精东影视

trawestacja

Dzie艅 dobry!

 

W powie艣ci 鈥濱grzyska 艣mierci鈥� autorka totalitarne pa艅stwo nazwa艂a Panem od 艂aci艅skiego zwrotu: 鈥瀙anem et circenses鈥� (chleba i igrzysk). Moje pytanie brzmi: czy to ju偶 trawestacja, czy mo偶e tylko zwyk艂e zapo偶yczenie? Pytam, gdy偶 nie mog臋 si臋 w tej sprawie dogada膰 z m艂odszym bratem, kt贸ry twierdzi, i偶 to trawestacja, poniewa偶 w oryginale s艂owo to stoi w innym przypadku ni偶 w ksi膮偶ce S. Collins. A moim zdaniem to zupe艂nie bez znaczenia. Czy gdybym nazw臋 psa wzi膮艂 od s艂owa z jakiej艣 艂aci艅skiej sentencji, to tak偶e by艂aby to trawestacja? Moim zdaniem o trawestacji mo偶emy m贸wi膰, gdy mamy zapo偶yczenie plus modyfikacj臋. W przypadku d艂u偶szych wypowiedzi sprawa jest prosta, ale co z pojedynczymi s艂owami?

 

A gdyby rzecz potraktowa膰 jako kwesti臋 j臋zyka potocznego, to czy mo偶na w wy偶ej opisanej sytuacji m贸wi膰 o trawestacji? Niestety nie znalaz艂em w Sieci podobnej sprawy, a dla mnie 鈥瀙otoczny鈥� to tyle co (z przymru偶eniem oka) 鈥瀙owszechnie stosowany, cho膰 nie tolerowany na salonach鈥�. Skoro wi臋c nie stwierdzi艂em owej powszechno艣ci, czy po prostu popularno艣ci, to uznaj臋, 偶e twierdzenie, i偶 dosz艂o tu do trawestacji, jest nadu偶yciem; albo po prostu b艂臋dem (w ko艅cu i j臋zyk potoczny musi mie膰 granic臋, w przeciwnym razie ka偶dy b艂膮d b臋dzie mo偶na wybroni膰, powo艂uj膮c si臋 na j臋zyk potoczny).

 

Z g贸ry dzi臋kuj臋 za rozwianie w膮tpliwo艣ci i zako艅czenie sporu.

Opublikowano:

Pytanie nie dotyczy poprawno艣ci j臋zykowej (tym zajmujemy si臋 w Poradni). W zwi膮zku z tym mog臋 jedynie odes艂a膰 do S艂ownika wsp贸艂czesnego j臋zyka polskiego pod red. B. Dunaja, kt贸ry podaje, i偶 trawestacja to 鈥榩rzetworzenie czyjej艣 wypowiedzi, znanego powiedzenia, dostosowuj膮ce jego tre艣膰 do okre艣lonej sytuacji, innej ni偶 opisywana przez pierwowz贸r鈥� (zwykle dla wywo艂ania efektu komicznego). Wyraz pochodzi z j臋zyka w艂oskiego (travestire 鈥� przerabia膰). Metaforyczna nazwa totalitarnego pa艅stwa stworzona przez S. Collins jest obrazem j臋zykowym ujmuj膮cym zjawisko za pomoc膮 skojarze艅 po艣rednich, analogii my艣lowej. Przeno艣nia jest plastycznym 艣rodkiem ekspresji j臋zykowej zar贸wno w literaturze, jak i w mowie potocznej. R贸偶nica odnosi si臋 do stopnia ich oryginalno艣ci. Metafora stworzona przez autork臋 鈥濱grzysk 艣mierci鈥� nosi indywidualne pi臋tno tw贸rcy. W艣r贸d przeno艣ni tradycyjne stylistyki wyr贸偶niaj膮 kilka ich typ贸w, jak: metonimia, peryfraza, synekdocha, hiperbola (por. S艂ownik termin贸w literackich).

Katarzyna Jachimowska

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR