精东影视

j臋zyk niebinarny

W ostatnim czasie w sieci (g艂贸wnie w portalach spo艂eczno艣ciowych) zauwa偶alny jest trend, w ramach kt贸rego czasowniki zapisywane s膮 w taki spos贸b, by uwzgl臋dnia艂y formy odnosz膮ce si臋 do os贸b p艂ci m臋skiej, 偶e艅skiej oraz 鈥� coraz cz臋艣ciej 鈥� os贸b niebinarnych (przyk艂ady poni偶ej). Chcia艂bym zapyta膰, czy z j臋zykowego punktu widzenia taki zapis jest poprawny, a je艣li tak, to kt贸ra z ni偶ej wymienionych form powinna by膰 t膮 w艂a艣ciw膮 (zapis z podkre艣lnikiem, uko艣nikiem (slashem), a mo偶e iksem)?

 

笔谤锄测办艂补诲测:

1) Mi艂o nam poinformowa膰, 偶e w tym semestrze odwiedzili_艂y nas po raz kolejny uczniowie i uczennice szko艂y 艣redniej.

2) Je艣li jeste艣 osob膮 niebinarn膮 i chcia艂by艣/chcia艂aby艣/chcia艂oby艣 podzieli膰 si臋 swoj膮 histori膮 i podej艣ciem do j臋zyka 鈥� odezwij si臋.

3) Je艣li chcia艂xby艣 dowiedzie膰 si臋 wi臋cej, napisz do nas!

4) Mamy nadziej臋, 偶e przez ostatnie miesi膮ce uda艂o si臋 Wam wypocz膮膰 i jeste艣cie gotowe_i na nowe wyzwania od pa藕dziernika!

Opublikowano:

Na pocz膮tku trzeba podkre艣li膰, 偶e podane przez Pana rozwi膮zania, b臋d膮ce przyk艂adami j臋zyka niebinarnego (neutralnego p艂ciowo), nie s膮 b艂臋dami. Taki status maj膮 wy艂膮cznie te odst臋pstwa od normy j臋zykowej, kt贸re wynikaj膮 z braku 艣wiadomo艣ci nadawcy odno艣nie do u偶ytych jednostek lub s膮 bezcelowe. W tym wypadku chodzi o intencjonalne sygnalizowanie postawy aksjologicznej przez nadawc贸w oraz propagowanie obrazu 艣wiata, kt贸ry dot膮d negowany, utrwala si臋 w 艣wiadomo艣ci pewnej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa. Wynika to oczywi艣cie z wielu powod贸w: wydaje si臋, 偶e najwa偶niejszym z nich jest przekonanie, 偶e to, jak m贸wimy i piszemy, nie odzwierciedla wszystkich niuans贸w rzeczywisto艣ci, mo偶e by膰 przejawem braku poszanowania uczu膰 innych os贸b czy nawet dyskryminacji.

Oswajanie spo艂ecze艅stwa z j臋zykiem spo艂eczno艣ci niebinarnych jest procesem napotykaj膮cym przeszkody. Pojawiaj膮 si臋 one jako efekt czynnik贸w natury socjologicznej, ale te偶 j臋zykowej: wielo艣膰 proponowanych form nie sprzyja utrwaleniu si臋 偶adnej z nich.

Mo偶na domniemywa膰, 偶e spo艣r贸d wszystkich wymienionych przez Pana wariant贸w najwi臋ksz膮 szans臋 na to, by wej艣膰 do powszechnego obiegu, maj膮 te, kt贸re odbieramy jako najmniej egzotyczne, najbardziej zbli偶one do sformu艂owa艅 obecnych we wsp贸艂czesnej polszczy藕nie. Taki charakter ma 艂膮czenie tradycyjnych form czasownik贸w rodzaju m臋skiego i 偶e艅skiego z czasownikiem nijakim, odnosz膮cym si臋 do s艂owa sygnuj膮cego osob臋 niebinarn膮 (pkt 2). Dodatkowo, wariant ten mo偶e obs艂ugiwa膰 zar贸wno konteksty m贸wione, jak i pisane. W polszczy藕nie internetowej  relatywnie du偶膮 frekwencj臋 b臋d膮 mie膰 zapewne rozwi膮zania, w kt贸rych sygna艂em neutralno艣ci p艂ciowej jest symbol graficzny (wszak rozmaite zabiegi wizualne stanowi膮 swoist膮 cech臋 polszczyzny w sieci).

Dzi艣 za wcze艣nie na to, by opowiedzie膰 si臋 za kt贸rymkolwiek wyk艂adnikiem niebinarno艣ci w j臋zyku. Osoby (czasem instytucje, stowarzyszenia), kt贸re promuj膮 zachowania j臋zykowe tego typu, maj膮 do wyboru bogaty wachlarz rozwi膮za艅. Je艣li zale偶y Panu na stosowaniu takich form (nie jest to, rzecz jasna, obowi膮zkowe), prosz臋 wybra膰 wariant, kt贸ry wydaje si臋 Panu najbli偶szy, najbardziej funkcjonalny (tj. stosunkowo cz臋sty i zbli偶ony do tego, co standardowe). Wiele przyk艂ad贸w sformu艂owa艅 niebinarnych znajdzie Pan w artykule Aleksandry Walkiewicz pt. J臋zykowe wyk艂adniki niebinarno艣ci p艂ci w polszczy藕nie (cz. 1 plik do pobrania, cz. 2 plik do pobrania).

Kwestia zasadno艣ci u偶ywania takich form jest obecnie przedmiotem dyskusji j臋zykoznawczych czy psychologicznych. Nie wszyscy specjali艣ci im sprzyjaj膮. Bywaj膮 odbierane jako sztuczne, polaryzuj膮ce, zinstytucjonalizowane.

Bart艂omiej Cie艣la

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR