¾«¶«Ó°ÊÓ

składnia liczebników nieokreślonych (2)

Dzień dobry. Mam pytanie dotyczące konstrukcji zdania zaczynającego się od „Wiele osób, które�. Czy napiszemy: „Wiele osób, które widziały ten film, gorąco go poleca�, czy „Wiele osób, które widziało ten film, gorąco go poleca�? Inaczej mówiąc, czy wtrącenie po słowie „które� odnosi się gramatycznie do „osób� czy do „wiele osób�?

Opublikowano:

Składnia liczebników nieokreślonych budzi wątpliwości. W zdaniu, które Pani podała, nie rozstrzygałbym o poprawności wyłącznie jednego wariantu językowego. Z pewnością jednak dużo częstszy jest pierwszy z nich.

Zdanie podrzÄ™dne sÅ‚uży tu wskazaniu, których konkretnie ludzi dotyczy opisywany stan rzeczy. Gdyby wiÄ™c brać pod uwagÄ™ kryterium znaczeniowe, powiedzielibyÅ›my, że zaimek odnosi siÄ™ do rzeczownika, czasownik  zaÅ› – w konsekwencji – trzeba odnieść do wyrazu osoba. Korpus jÄ™zyka polskiego zamieszczony na stronie PWN, po wpisaniu frazy: Wiele osób, które… z czÅ‚onem werbalnym w czasie przeszÅ‚ym, odnotowuje wyłącznie formy z czasownikiem w liczbie mnogiej.

Zachowanie orzeczenia w 3 os. lp. rodzaju nijakiego pozwala zasygnalizować związek formalny między zdaniem nadrzędnym a wypowiedzeniem podrzędnym. To, że trzeba zachować te same formy czasowników w obrębie różnych zdań składowych w wypowiedzeniach z liczebnikiem nieokreślonym, sygnalizowała m.in. Hanna Jadacka, formułując zdanie:

°Â¾±Ä™°ì²õ³ú´Çść z nich [±è²¹²Ô³¦±ð°ù²Ô¾±°ìó·É] prowadzi nocny tryb życia, zaÅ› dzieÅ„ *²õ±èÄ™»å³ú²¹ÂáÄ… (poprawnie: spÄ™dza) w wykopanych przez siebie norach (Kultura jÄ™zyka polskiego. Fleksja, sÅ‚owotwórstwo, skÅ‚adnia, Warszawa 2008, s. 144).

Por. też zdanie:

Kilka tysiÄ™cy Polaków wie, że siÄ™ ³ú²¹°ù²¹³ú¾±Å‚´Ç (Poprawnie po polsku, Warszawa 2007, s. 251)

Nie jest to co prawda identyczny kontekst, ale nasuwa przypuszczenie, że odbiór komunikatu nie zostanie zaburzony, gdy wyrazy we frazach z liczebnikiem nieokreślonym będziemy łączyć, biorąc pod uwagę ich spójność formalną, a nie znaczeniową.

Podsumowując, zalecałbym wariant: Wiele osób, które widziały ten film, gorąco go poleca. Jednocześnie nie wskazywałbym, że alternatywna wersja jest niepoprawna.

�ączę pozdrowienia
Bartłomiej Cieśla

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR