komentarz: dr Dominik Drzazga
Katedra Zarz?dzania Miastem i Regionem, Wydzia? Zarz?dzania, Uniwersytet ?ódzki
Historyczne i obecne funkcje Brusa
Brus to po?o?one w granicach administracyjnych Miasta ?odzi osiedle, które kiedy? stanowi?o odr?bn? jednostk? osadnicz? (ma?e miasto), a po II wojnie ?wiatowej zosta?o przy??czone do ?odzi. Na obszarze Brusa a? do 2009 r. znajdowa? si? poligon wojskowy, którego teren (ok. 146 ha) odkupiony zosta? od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przez w?adze miasta. Strony transakcji ustali?y w umowie kupna-sprzeda?y, ?e obszar ten powinien pe?ni? funkcje rekreacyjno-wypoczynkowe, co by?o powodem do zakupu terenu na preferencyjnych warunkach.
Teren dawnego poligonu na Brusie po?o?ony jest w strefie zewn?trznej miasta, przy jego zachodnich granicach i w przewa?aj?cej cz??ci (ok. > 80% powierzchni) poro?ni?ty jest lasem, ju? dzi? pe?ni?cym, a w przysz?o?ci mog?cym pe?ni? w jeszcze wi?kszym stopniu, funkcje rekreacyjno-wypoczynkowe. Drzewostan na Brusie zosta? cz??ciowo nasadzony (przez mieszkańców ?odzi), a cz??ciowo uleg? naturalnemu zalesieniu w efekcie zachodzenia procesu sukcesji wtórnej. Obszar ten stanowi obecnie jeden z wi?kszych i – co szczególnie istotne – bardziej zwartych kompleksów le?nych w mie?cie. Na jego terenie znajduj? si? dwa u?ytki ekologiczne: Majerowskie Pole i Majerowskie B?ota, obj?te ochron? na podstawie ustawy o ochronie przyrody, co wskazuje na istotn? warto?? przyrodnicz? tego obszaru.
Las na Brusie pe?ni równie? istotne funkcje aero-sanitarne. Maj?c na uwadze po?o?enie terenów Brusa w pobli?u zachodnich granic miasta, nale?y wskaza?, ?e obszar ten, przez wiele lat utrzymywany by? jako niezabudowany tak?e i z tego wzgl?du, i? stanowi korytarz s?u??cy nap?ywowi do miasta mas czystszego powietrza zgodnie z dominuj?cym na Ni?u Polskim kierunkiem wiatrów. ?ód?, jak wi?kszo?? du?ych miast w Polsce boryka si? z problemem zanieczyszczenia powietrza (w szczególno?ci smogu w okresie zimowym) wi?c ta funkcja lasu (korytarz s?u??cy ?przewietrzaniu” miasta) jest równie wa?na i ??czy si? z przeznaczeniem rekreacyjno-wypoczynkowym i walorami przyrodniczymi tego terenu.
Poza walorami przyrodniczymi, las na Brusie (dawny poligon) ma równie? istotne znaczenie historyczne i jako taki by? ju? miejscem badań archeologicznych; na jego terenie znajduj? si? masowe mogi?y – miejsca pochówku Polaków zamordowanych przez hitlerowskich okupantów w okresie II wojny ?wiatowej, a tak?e (prawdopodobnie) mogi?y ofiar komunistycznego Urz?du Bezpieczeństwa. Przypuszcza si?, ?e nie wszystkie groby zosta?y odnalezione.
W chwili obecnej teren le?ny Brusa stanowi miejsce spacerów i innych form aktywno?ci na ?wie?ym powietrzu dla mieszkańców ?odzi, a w szczególno?ci korzystaj? z jego walorów przyrodniczych mieszkańcy kilku okolicznych osiedli.
Mimo i? morfologicznie i funkcjonalnie Brus stanowi teren le?ny, to formalnie – w ewidencji gruntów i budynków – zaklasyfikowany jest jako teren rekreacyjno-wypoczynkowy (Bz), zaliczany do kategorii (grupy) gruntów zabudowanych i zurbanizowanych. Przyporz?dkowanie Brusa do tego rodzaju u?ytków gruntownych jest b??dne i powinno by? zmienione, poniewa? daje to niestety potencjalnie podstaw? do lokalizowania na jego obszarze obiektów i aktywno?ci sprzecznych z le?nym charakterem terenu.
Warto równie? zwróci? uwag?, ?e teren lasu na Brusie wchodzi w sk?ad tzw. B??kitno-Zielonej Sieci, której koncepcj? opracowano w Katedrze Ekologii Stosowanej Uniwersytetu ?ódzkiego i Europejskim Regionalnym Centrum Ekohydrologii pod auspicjami UNESCO PAN. W koncepcji tej za?o?ono, ?e w ?odzi powstawa? b?dzie spójny przestrzennie system terenów zieleni naturalnej i urz?dzonej oraz dolin rzecznych i zbiorników wodnych, które przyczyni? si? do poprawy jako?ci ?rodowiska miejskiego, a co za tym idzie tak?e warunków ?ycia i zdrowia mieszkańców, co z kolei b?dzie sprzyja? zwi?kszaniu atrakcyjno?ci ?odzi jako miejsca zamieszkania i przyczynia? si? do jej zrównowa?onego rozwoju.
Zagospodarowanie przestrzenne Brusa w ?wietle planów miasta
Mimo takich uwarunkowań funkcjonalno-przestrzennych wskazuj?cych – ewidentnie – na potrzeb? zachowania tego obszaru w stanie le?nym, w?adze miasta w projekcie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta ?odzi (2017) (uchwa?a LXVI/1415/13 z 2017 roku) przewidzia?y wy??czenie ca?ego terenu lasu na Brusie z systemu przyrodniczego miasta i przeznaczenie go pod zabudow? rezydencjonaln?, ujmuj?c to nast?puj?co:
teren przeznaczony pod zabudow?, w strefie ogólnomiejskiej, jako przeznaczony do zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej niskiej na du?ych dzia?kach z udzia?em terenów rekreacyjno-wypoczynkowych (symbol jednostki M4/RW).
Koncepcja wprowadzenia zabudowy mieszkaniowej na Brusie podyktowana jest niew?tpliwie ch?ci? sprzeda?y tych terenów prywatnym inwestorom celem pozyskania dla samorz?du ?rodków niezb?dnych w bud?ecie dla finasowania innych miejskich inwestycji. Trzeba jednak zauwa?y?, ?e prowadzenie chaotycznej prywatyzacji, polegaj?cej na g??boko nieprzemy?lanym pozbywaniu si? sk?adników maj?tku komunalnego (w tym przypadku zalesionych gruntów wchodz?cych w sk?ad systemu ekologicznego miasta) jest dzia?aniem b??dnym i nastawionym wy??cznie na dora?ne i krótkookresowe korzy?ci finansowe.
Wprowadzenie jakichkolwiek form zabudowy mieszkaniowej, nawet niskiej i o znacznym stopniu rozg?szczenia, wi?za?oby si? z nieuchronn? wycink? znacznych (o ile nie przewa?aj?cych) po?aci lasu, a co za tym idzie utrat? jego funkcji ekologicznych i aero-sanitarnych, o których mowa wy?ej. Przeznaczenie tych terenów pod budownictwo mieszkaniowe spowodowa?oby równie? utrat? ich obecnego publicznego charakteru (ograniczony zosta?by ich ogólnodost?pny charakter).
Nale?y zwróci? uwag?, ?e kierunek zagospodarowania terenu okre?lony w projekcie Studium (2017) dla lasu na Brusie (M4/RW) stoi w jawnej i oczywistej sprzeczno?ci ze wspó?czesnymi koncepcjami i trendami w urbanistyce, w ramach których mie?ci si? idea kreowania tzw. miast zwartych (compact city) oraz potrzeba budowy spójnego przestrzennie i funkcjonalnie systemu przyrodniczego miasta, nazywanego wspó?cze?nie zielon? infrastruktur? miejsk?. W najbardziej rozwini?tych miastach ?wiata realizowane s? obecnie ambitne projekty zalesiania terenów miejskich (rewilding the city), a badania naukowe wskazuj? na wysok? i stale rosn?c? warto?? tzw. us?ug ekosystemowych ?wiadczonych przez zieleń miejsk?, zw?aszcza t? o naturalnym lub semi-naturalnym charakterze. Na tym tle kierunki zagospodarowania terenów lasu na Brusie jawi? si? jako anachroniczny pomys? zaczerpni?ty z minionej epoki. Propozycja zagospodarowania terenu lasu na Brusie zawarta w projekcie Studium, po ewentualnym jej zrealizowaniu, zamiast wspiera? kszta?towanie spójnego systemu b??kitno-zielonej infrastruktury, prowadzi?aby do dezintegracji i os?abienia funkcjonalno?ci systemu ekologicznego miasta.
Przewidziany w projekcie Studium (2017) sposób zabudowy terenów le?nych na Brusie jest sprzeczny nie tylko ze wspó?czesnymi modelami planowania urbanistycznego, ale tak?e z polityk? przestrzenn? samego Miasta ?odzi opisan? w Strategii przestrzennego rozwoju ?odzi 2020+ (Uchwa?a Nr LV/1146/13 Rady Miejskiej w ?odzi z dnia 16 stycznia 2013 r.). Dokument ten zawiera szereg istotnych rekomendacji przestrzennych, m.in. okre?la zakres Strefy Wielkomiejskiej oraz rekomendacje dotycz?ce wsparcia polityki ?powrotu do miasta” (ustalenia tej Strategii s? istotn? wytyczn? dla Studium). Co wi?cej, kierunki zagospodarowania przestrzennego Brusa s? nawet sprzeczne z samym modelem rozwoju przestrzennego miasta przyj?tym w ramach opracowanego i upublicznionego projektu Studium (2017) (sic!), w którym za?o?ono ograniczanie procesu suburbanizacji miasta. Wyznaczanie tak du?ych jak na Brusie nowych terenów pod zabudow? mieszkaniow?, po?o?onych poza zwart? stref? miejsk?, w sytuacji systematycznego i szybkiego kurczenia si? demograficznego ?odzi jest dzia?aniem b??dnym.
Nale?y wreszcie zwróci? uwag?, ?e projektowane zapisy Studium (2017) w odniesieniu do terenów Brusa w sposób ra??cy naruszaj? przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717, z pó?niejszymi zmianami, w odniesieniu do tre?ci zawartych w art. 1, ust. 4, pkt: 1, 2 i 4, wskazuj?cych, ?e: ?…w przypadku sytuowania nowej zabudowy, uwzgl?dnienie wymagań ?adu przestrzennego, efektywnego gospodarowania przestrzeni? oraz walorów ekonomicznych przestrzeni nast?puje poprzez:
- kszta?towanie struktur przestrzennych przy uwzgl?dnieniu d??enia do minimalizowania transportoch?onno?ci uk?adu przestrzennego;
- lokalizowanie nowej zabudowy mieszkaniowej w sposób umo?liwiaj?cy mieszkańcom maksymalne wykorzystanie publicznego transportu zbiorowego jako podstawowego ?rodka transportu;
- 摆…闭;
- d??enie do planowania i lokalizowania nowej zabudowy:
- na obszarach o w pe?ni wykszta?conej zwartej strukturze funkcjonalno-przestrzennej, w granicach jednostki osadniczej, w szczególno?ci poprzez uzupe?nianie istniej?cej zabudowy,
- na terenach po?o?onych na obszarach innych ni? wymienione w lit. a, wy??cznie w sytuacji braku dostatecznej ilo?ci terenów przeznaczonych pod dany rodzaj zabudowy po?o?onych na obszarach, o których mowa w lit. a; przy czym w pierwszej kolejno?ci na obszarach w najwy?szym stopniu przygotowanych do zabudowy, przez co rozumie si? obszary charakteryzuj?ce si? najlepszym dost?pem do sieci komunikacyjnej oraz najlepszym stopniem wyposa?enia w sieci wodoci?gowe, kanalizacyjne, elektroenergetyczne, gazowe, ciep?ownicze oraz sieci i urz?dzenia telekomunikacyjne, adekwatnych dla nowej, planowanej zabudowy.”
Przewidywane w projekcie Studium (2017) zagospodarowanie terenów Brusa stoi w ewidentnej sprzeczno?ci ze wskazanymi wy?ej ustawowymi zasadami projektowania nowej zabudowy, co stanowi o ra??cym naruszeniu elementarnych regu? racjonalnego gospodarowania przestrzeni? w mie?cie.
Przebieg konfliktu wokó? sposobów zagospodarowania lasu na Brusie
Opublikowany przez w?adze miasta projekt Studium w cz??ci po?wi?conej zagospodarowaniu lasu na Brusie wzbudzi? szerok? krytyk?. Przeciwko przeznaczeniu ca?o?ci lub cz??ci lasu na Brusie pod zabudow? rezydencjonaln? zaprotestowali mieszkańcy ?odzi sk?adaj?c w tej sprawie formaln? petycj? do w?adz miasta pod któr? podpisa?o si? ok. 2500 osób. Z apelem w sprawie wycofania z tre?ci projektu Studium zapisów mówi?cych o przeznaczeniu terenów lasu na Brusie pod zabudow?, wyst?pi?o równie? ponad 140 naukowców – specjalistów w zakresie: gospodarki miejskiej, zarz?dzania miastem, geografii miast, ochrony przyrody, biologii ?rodowiskowej, planowania przestrzennego i urbanistyki, pracuj?cych w Uniwersytecie ?ódzkim i Politechnice ?ódzkiej. Krytyczne uwagi w tej sprawie, to?same z apelem naukowców, skierowa? do w?adz miasta równie? Oddzia? ?ódzki Towarzystwa Urbanistów Polskich w ramach konsultacji spo?ecznych projektu Studium. Nale?y równie? zaznaczy?, ?e Miejska Komisja Urbanistyczno-Architektoniczna (ustawowy organ doradczy Prezydent Miasta ?odzi w sprawach zagospodarowania przestrzennego) opiniuj?c projekt Studium (2017), zaleci?a w swych uwagach (Uchwa?a nr4/III/2017 z dn. 30 stycznia 2017 r. w sprawie opinii do projektu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta ?odzi) co nast?puje:
- ?pozostawi? teren Brusa jako niezurbanizowany i wprowadzi? funkcj? rekreacyjn? z zakazem trwa?ej zabudowy” oraz
- ?wprowadzi? zakaz uruchamiania nowych terenów pod zabudow? przed wype?nianiem si? rezerw w istniej?cych strukturach o rozpocz?tych procesach urbanizacji”,
- ?ograniczy? strefy zabudowy na terenach niezurbanizowanych, sprawdzi? czy wyznaczone powierzchnie wynikaj? z prognozowanego zapotrzebowania wielko?ci przyj?tych wska?ników”.
Przedstawiciele w?adz Miasta ?odzi w publicznych zapowiedziach zadeklarowali, ?e pod zabudow? mieszkaniow? przeznaczona zostanie jedynie cz??? lasu na Brusie, a dok?adnie pas po?o?ony wzd?u? ul. Krańcowej (ok. 10% powierzchni terenu), natomiast pozosta?y obszar zostanie przekszta?cony w teren rekreacyjny o charakterze parkowym z infrastruktur? wypoczynkow?. Warto jednak zwróci? uwag? na to, ?e tego typu zapewnienia przedstawicieli UM? stanowi? jedynie pozbawione jakiegokolwiek formalnego znaczenia niewi???ce deklaracje, poniewa? zapisy projektowanego Studium, udost?pnionego do konsultacji, wskazuj? na obj?cie zabudow? rezydencjonaln? z udzia?em funkcji rekreacyjnych ca?ego obszaru lasu na Brusie, nie okre?laj?c jednoznacznie jaka cz??? terenu i w którym miejscu ma by? zabudowana, a która wolna od zabudowy (w projekcie dokumentu powierzchni? biologicznie czynn? w tej strefie okre?lono na minimum 50%, ale nie oznacza to, ?e musi by? ni? las, za? wska?nik maksymalnej intensywno?? zabudowy ustalono na 0,2 – tj. stosunek powierzchni zabudowy do powierzchni terenu). Zadeklarowany przez w?adze miasta pomys? zabudowy fragmentu obszaru lasu wzd?u? ul. Krańcowej, zosta? skrytykowany w szczególno?ci dlatego, ?e zak?ada? realizacj? inwestycji dok?adnie w tym obszarze Brusa gdzie znajduje si? najstarszy i najbardziej zwarty drzewostan (posadzony kilkadziesi?t lat temu przez okolicznych mieszkańców); lokalizacja zabudowy mieszkaniowej doprowadzi?aby wi?c do jego wyci?cia.
W efekcie krytyki kierunków zagospodarowania przestrzennego lasu na Brusie zapisanych w projekcie Studium, Urz?d Miasta ?odzi zdecydowa? si? zorganizowa? konsultacje spo?eczne w formie dziesi?ciu otwartych spotkań, a tak?e przeprowadzi? g?osowanie odno?nie do kwestii zagospodarowania lasu na Brusie (m.in. za po?rednictwem platformy Vox Populi – ; . G?osowanie trwa od 4 grudnia 2017 r. do 31 końca stycznia 2018 r. Do dyskusji i g?osowania w?adze miasta wybra?y trzy podstawowe warianty zagospodarowania terenu:
- pierwszy wariant ?miejski” zak?ada sprzeda? ok. 10 proc. powierzchni pod zabudow? rezydencjonaln? i sfinansowanie z tych ?rodków urz?dzenia pozosta?ego terenu w formie parku;
- druga propozycja (pos?a Waldemara Budy) zak?ada wybudowanie na Brusie kompleksu rekreacyjno-sportowego ze stokiem narciarskim, sztucznym jeziorem, strzelnic?, itp.;
- trzeci wariant, zak?ada pozostawienie w stanie nienaruszonym 150 hektarów naturalnego lasu.
Dodatkowo przewidziano mo?liwo?? wskazania i opisania przez g?osuj?cych czwartego (4), w?asnego wariantu zagospodarowania terenu.
Mimo, i? termin g?osowania nie up?yn??, w?adze miasta na konferencji w dn. 16 stycznia 2018 r. zakomunikowa?y, ?e wycofuj? pomys? wprowadzenia na Brusie zabudowy mieszkaniowej. Nale?y jednak podkre?li?, ?e ostatecznie wi???ce w kwestii Brusa, b?dzie dopiero stanowisko Rady Miejskiej w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego ?odzi. Dla sposobu zagospodarowania i u?ytkowania Brusa istotne b?d? wi?c zmiany jakie Miejska Pracowania Urbanistyczna w ?odzi wprowadzi do projektu Studium, który b?dzie przedstawiony do g?osowania Radzie Miasta.
Kierunki zagospodarowania lasu na Brusie – ocena pomys?ów i rekomendacje
Maj?c na uwadze przedstawione wy?ej walory przyrodnicze, aero-sanitarne oraz rekreacyjne i kulturowe lasu, a tak?e uwarunkowania demograficzne (kurczenie si? populacji ?odzi) oraz okre?lone w dokumentach strategicznych miasta kierunki jego rozwoju przestrzennego (re-urbnizacja – powrót do centrum i rewitalizacja), stwierdzi? mo?na, ?e wyznaczanie jakichkolwiek, mniejszych lub wi?kszych, terenów pod zabudow? na obszarze lasu by?o koncepcj? b??dn?, z której s?usznie zrezygnowano.
Pomys? budowy na terenie Brusa kompleksu rekreacyjno-sportowego ze stokiem narciarskim, sztucznym jeziorem, strzelnic? itp. atrakcjami mo?na oceni? jako wizj? wybitnie technokratyczn?, nieprzemy?lan? i pozbawion? jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia, przede wszystkim z tego wzgl?du, ?e realizacja proponowanych obiektów wymaga?aby wyci?cia przewa?aj?cej powierzchni lasu, który jak wskazano wy?ej pe?ni rozliczne, istotne dla miasta funkcje, w tym stanowi ju? cenione przez mieszkańców miejsce wypoczynku. Co wi?cej realizacja tych inwestycji wymaga?aby najprawdopodobniej likwidacji dwóch obiektów formalnie chronionych na podstawie ustawy o ochronie przyrody – wspomnianych ju? wy?ej u?ytków ekologicznych, a tak?e zniszczenia istniej?cych na Brusie stanowisk archeologicznych. Prawdopodobnie wi?za?aby si? równie? z konieczno?ci? wykonania procedury oceny oddzia?ywania na ?rodowisko (zale?nie od parametrów technicznych projektowanych obiektów). Lokalizowanie tego typu inwestycji w obszarach miejskich, o ile istnieje na nie zapotrzebowanie i dost?pne s? ?rodki na ich realizacj? (a w tym przypadku nie przewidziano ich w bud?ecie miasta), powinno odbywa? si? na terenach niezagospodarowanych w ?aden inny u?yteczny sposób, np. na obszarach wymagaj?cych rekultywacji itp. Las na Brusie do takich obszarów nie nale?y. Formy rekreacji i obiekty jej s?u??ce, wymagaj?ce ?twardej” infrastruktury trwale zwi?zanej z gruntem, a tak?e prowadz?ce do przekszta?ceń rze?by terenu, powinny by? lokalizowane poza obszarami le?nymi (mo?na pod tym k?tem dokona? analizy istniej?cych rezerw terenowych w ?odzi).
