Bartosz Kowalski
28.01.2022
Prezydent Andrzej Duda zapowiedzia艂 sw贸j udzia艂 w zaplanowanej na 4 lutego ceremonii otwarcia igrzysk olimpijskich w Pekinie. W rozmowie z szef prezydenckiego Biura Polityki Mi臋dzynarodowej Prezydenta RP Jakub Kumoch uzasadni艂, 偶e 鈥濸olska jest suwerennym narodem i sama decyduje o swojej polityce wobec Chin (鈥�) Polska jest sojusznikiem Stan贸w Zjednoczonych, ale Polska ma te偶 bardzo przyjazne stosunki z Chinami鈥�. Cho膰 zdaniem prezydenckiego doradcy celem wizyty jest wsparcie dla polskich sportowc贸w, to jednocze艣nie dano do zrozumienia, 偶e w ramach wyjazdu planowane jest spotkanie z Xi Jinpingiem. Agendy rozm贸w nie ujawniono, st膮d mo偶emy jedynie spekulowa膰, jakie cele -opr贸cz wspierania sportowc贸w 鈥� polski prezydent chce zrealizowa膰 w trakcie pobytu Pekinie.
W艣r贸d obserwator贸w dominuje opinia, 偶e wizyta prezydenta Dudy oznacza wy艂amanie si臋 Polski z bloku pa艅stw zachodnich w kryzysowym momencie dla bezpiecze艅stwa Europy Wschodniej. Wizyta odb臋dzie si臋 w kontek艣cie dyplomatycznego bojkotu olimpiady przez USA, kt贸ry rzeczniczka Bia艂ego Domu uzasadnia 鈥瀟rwaj膮cym ludob贸jstwem i zbrodniom przeciwko ludzko艣ci w Sinciangu oraz innym przypadkom 艂amania praw cz艂owieka鈥�. Do bojkotu przy艂膮czy艂o si臋 szereg pa艅stw zachodnich, w tym Australia, Wielka Brytania, Kanada, Holandia i Litwa. Inne pa艅stwa demokratyczne przy艣l膮 prawdopodobnie urz臋dnik贸w ni偶szej rangi, cho膰 dok艂adny wykaz nazwisk poznamy zapewne dopiero bezpo艣rednio przed uroczysto艣ci膮 inauguracyjn膮 igrzysk.
Dlatego na razie mo偶emy opiera膰 si臋 na li艣cie potwierdzonych go艣ci, pocz膮wszy od W艂adimira Putina, kt贸ry zapowiedzia艂 sw贸j przyjazd bezpo艣rednio po grudniowym 鈥瀞zczycie demokracji鈥� zorganizowanym przez Joe Bidena 鈥� na kt贸ry zar贸wno Rosja, jak i Chiny nie zosta艂y zaproszone. W gronie zaproszonych znalaz艂 si臋 r贸wnie偶 premier Pakistanu Imran Khan, kt贸ry wcze艣niej odm贸wi艂 udzia艂u w 鈥瀞zczycie demokracji鈥� oraz prezydent Kazachstanu Kasym 呕omart-Tokajew, kt贸rego Rosja wspar艂a niedawno w si艂owym st艂umieniu protest贸w spo艂ecznych w ramach 鈥瀊ratniej interwencji鈥� Organizacji Uk艂adu o Bezpiecze艅stwie Zbiorowym. W tym kontek艣cie wyjazd prezydenta Dudy do Pekinu mo偶e zosta膰 wykorzystany do propagandowego eksploatowania rozd藕wi臋k贸w pomi臋dzy Stanami Zjednoczonymi a ich czo艂owym sojusznikiem w Europie 艢rodkowo-Wschodniej.
Z pewno艣ci膮 moralny wymiar wizyty jest r贸wnie偶 wa偶ny. Prezydent Duda z jednej strony z uznaniem wyra偶a si臋 o ostatniej decyzji w艂adz w Wilnie w sprawie na kt贸r膮 mniejszo艣膰 Polska na Litwie czeka艂a 30 lat. Z drugiej strony zapowiada udzia艂 w olimpiadzie, kt贸r膮 wiele pa艅stw demokratycznych zdecydowa艂o si臋 zbojkotowa膰 ze wzgl臋du na prowadzon膮 przez ChRL polityk臋 represji i radykalnej asymilacji Ujgur贸w i innych mniejszo艣ci w Sinciangu, kt贸r膮 wielu specjalist贸w okre艣la mianem ludob贸jstwa.
Niemniej istotny jest r贸wnie偶 fakt, 偶e igrzyska olimpijskie odb臋d膮 si臋 w okresie rosn膮cych napi臋膰 bezpo艣rednio na granicach Polski: zagro偶enia inwazj膮 rosyjsk膮 na Ukrain臋 oraz gospodarczo-politycznymi atakami Chin na Litw臋. Cho膰 w pierwszym przypadku w艂adze ChRL staraj膮 si臋 zachowa膰 oficjalny dystans wobec dzia艂a艅 Rosji, to chi艅skie media partyjno-pa艅stwowe oraz 鈥瀢ilczy dyplomaci鈥� obficie reprodukuj膮 rosyjsk膮 propagand臋 w tej sprawie, wskazuj膮c, 偶e system zachodnich sojuszy p臋ka w szwach, Stany Zjednoczone nie s膮 dla Europy wiarygodnym partnerem i to NATO, a nie Rosja jest przyczyn膮 kryzysu na Ukrainie. R贸wnie偶 wobec Litwy chi艅ska propaganda powtarza wiele z rosyjskich argument贸w s艂u偶膮cych dyfamacji Wilna odno艣nie do dzia艂a艅 podejmowanych w trakcie kryzysu granicznego wywo艂anego przez Bia艂oru艣, kt贸ry Moskwa wykorzystuje do swoich cel贸w. W ubieg艂ym roku media partyjno-rz膮dowe 鈥� 鈥� nawo艂ywa艂y nawet do wsp贸lnego ukarania Litwy przez tandem chi艅sko-rosyjski. W ten spos贸b Pekin dorzuca cegie艂k臋 do wojny hybrydowej prowadzonej przez Moskw臋. I to w艂a艣nie na u偶ytek takich narracji wpisuj膮cych si臋 w strategi臋 mo偶e zosta膰 wykorzystana wizyta prezydenta RP w Pekinie.
Igrzyska olimpijskie s膮 od zawsze wydarzeniem politycznym. 艢wiadcz膮 o tym nie tylko najs艂ynniejsze bojkoty zimnowojennych olimpiad w Moskwie (1980) i Los Angeles (1984), ale r贸wnie偶 dzia艂ania Chin, kt贸re od 1956 roku przez ponad dwie dekady omija艂y letnie olimpiady w zwi膮zku z udzia艂em Tajwanu. Zreszt膮 od pocz膮tku XX wieku sport w Chinach i udzia艂 mi臋dzynarodowej rywalizacji sportowej by艂 艣ci艣le zwi膮zany z celami chi艅skiego nacjonalizmu: d膮偶eniem do zmazania 鈥瀗arodowego upokorzenia鈥� i wzmocnieniem pozycji pa艅stwa na 艣wiecie. Po r贸wnie偶 wymiaru legitymizacji rz膮d贸w partii komunistycznej i jej pa艅stwa, a nawet wsp贸艂tworzenia alternatywnych wobec Mi臋dzynarodowego Komitetu Olimpijskiego struktur i zawod贸w dla pa艅stw rozwijaj膮cych si臋 w ramach Igrzysk Si艂 Wschodz膮cych (GANEFO); w latach 60. dzia艂anie te nakierowane by艂y tak偶e na rywalizacj臋 z ZSRR w Trzecim 艢wiecie. W latach 80. odchodz膮c od rewolucyjnych rz膮d贸w Mao, Chiny zacz臋艂y ponownie bra膰 udzia艂 w olimpiadach, sygnalizuj膮c pragmatyzm i 鈥瀘twarcie na 艣wiat鈥�. W latach 1992-1993 Pekin aktywnie, cho膰 bezskutecznie, w艂膮czy艂 si臋 w rywalizacj臋 o zorganizowanie olimpiady milenijnej, kt贸ra mia艂y pom贸c wyj艣ciu partii z cienia pacyfikacji protest贸w na placu Tiananmen w 1989 roku. Jednak niemal dwie dekady p贸藕niej, w 2008 roku, Chiny ostatecznie dopi臋艂y swego, organizuj膮c olimpiad臋 w Pekinie, tym razem na w艂asnych warunkach i 鈥� jak wskazuje historyk Rana Mitter 鈥� legitymizuj膮c autorytarne rz膮dy, r贸wnie偶 poza Chinami.
Podobnie nadchodz膮ca olimpiada b臋dzie spektaklem nastawionym na legitymizacj臋 rz膮d贸w KPCh i systemow膮 wy偶szo艣膰 chi艅skiego modelu nad zachodni膮 demokracj膮, m.in. w zakresie walki z pandemi膮. Z punktu widzenia Xi Jinpinga, nadrz臋dnym celem igrzysk b臋dzie wzmocnienie jego w艂asnej pozycji przed kluczowym wydarzeniem politycznym w Chinach w ostatnich latach 鈥� 20. Zjazdem KPCh, kt贸ry ma przypiecz臋towa膰 absolutn膮 w艂adz臋 Xi.
W tej perspektywie nale偶y przypuszcza膰, 偶e wizyta prezydenta Dudy zostanie wykorzystana do cel贸w polityki wewn臋trznej, s艂u偶膮c organom chi艅skiej propagandy jako potwierdzenie uznania kierunk贸w polityki KPCh przez przyw贸dc臋 du偶ego pa艅stwa UE, oraz wymierny dow贸d na podzia艂y wewn膮trz NATO, kt贸re jest rzekomo niezdolne do skutecznego dzia艂ania w kontek艣cie mo偶liwej nowej wojny na Ukrainie.
Z pewno艣ci膮 Polska powinna mie膰 kana艂y kontaktu z Chinami i temu zapewne s艂u偶y膰 ma wizyta prezydenta Dudy. Jednak moment i okoliczno艣ci towarzysz膮ce wizycie nie wydaj膮 si臋 by膰 ku temu odpowiednie.