XX wiek przyzwyczai艂 wi臋kszo艣膰 obecnych mieszka艅c贸w kuli ziemskiej do powszechnej dost臋pno艣ci elektryczno艣ci produkowanej g艂贸wnie w du偶ych elektrowniach cieplnych opalanych paliwami kopalnymi. W ostatniej dekadzie tego wieku wyst膮pi艂y cztery nowe okoliczno艣ci:
- znacz膮cy udzia艂 elektrowni atomowych w wytwarzaniu energii elektrycznej,
- powi臋kszaj膮cy si臋 deficyt paliw kopalnych,
- stopniowe ocieplenie klimatu w wyniku wzrastaj膮cej emisji CO2, w czym znacz膮cy udzia艂 ma elektroenergetyka z coraz cz臋stszymi awariami systemowymi (blackouty) pozbawiaj膮cymi energii elektrycznej wa偶ne regiony kraj贸w wysoko rozwini臋tych,
- awarie elektrowni atomowych, a zw艂aszcza elektrowni w Czarnobylu, kt贸re sta艂y si臋 g艂贸wn膮 przyczyn膮 odej艣cia od budowy nowych elektrowni i wy艂膮czania istniej膮cych (za wyj膮tkiem kraj贸w Europy 艢rodkowo-Wschodniej).
Lokalne systemy elektroenergetyczne, kt贸re powstawa艂y od ko艅ca XIX wieku, przez kolejne 100 lat rozwija艂y si臋 jako monopol naturalny, a zarz膮dzane by艂y w systemie hierarchicznym. Wyst臋puj膮ce blackouty spowodowane by艂y brakiem energii elektrycznej i niemo偶liwo艣ci膮 jej przes艂ania, poniewa偶 mieszka艅cy teren贸w wzd艂u偶 trasy planowanej linii nie pozwalali na jej budow臋 (to zjawisko wyst臋puje r贸wnie偶 w Polsce).
W tej sytuacji w ko艅cu ubieg艂ego wieku podj臋to w USA inicjatyw臋 tworzenia sieci Smart Grid z zastosowaniem nowoczesnych rozwi膮za艅 umo偶liwiaj膮cych wprowadzenie nowych funkcji, np. obowi膮zku utworzenia optymalnego systemu, m. in. przez do艂膮czenie nawet najmniejszych 藕r贸de艂 pr膮du - odnawialnych 藕r贸de艂 energii (OZE). Idea Smart wykorzystuj膮ca ka偶de, nawet najmniejsze 藕r贸d艂o energii (nie tylko elektrycznej), zosta艂a zastosowana w utworzeniu smart home, smart building, smart region etc., zmniejszaj膮c zu偶ycie energii i ograniczaj膮c tym samym ocieplenie klimatu.
W艂膮czenie OZE do systemu elektroenergetycznego zmieni艂o system zarz膮dzania z hierarchicznego na rozproszony, w kt贸rym wyst臋puj膮 prosumenci (w艂a艣ciciele ma艂ych 藕r贸de艂 energii elektrycznej OZE). Nale偶y pami臋ta膰 o tym, 偶e wzrost u偶ycia energii elektrycznej to nie tylko wzrost globalnego ocieplenia, ale r贸wnie偶 niszczenie ekosystemu powoduj膮ce wygini臋cie tysi臋cy gatunk贸w organizm贸w 偶ywych, np. przez pi臋trzenie rzek na Syberii i w Chinach czy budow臋 linii najwy偶szych napi臋膰 (w Chinach pracuje ju偶 linia 1000 kV). Nadal trwa badanie innych 藕r贸de艂 pierwotnych (synteza j膮drowa, wod贸r (H2)) potrzebnych do produkcji energii elektrycznej.
Drugi nieoczekiwany nag艂y prze艂om to rozprzestrzeniaj膮cy si臋 na ca艂ym 艣wiecie od ko艅ca 2019 roku koronawirus. Przed zagro偶eniem epidemicznym ostrzegano od kilku lat. Mimo setek 艣wietnie wyposa偶onych laboratori贸w badaj膮cych m.in. zastosowania sztucznej inteligencji czy te偶 przysz艂o艣ciowy system przesy艂u wiadomo艣ci 6G (sz贸sta generacja), nie ma leku chroni膮cego przed 艣mierci膮 tysi膮ce ludzi. Prze艂om spowodowany wirusem unieruchomi艂 ludzi, zablokowa艂 gospodark臋, pozbawiaj膮c (a przynajmniej ograniczaj膮c) mo偶liwo艣膰 zarobkowania milionom ludzi, wywo艂uj膮c niezadowolenie spo艂eczne we wszystkich krajach.
Wstrzymanie lub ograniczenie prac w przedsi臋biorstwach spowoduje zmniejszenie zu偶ycia energii (nie tylko elektrycznej) i odci膮偶y ekosystem. Zar贸wno prze艂om spowodowany ociepleniem klimatu, jak i prze艂om spowodowany pandemi膮 koronawirusa, obci膮偶a tych przyw贸dc贸w pa艅stw, kt贸rzy nie chc膮 (lub nie potrafi膮 z braku z braku wiedzy) dostrzec niebezpiecze艅stwa zniszczenia ekosystemu.
Autor komentarza:
Prof. dr hab. in偶. Jerzy S. Zieli艅ski
Katedra Informatyki
Wydzia艂 Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego