Ksi臋偶ycowa woda
Statek Apollo, kt贸ry zabra艂 astronaut贸w na orbit臋 Ksi臋偶yca, mo偶na by艂o przez d艂ugi czas obejrze膰 w muzeum astronautyki w Waszyngtonie. Musz臋 przyzna膰, robi艂 on takie wra偶enie, 偶e jego uwa偶niejsza analiza by艂a tak偶e prze艂omowym wydarzeniem w moim 偶yciu, poniewa偶 od tamtego momentu przesta艂em my艣le膰 o m艂odzie艅czych marzeniach zwi膮zanych z lotami kosmicznymi.
Wysi艂ek wniesiony w loty ksi臋偶ycowe doprowadzi艂 do niebywa艂ego rozwoju technologicznego w wielu dziedzinach. Ocenia si臋, 偶e ka偶dy wydatkowany dolar (spo艣r贸d 鈭�120 mld USD w obecnej warto艣ci) zwr贸ci艂 si臋 8-krotnie w postaci produkt贸w nowych technologii i materia艂owych.
Zainteresowanie badaniami ksi臋偶ycowymi ponownie wzros艂o oko艂o 10 lat temu gdy indyjski satelita Ksi臋偶yca odkry艂 pok艂ady wody w okolicach po艂udniowego bieguna ksi臋偶ycowego, w kraterach nigdy nie o艣wietlanych promieniami s艂onecznymi. Woda ta mo偶e w przysz艂o艣ci stanowi膰 podstaw臋赂 do trwa艂ego pobytu ludzi na Ksi臋偶ycu, dostarczaj膮c nie tylko 艣rodka podtrzymania 偶ycia, ale tak偶e paliwa do silnik贸w rakietowych. Umo偶liwi艂aby ona nie tylko transport towar贸w ksi臋偶ycowych na Ziemi臋, ale tak偶e organizacj臋 przysz艂ych bada艅 odleg艂ego kosmosu, w艂膮cznie z wypraw膮 na Marsa. Dlatego obecnie uwa偶a si臋 badania ksi臋偶ycowe za konieczny krok w misjach do innych planet.
Wielki powr贸t
W ci膮gu tych pi臋ciu ostatnich dekad, kilka pa艅stw rozwin臋艂o techniki kosmiczne na poziomie umo偶liwiaj膮cym wys艂anie pr贸bnik贸w do innych cia艂 kosmicznych. Chiny, kilka lat temu, wys艂a艂y pierwszego cz艂owieka w kosmos, a obecnie umie艣ci艂y bezza艂ogowy 艂azik na niewidocznej z Ziemi stronie Ksi臋偶yca. Zamierzaj膮 wys艂a膰 cz艂owieka na Ksi臋偶yc w latach 30-tych, podobnie jak Rosja i Indie.
Jednak najbardziej zaawansowany i d艂ugofalowy program bada艅 Ksi臋偶yca maj膮 ponownie Stany Zjednoczone. Wed艂ug plan贸w optymistycznych, pierwsze l膮dowanie na Ksi臋偶ycu ma nast膮pi膰 w latach 2024-2028. Budowany jest system rakiet i statk贸w kosmicznych dla tych cel贸w. Konstruowana jest rakieta o rozmiarach ksi臋偶ycowej rakiety Saturn 5B, kt贸ra b臋dzie w stanie umie艣ci膰 na orbicie Ziemi mas臋 90-130 ton, niezb臋dna赂 do ponownych lot贸w na Ksi臋偶yc. Planowana jest baza za艂ogowa na orbicie Ksi臋偶yca, kt贸ra b臋dzie stacj膮 przesiadkow膮 do regularnych podr贸偶y na powierzchni臋.
W ramach misji lot贸w ksi臋偶ycowych o nazwie ARTEMIS, planowane s膮 wielokrotne, kilkudniowe pobyty na Ksi臋偶ycu za艂贸g dwu-osobowych, z kobieta赂 jako pierwsz膮 na powierzchni od czas贸w misji APOLLO. Nazwa programu ARTEMIS nawi膮zuje do mitologii greckiej w kt贸rej ARTEMIS, bogini Ksi臋偶yca, by艂a bli藕niacz膮, siostr膮 APOLLOa.
笔辞飞谤贸迟 na Ksi臋偶yc ma by膰 tym razem trwa艂y, a zgromadzona infrastruktura na orbicie i powierzchni Ksi臋偶yca ma pos艂u偶y膰 w przysz艂o艣ci do dalszych lot贸w, na Marsa i do innych planet uk艂adu s艂onecznego. Plany te wymagaj膮 zwi臋kszenia 铿乶ansowania bada艅 kosmicznych w USA z obecnych 鈭�20 mld do 鈭�28 mld dolar贸w rocznie. Wkr贸tce dowiemy si臋 czy b臋d膮 one realistyczne. Mo偶liwe, 偶e zostan膮 one zrealizowane we wsp贸艂pracy USA z innymi podmiotami prowadz膮cymi intensywne badania kosmiczne, takimi jak Japonia, Kanada, Unia Europejska oraz 铿乺mami prywatnymi bran偶y kosmicznej, kt贸re ju偶 teraz s膮 zaanga偶owane we wsp贸艂prac臋 przy mi臋dzynarodowej stacji kosmicznej...
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
tekst: prof. W艂odzimierz Bednarek redakcja: Centrum Promocji U艁