1) Polska grzeczno艣膰 j臋zykowa jest rodzajem gry, kt贸r膮 spo艂ecznie akceptujemy (zasady tej gry szczeg贸艂owo omawia Ma艂gorzata Marcjanik w ksi膮偶ce Polska grzeczno艣膰 j臋zykowa). W ramach komunikacji stosowane s膮 formy adresatywne, pozwalaj膮ce zwraca膰 si臋 do innych w spos贸b ukazuj膮cy dystans dziel膮cy nadawc臋 i odbiorc臋. W j臋zyku polskim zwroty adresatywne mo偶na podzieli膰 na: oficjalne (Szanowna Pani, Szanowny Panie, Szanowni Pa艅stwo, Prosz臋 Pani, Prosz臋 Pana, Prosz臋 Pa艅stwa), p贸艂oficjalne (Pani Anno, Panie Janie, Pani Aniu, Panie Janku) oraz nieoficjalne (Anno, Aniu, Adamie, Adasiu).
Nowy s艂ownik poprawnej polszczyzny (w dodatku Formy grzeczno艣ciowe) zawiera informacj臋, 偶e w sytuacjach s艂u偶bowych grzeczne jest zwracanie si臋 do innych os贸b (z kt贸rymi nie pozostajemy w za偶y艂ych relacjach) oficjalnymi formu艂ami: Panie Adamie Kowalski, Panie Kowalski, Panie Dyrektorze Kowalski. Wyb贸r mniej oficjalnych form (Pani Anno, Pani Aniu, Panie Zbigniewie, Panie Zbyszku) wskazuje na zmniejszenie dystansu i bardziej serdeczne relacje. W zwi膮zku z wyra藕nymi zmianami zachodz膮cymi w tradycyjnych zasadach grzeczno艣ci j臋zykowej (ich rozlu藕nieniem), u偶ycie formu艂 p贸艂oficjalnych mo偶liwe jest w sytuacjach s艂u偶bowych, pod warunkiem, 偶e zar贸wno nadawca, jak i odbiorca komunikatu nie poczuj膮 si臋 z tego powodu niezr臋cznie. Wi臋cej informacji na ten temat mo偶na znale藕膰 w S艂owniku j臋zykowego savoir-vivre鈥檜 (Warszawa 2013) oraz w ksi膮偶ce M贸wimy uprzejmie. Poradnik j臋zykowego savoir-vivre鈥檜 (Warszawa 2009).
Elwira Olejniczak
2) Zasady zwracania si臋 do adresata zwi膮zane s膮 z polsk膮 grzeczno艣ci膮 j臋zykow膮. Warto pami臋ta膰, 偶e regu艂y obowi膮zuj膮ce w mowie r贸偶ni膮 si臋 od tych stosowanych w korespondencji. W ksi膮偶ce Polszczyzna na co dzie艅 pod redakcj膮 Miros艂awa Ba艅ki zamieszczono zestawienie poprawnych form adresatywnych zale偶nych od stanowisk, funkcji i zawod贸w. W pismach kierowanych do dyrektor贸w czy prezes贸w firm, przedsi臋biorstw i instytucji sugeruje si臋 dwa sposoby zapisu:
- 1.Szanowny Pan / Szanowna Pani [imi臋 i nazwisko],
- Dyrektor [pe艂na nazwa jednostki]
- 2.Szanowny Pan / Szanowna Pani Dyrektor [imi臋 i nazwisko]
Pozdrawiam
Elwira Olejniczak