeÅ„skich rzeczowników miÄ™kkotematowych, np. szyja. A zatem Okrzeja – Okrzei, Bareja – Barei, KoÅ›mieja – KoÅ›miei. Zapis w postaci Okrzeji Wielki sÅ‚ownik poprawnej polszczyzny (2016) dodatkowo sygnalizuje jako błąd ortograficzny.

Izabela Różycka

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR