精东影视

w Ukrainie/na Ukrainie

Dzie艅 dobry Ostatnio pojawi艂a si臋 dwoisto艣膰 w sposobie okre艣lania podr贸偶y do s膮siedniego pa艅stwa, gdzie ostatnio wybuch艂a wojna. Wcze艣niej stanowczo dominowa艂y formy na Ukrain臋, na Ukrainie, a obecnie coraz cz臋艣ciej spotykamy wyra偶enia do Ukrainy, w Ukrainie. Nie znam regu艂y j臋zyka polskiego jednoznacznie wyja艣niaj膮cej poprawno艣膰 kt贸rej艣 z ww. form. Widz臋 sporo dyskusji na ten temat. Dominuje argumentacja typu: tak jest poprawnie, bo tak si臋 m贸wi. Ja te偶 mam swoj膮 teori臋 na ten temat. Ju偶 kilka lat temu na youtubie ogl膮da艂em/s艂ucha艂em opowie艣ci Ukrai艅c贸w o Polsce. Na og贸艂 ciep艂e, przyjazne i z podziwem dla naszych osi膮gni臋膰. Cz臋sto z ich strony s艂ysza艂em zastrze偶enie dla u偶ywanej przez nas formy 鈥瀗a Ukrain臋鈥�. Im to przeszkadza艂o. Polacy pod tymi wypowiedziami pisali, 偶e w tym nie ma niczego z艂ego, bo my np. te偶 鈥瀗a W臋gry鈥�. Faktem jednak jest, 偶e do ogromnej wi臋kszo艣ci pa艅stw Polacy je偶d偶膮 do a nie na. Do Francji, Niemiec, Szwajcarii, Kostaryki i czego tam jeszcze. Dzi艣 Ukrai艅cy s膮 u nas w sytuacji szczeg贸lnej. S膮 szczeg贸lnymi go艣膰mi. U偶ywanie zmienionej formy z 鈥瀗a Ukrain臋鈥� na 鈥瀌o Ukrainy鈥� nas nie powinno bole膰 a by膰 malutkim 鈥瀙osuni臋ciem si臋鈥� dla naszego Go艣cia. Ja to rozumiem i si臋 zgadzam, szczeg贸lnie dlatego, 偶e sam nie rozumiem dlaczego tylko(?) W臋gry i Ukrain臋 w tak szczeg贸lny spos贸b wyr贸偶niamy. Brakuje mi jednak wyja艣nienia, co na to j臋zykoznawcy. Mo偶e obie formy s膮 poprawne? Jaka regu艂a tym rz膮dzi? Bardzo ciep艂o pozdrawiam 鈥� Jerzy Napieraj z Poznania

Opublikowano:

笔辞艂膮肠锄别苍颈补 w/do + nazwa pa艅stwa maj膮 charakter systemowy, co oznacza, 偶e s膮 konstrukcjami regularnymi, obs艂uguj膮cymi znaczn膮 wi臋kszo艣膰 tego typu wyra偶e艅 sk艂adniowych (np. w Niemczech/do Niemiec, w Austrii/do Austrii, we Francji, do Francji itd.). Przyimek na 艂膮czymy z niekt贸rymi nazwami kraj贸w po艂o偶onych na wyspie (np. na Cyprze, na Cypr), a tak偶e z nazwami pa艅stw, kt贸rych terytorium stanowi艂o niegdy艣 cz臋艣膰 Rzeczpospolitej (na Ukrainie, na Litwie, na 艁otwie, na Bia艂orusi) lub z kt贸rymi 艂膮czy艂y nas mocne wi臋zi polityczne (na W臋grzech) 鈥� warto wspomnie膰 w tym kontek艣cie np. o unii dynastycznej z roku 1370. Kr贸lestwo W臋gier (kt贸rego cz臋艣膰 stanowi艂a niegdy艣 S艂owacja) przez d艂ugi czas znajdowa艂o si臋 w bezpo艣rednim s膮siedztwie Polski. 

Nie mo偶na jednak powiedzie膰, 偶e konstrukcja w Ukrainie ma charakter neologiczny i pojawi艂a si臋 w polszczy藕nie ze wzgl臋du na potrzeby nazewnicze czas贸w wsp贸艂czesnych. Notowana jest zar贸wno w korpusach tekst贸w dawnych (np. XVII-wiecznych), jak i w wydawnictwach poprawno艣ciowych I po艂. XX wieku. 笔辞艂膮肠锄别苍颈补 w Ukrainie, w Litwie, w S艂owacji, w 艁otwie rekomenduje Stanis艂aw Szober w S艂owniku ortoepicznym z roku 1937 (w tym samym opracowaniu wyra偶eniu w W臋grzech towarzyszy adnotacja, 偶e jest ono rzadkie i lepiej 艂膮czy膰 nazw臋 tego pa艅stwa z przyimkami na/do).

O ile w drugiej po艂owie XX w. wskazana tendencja ulega zmianie, to trzeba pami臋ta膰, 偶e w tej kwestii trudno o kategoryczne rozstrzygni臋cia poprawno艣ciowe. Du偶a cz臋艣膰 u偶ytkownik贸w j臋zyka jest zdania, 偶e po艂膮czenie na Ukrainie mo偶e sugerowa膰 niesamodzielno艣膰 i zale偶no艣膰 tego kraju wobec obcej struktury pa艅stwowej, co w obliczu trwaj膮cych wydarze艅 wojennych bywa odbierane z dezaprobat膮. St膮d apele niekt贸rych os贸b/ 艣rodowisk o to, by nie u偶ywa膰 formy notowanej w Wielkim s艂owniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego i wielu innych leksykonach maj膮cych sprawozdawa膰 stan wsp贸艂czesnej normy. My艣l臋, 偶e najwa偶niejszym argumentem, dla kt贸rego warto rozwa偶y膰 kodyfikacj臋 form w Ukrainie, w Litwie, w 艁otwie czy w Bia艂orusi jest ich regularno艣膰, kt贸ra wp艂ywa na ekonomizacj臋 (a wi臋c u艂atwienie) komunikacji. Je艣li u偶ywamy tych form 艣wiadomie, maj膮c np. na wzgl臋dzie ch臋膰 podkre艣lenia integralno艣ci terytorialnej ka偶dego z wymienionych kraj贸w, nie pope艂niamy b艂臋du.

艁膮cz臋 pozdrowienia

Bart艂omiej Cie艣la

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR