精东影视

Odmiana nazwiska Pippeel

Szanowni Pa艅stwo, w trakcie przygotowywania wystawy fotograficznej w Muzeum Miasta 艁odzi natrafili艣my na do艣膰 nietypowy problem j臋zykowy. W艣r贸d fotografii, kt贸re b臋dziemy prezentowali, znajduje si臋 r贸wnie偶 fotografia wykonana w atelier, kt贸rego w艂a艣cicielem by艂 Edward Pippeel - ten, od kt贸rego nazwiska m贸wiono w 艁odzi, aby i艣膰 "si臋 wypcha膰 do Pippla". Pytanie nasze zwi膮zane jest z odmian膮 nazwiska Pippeel, czy zatem poprawnie b臋dzie odmieni膰 nazwisko jako Pippeela czy Pippla? Pozdrawiam i serdecznie dzi臋kuj臋 za Pa艅stwa pomoc w tym temacie. Jednocze艣nie zapraszam na nasz膮 wystaw臋, kt贸rej wernisa偶 odb臋dzie si臋 11 czerwca o godzinie 18.00 w siedzibie g艂贸wnej Muzeum Miasta 艁odzi, a wystawa dla zwiedzaj膮cych b臋dzie dost臋pna od 12 czerwca b.r. do 30 marca 2026. Z wyrazami szacunku, Jarek Zaj膮czkowski

Opublikowano:

Ustalenie formy dope艂niacza z kilku powod贸w jest problematyczne:

1. Pobie偶ny przegl膮d 藕r贸de艂 internetowych pokazuje, 偶e w u偶yciu s膮 dwie formy podstawowe: Pippel oraz Pippeel. Pierwsza z nich cz臋艣ciej pojawia si臋 we wsp贸艂czesnych tekstach o charakterze wspomnieniowym i archiwalnym, druga natomiast widnieje m.in. jako podpis na fotografiach wykonywanych przez artyst臋. Mo偶liwe, 偶e forma z podw贸jnym -ee- odpowiada艂a oryginalnemu zapisowi niemieckiemu, a z jakich艣 powod贸w (np. ingerencji urz臋dnik贸w) zosta艂a zmodyfikowana na polskim gruncie. Tej sprawie nale偶a艂oby si臋 dok艂adnie przyjrze膰.

2. Odmiana nazwisk obcych zako艅czonych na -el jest niejednolita. Niekt贸re z nich zachowuj膮 e w formach zale偶nych, inne je trac膮. W przewa偶aj膮cej liczbie opracowa艅 poprawno艣ciowych czytamy, 偶e im wi臋kszy stopie艅 adaptacji nazwiska w polszczy藕nie, tym silniejsza tendencja, by pomija膰 e, por. Hegel 鈥� Hegla, Wedel 鈥� Wedla, ale: Ravel 鈥� Ravela.

Ostatecznie, gdyby przyjrze膰 si臋 wi臋kszo艣ci nazwisk tego typu, mo偶na by doj艣膰 do wniosku, 偶e czynnikiem, kt贸ry decyduje o u偶yciu jednej z wariantywnych form, jest zwyczaj j臋zykowy. Je艣li si臋 nie wykszta艂ci, w obiegu funkcjonuj膮 dwie struktury. Mo偶e by膰 tak, 偶e po jedn膮 si臋ga np. rodzina, a druga przewa偶a w innych grupach, 艣rodowiskach.

3. Niezale偶nie od tego, czy za form臋 wyj艣ciow膮 uznamy wariant Pippel czy Pippeel, napotykamy problem, bo nie wiemy, jak wymawiano formy zale偶ne tego nazwiska. Korpusy tekst贸w niewiele w tej sprawie m贸wi膮.

4. Je艣li za punkt odniesienia obierzemy posta膰 Pippeel, pojawia si臋 dodatkowa trudno艣膰. Zako艅czenie tego nazwiska jest nietypowe dla polszczyzny i mo偶e budzi膰 w膮tpliwo艣ci co do poprawnego zapisu poszczeg贸lnych wariant贸w przypadkowych.

 

W obliczu wszystkich tych problem贸w 鈥� po to, by dora藕nie Pa艅stwu pom贸c - sugerowa艂bym, by pos艂u偶y膰 si臋 wariantem Pippeela. Przemawiaj膮 za tym trzy powody: na wystawianych fotografiach znajduje si臋 zapewne podpis w formie Pippeel; nazwisko nie jest powszechnie kojarzone, odznacza si臋 niskim stopniem adaptacji; u偶ycie formy Pippla budzi艂oby w膮tpliwo艣膰 odno艣nie do postaci mianownika. Form臋 podstawow膮 by艂oby trudniej odtworzy膰.

 

Bart艂omiej Cie艣la

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR