精东影视

偶辞艂苍颈别谤办补

Dzie艅 dobry,

chcia艂abym prosi膰 o pomoc w rozwianiu moich w膮tpliwo艣ci zwi膮zanych ze s艂owem 鈥炁即桥偛跃北鸢觳光��. Wed艂ug s艂ownika j臋zyka polskiego PWN 偶辞艂苍颈别谤办补 to zar贸wno s艂u偶ba wojskowa, jak i kobieta 偶o艂nierz (http://sjp.pwn.pl/sjp/%C5%BCo%C5%82nierka;2548249). Jednak znalaz艂am artyku艂, kt贸rego autorka 鈥瀙rzestrzega鈥� przed u偶ywaniem tej formy. Pisze nawet wprost, 偶e 鈥炁糴艅skich odpowiednik贸w nie posiadaj膮 takie m臋skie nazwy zawod贸w jak: 偶o艂nierz i marynarz鈥� (http://razemztoba.pl/beta/index.php?NS=srodek&nrartyk=2480). Kobiety wykonuj膮ce ten zaw贸d cz臋sto same s膮 przeciwne nazywaniu ich 鈥炁即桥偛跃北鸢觳筸i鈥�.

Spotka艂am si臋 tak偶e z innym znaczeniem tego s艂owa. W powie艣ci 鈥濩ichy Don鈥� Michai艂a Szo艂ochowa 鈥炁即桥偛跃北鸢觳光�� (ros. 卸邪谢屑械褉泻邪 /偶a艂mierka/) to kobieta, kt贸rej m膮偶 s艂u偶y w armii. Mog臋 si臋 tylko domy艣la膰, 偶e u偶ycie tego s艂owa w polskim t艂umaczeniu epopei jest efektem podobie艅stwa w brzmieniu tych s艂贸w. Zdaje si臋, 偶e w j臋zyku polskim nie istnieje nawet odpowiednik tego rosyjskiego rzeczownika.

Niezwykle interesuje mnie to zagadnienie, poniewa偶 rozpoczynam w艂a艣nie pisanie pracy doktorskiej na temat kobiet w armii w literaturze rosyjskiej. Swoje badania postanowi艂am zacz膮膰 od problemu, jak mam nazywa膰 bohaterki utwor贸w, kt贸rym po艣wi臋c臋 swoj膮 prac臋.

Powinnam u偶ywa膰 s艂owa 鈥炁即桥偛跃北鸢觳光��, czy lepiej pozosta膰 przy 鈥瀔obiecie 偶o艂nierzu鈥�?

Z g贸ry dzi臋kuj臋 za odpowied藕 na moje pytanie.

 

Z powa偶aniem

Paula Hawrus

Opublikowano:

Je偶eli chodzi o s艂owo 偶辞艂苍颈别谤办补, to rzeczywi艣cie s艂owniki og贸lne j臋zyka polskiego podaj膮 tylko te dwa znaczenia, kt贸re Pani przytoczy艂a. Jednak w polskich gwarach wyraz ten odnotowywany by艂 w znaczeniu '偶ona 偶o艂nierza鈥� (np. zob. K. Dejna, S艂ownictwo ludowe z terenu by艂ych wojew贸dztw kieleckiego i 艂贸dzkiego (Z-呕), w: 鈥濺ozprawy Komisji J臋zykowej 艁TN鈥�, t. XXXI, 1985, s. 143-265.), podobnie jak m艂ynarka '偶ona m艂ynarza鈥�, kowalka '偶ona kowala鈥� itp. Natomiast w odniesieniu do rosyjskiego s艂owa 卸邪谢屑械褉泻补 藕r贸d艂a rosyjskie (http://cyberleninka.ru/article/n/zhalmerka-kazachya-soldatka) podaj膮, 偶e jest ono charakterystyczne dla dialektu Kozak贸w, m.in.  Do艅skich. A zatem polski t艂umacz Cichego Donu bardzo trafnie zast膮pi艂 dialektalne s艂owo rosyjskie jego odpowiednikiem polskim r贸wnie偶 wywodz膮cym si臋 z dialektu.

S艂owniki etymologiczne j臋zyka rosyjskiego wywodz膮 s艂owo 卸邪谢屑械褉泻补 (wyst臋puj膮ce w wielu r贸偶nych wariantach, je偶eli chodzi o wymow臋) od 卸芯谢薪械褉, kt贸re to okre艣lenie wyst臋powa艂o od bardzo dawna w tym j臋zyku, a tak偶e od ukrai艅skiego 卸芯谢薪颈褉.

Je偶eli za艣 chodzi o u偶ywanie s艂owa 偶辞艂苍颈别谤办补 w znaczeniu 'kobieta 偶o艂nierz鈥�, w polszczy藕nie og贸lnej, to zagadnienie to wpisuje si臋 w szerszy problem tworzenia nazw 偶e艅skich od ich m臋skich odpowiednik贸w. Uwagi tego typu, jak przytoczona przez Pani膮: 鈥炁糴艅skich odpowiednik贸w nie posiadaj膮 takie m臋skie nazwy zawod贸w jak: 偶o艂nierz i marynarz鈥� warto by by艂o uzupe艂ni膰 dodatkiem 鈥瀌o tej pory鈥�, poniewa偶 we wsp贸艂czesnej polszczy藕nie formy takie powstaj膮 masowo i (pomijaj膮c kwestie 艣wiatopogl膮dowe) s膮 naturalnym przyk艂adem d膮偶enia do precyzji wypowiedzi. Cz臋sto rzeczywi艣cie oceniane s膮 przez u偶ytkownik贸w j臋zyka do艣膰 negatywnie (kibicka, powstanka), jednak w znacznej mierze mo偶e to wynika膰 z nowo艣ci tych form i nieprzyzwyczajenia do nich. Zapewne wtedy, kiedy po raz pierwszy u偶yte by艂y wyrazy nauczycielka, lekarka czy pisarka, tak偶e budzi艂y tego typu w膮tpliwo艣ci. Inna sprawa, 偶e forma *marynarka, brzmi膮ca identycznie jak ju偶 istniej膮ce s艂owo, nie jest najszcz臋艣liwszym przyk艂adem neologizmu.

Doda膰 jeszcze mo偶na, 偶e nazwy 偶e艅skie tworzone obecnie przyrostkiem 鈥�ka, maj膮 cz臋sto charakter potoczny, czyli nie powinny by膰 u偶ywane w tekstach o charakterze oficjalnym, jednak wyraz 偶辞艂苍颈别谤办补 w Uniwersalnym s艂owniku j臋zyka polskiego (red. S. Dubisz, Warszawa 2003) odnotowany jest bez jakiegokolwiek kwalifikatora, a zatem jest traktowany jako wyraz nale偶膮cy do polszczyzny og贸lnej. S膮dz臋 zatem, 偶e mo偶e Pani u偶ywa膰 obu okre艣le艅 kobiet s艂u偶膮cych w wojsku (jedno- i dwuwyrazowego) zamiennie.

Izabela R贸偶ycka

Opublikowano: Jakub Mokrzki

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U艁 wsp贸艂finansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR