¾«¶«Ó°ÊÓ

przymiotnik a imiesłów przymiotnikowy

Szanowni Państwo!

Czy istnieje jakiś praktyczny sposób na odróżnienie przymiotnika od imiesłowu przymiotnikowego?

Czy poniższe części mowy to przymiotniki czy imiesłowy?

czytelny, pomalowany, zieleniejacy.

Z poważaniem

J.K.

Opublikowano:

Rzeczywiście, przymiotniki oraz imiesłowy mogą mieć identyczne zakończenie. By rozstrzygnąć, z która formą mamy do czynienia, warto pamiętać o kilku wskazówkach:

  1. Przymiotnikiem jest forma niepochodzÄ…ca od czasownika, np. ±ô±ðÅ›²Ô²â.
  2. Przymiotnikiem jest forma wskazująca na stałą, a nie doraźną własność obiektu (imiesłowy można sparafrazować, używając do tego wyrażenia w tej chwili, np. odkładana książka <taka, którą w tej chwili ktoś odkłada>. Jedna forma może być i przymiotnikiem, i imiesłowem w zależności od tego, czy opisuje własność stałą, czy doraźną (np. wyplatany fotel <stała cecha; doraźna czynność wykonywana w danym momencie w trakcie produkcji’; niepalący człowiek <w danej chwili; w ogóle>)
  3. Przymiotnikiem jest forma nazywająca własność, co do której nie można wskazać, że pojawia się pod wpływem działania czegoś lub kogoś, np. najedzony człowiek <*taki, którego ktoś najadł’>. Wskazany wyraz jest przymiotnikiem.
  4.  Przymiotnikiem jest forma, której zaprzeczona postać nie funkcjonuje jako imiesłów, np. zwarty – luźny, niezwarty (obie formy antonimiczne używane sÄ… w polszczyźnie jako przymiotniki).

Ponieważ jak wynika ze wskazania nr 2, jedna forma może być zarówno imiesÅ‚owem, jak i przymiotnikiem – okreÅ›lajÄ…c przynależność kategorialnÄ… sÅ‚owa, powinniÅ›my zestawić je z wyrazem nadrzÄ™dnym. Czytelny to przymiotnik, bo nazywa stałą cechÄ™ (por. czytelne pismo). ´Ü¾±±ð±ô±ð²Ô¾±±ðÂáÄ…³¦²â zaÅ› to imiesłów, bo wskazuje na doraźnÄ… cechÄ™ obiektu (zieleniejÄ…ce drzewa). Napisany wskazuje na czynność, która zaszÅ‚a pod wpÅ‚ywem czyjegoÅ› dziaÅ‚ania – bÄ™dzie wiÄ™c to imiesłów.

Proszę też pamiętać o najprostszym skojarzeniu – przymiotnik nazywa cechę, imiesłów wskazuje na czynność lub stan, które możemy dookreślić w czasie.

Bartłomiej Cieśla

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR