Szanowna Pani,
informacja, 偶e 鈥瀔a偶dy rodzaj m臋ski rzeczownika w liczbie pojedynczej jest m臋skoosobowym w mnogiej鈥�, jest nie tylko nieprawdziwa, ale i nielogiczna.
Rodzaj gramatyczny jest w polszczy藕nie kategori膮 obejmuj膮c膮 wszystkie odmienne cz臋艣ci mowy, ale niejednorodn膮 co do swego charakteru, bior膮c pod uwag臋 r贸偶ne cz臋艣ci mowy. Rzeczownik nie odmienia si臋 przez rodzaj, ale ma sta艂y rodzaj we wszystkich swych formach. M贸wi膮c o rodzaju gramatycznym rzeczownika, mamy na my艣li zdolno艣膰 rzeczownika do 鈥瀢ywo艂ywania鈥� odpowiednich form okre艣laj膮cych go wyraz贸w (mi艂y ch艂opiec przyszed艂, mili ch艂opcy przyszli, mi艂a pani przysz艂a, mi艂e panie przysz艂y, czyste okno l艣ni艂o, czyste okna l艣ni艂y). Obserwacja kontekst贸w i ko艅c贸wek we wszystkich przypadkach rzeczownika prowadzi do wniosku, 偶e szczeg贸ln膮 uwag臋 nale偶y zwr贸ci膰 na mianownik i biernik obu liczb, w kt贸rych zarysowuj膮 si臋 najwi臋ksze r贸偶nice. Kryterium to pozwala na wyr贸偶nienie 5 klas rodzajowych rzeczownika:
- Rodzaj m臋skoosobowy, np. pan (panowie), robotnik (robotnicy);
- Rodzaj m臋sko偶ywotny, np. s艂o艅 (s艂onie), borowik (borowiki), oberek (oberki);
- Rodzaj m臋skonie偶ywotny, np. dom (domy), samoch贸d (samochody);
- Rodzaj 偶e艅ski, np. matka (matki), bergamotka (bergamotki), 偶yrafa (偶yrafy),
- Rodzaj nijaki, np. dziecko (dzieci), s艂o艅ce (s艂o艅ca), psisko (psiska)
Rodzaj gramatyczny nie jest 艣ci艣le skorelowany z rodzajem naturalnym. Rodzaj m臋sko偶ywotny maj膮 np. nazwy zw艂ok (trup), ta艅c贸w (polonez, oberek), grzyb贸w (ma艣lak, borowik), wirus贸w i bakterii (gronkowiec), marek samochod贸w (opel).
Inaczej rzecz si臋 ma z czasownikami w艂a艣ciwymi. W liczbie pojedynczej takie czasowniki w czasie przesz艂ym trybu oznajmuj膮cego mo偶emy postawi膰 w rodzaju m臋skim (czyta艂), 偶e艅skim (czyta艂a) lub nijakim (czyta艂o), a w liczbie mnogiej 鈥� w rodzaju m臋skoosobowym (czytali) lub niem臋skoosobowym (czyta艂y).
Katarzyna Jachimowska