Szanowna Pani,
opisan膮 przez Pani膮 sytuacj臋 艂膮czy膰 nale偶y ze zjawiskiem ageizmu (wym. ejd偶yzm, termin pochodzi od angielskiego s艂owa age <<wiek>>). To stereotypizacja i dyskryminacja os贸b ze wzgl臋du na osi膮gni臋ty wiek. Tw贸rc膮 tego poj臋cia jest Robert Butler, kt贸ry w ju偶 1968 roku zdefiniowa艂 to zjawisko spo艂eczne. Ageizm przejawia si臋 w r贸偶nych obszarach 偶ycia os贸b starszych i najcz臋艣ciej kojarzony jest z dyskryminacj膮 ze wzgl臋du na wiek w trakcie poszukiwania pracy czy w zwi膮zku ze zwalnianiem z pracy po osi膮gni臋ciu wieku emerytalnego, ale tak偶e z dyskryminacyjnymi zachowaniami j臋zykowymi w r贸偶nych sytuacjach 偶yciowych: w kontaktach z personelem medycznym (w przychodniach, szpitalach, domach opieki), a tak偶e z urz臋dnikami (urz臋dy, instytucje), a nawet z najbli偶sz膮 rodzin膮 (z dzie膰mi, wnukami).
Mo偶na zauwa偶y膰, 偶e dyskryminacyjny j臋zyk wobec os贸b starszych przejawia si臋 na przyk艂ad w:
- u偶ywaniu bezosobowych zwrot贸w (niech przyniesie; niech p贸jdzie zamiast prosz臋 przynie艣膰, prosz臋 i艣膰);
- zwracaniu si臋 w liczbie mnogiej (a teraz p贸jdziemy spa膰 zamiast teraz p贸jdzie Pani spa膰);
- nadu偶ywaniu zdrobnie艅 (trzeba wp艂aci膰 pieni膮偶ki na konto鈥� zamiast pieni膮dze powinna wp艂aci膰 Pani na konto);
- m贸wieniu do obcej osoby dziadku, babciu zamiast Pan czy Pani;
- przerywaniu wypowiedzi i jej ko艅czeniu za osob臋 starsz膮.
J臋zyk, jakim zwracamy si臋 do os贸b starszych nie powinien by膰 protekcjonalny 鈥� nie powinien nikogo obra偶a膰! Post膮pi艂a Pani w艂a艣ciwie, zwracaj膮c uwag臋 recepcjonistce. Jej zachowanie by艂o niegrzeczne i niestosowne, i z pewno艣ci膮 wywo艂a艂o zak艂opotanie Pani, do kt贸rej wypowiedziane zosta艂y te s艂owa. Pami臋tajmy, 偶e to, jak m贸wimy, nie tylko ukazuje rzeczywisto艣膰, ale tak偶e j膮 kszta艂tuje i to od nas zale偶y, jak zwracamy si臋 do innych ludzi.
艁膮cz臋 pozdrowienia
Agnieszka Wierzbicka