Dyskusji o sposobie zagospodarowania lasu na Brusie nie mo?na prowadzi? w oderwaniu od kontekstu otoczenia. Odno?nie do pomys?u zmiany lasu na Brusie w urz?dzony park, nale?y zwróci? uwag?, ?e w bliskim s?siedztwie Brusa znajduj? si? ju? rozleg?e tereny zieleni urz?dzonej – jest to Park im. Józefa Pi?sudskiego (potocznie zwany Parkiem na Zdrowiu) o powierzchni 188,21 ha, w sk?ad którego wchodz? tereny i obiekty o ró?nych funkcjach s?u??cych wypoczynkowi i rekreacji takie jak: Miejski Ogród Zoologiczny w ?odzi (o pow. 16,64 ha), rezerwat przyrody Polesie Konstantynowskie (o pow. 9,8 ha), Strefa Wypoczynku, Rekreacji i Animacji w Parku na Zdrowiu (teren po dawnym Lunaparku) oraz Aquapark ?ód? – Fala (ok. 10 ha); przewa?aj?ca cz??? Parku to jednak rozleg?y obszar zieleni urz?dzonej, o charakterze spacerowym, wyposa?ony w utwardzone alejki, o?wietlenie, ma?? architektur?, zbiorniki wodne itp. Ponadto w s?siedztwie Parku na Zdrowiu i Brusa znajduje si? ?ódzki Ogród Botaniczny (o pow. 65 ha). Ogó?em Park na Zdrowiu i Ogród Botaniczny zajmuj? ponad 253 ha powierzchni. Maj?c to na uwadze pomys? przekszta?cenia ca?o?ci lub cz??ci lasu na Brusie w park, a wi?c w kolejny w tym rejonie miasta obszar zieleni urz?dzonej (z utwardzonymi ?cie?kami, ma?? architektur?, o?wietleniem itp.) jest pomys?em co najmniej niezrozumia?ym i pozbawionym logicznego uzasadnienia. Co wi?cej, mo?na stwierdzi?, ?e teren Brusa, w swej obecnej le?nej formie stanowi bardzo dobre uzupe?nienie systemu terenów rekreacyjno-wypoczynkowych w tej cz??ci miasta, na któr? sk?adaj? si? obszary o ró?nym stopniu naturalno?ci – od ogrodu (botanicznego, zoologicznego), poprzez urz?dzony teren parkowy z obiektami sportowo-rekreacyjnymi (wi?ksza cz??? Parku na Zdrowiu), po teren naturalnego lasu (Brus) i las obj?ty ochron? prawn? (Polesie Konstantynowskie). Dzi?ki takiemu zagospodarowaniu oferta terenów rekreacji i wypoczynku lepiej odpowiada zró?nicowanym potrzebom mieszkańców miasta, ni? w sytuacji gdyby las na Brusie mia? si? sta? kolejnym parkiem. Las na Brusie nie powinien dublowa? parkowych funkcji Parku na Zdrowiu, ze wzgl?du na to, ?e zieleń o charakterze le?nym ma nieco inne grono u?ytkowników ni? park miejski, a na wypoczynek w obszarach le?nych równie? jest znacz?ce spo?eczne zapotrzebowanie.
Za pozostawieniem na Brusie lasu przemawiaj? równie? argumenty ekonomiczne – urz?dzanie na jego terenie parku wi?za?oby si? z powa?nymi kosztami inwestycyjnymi zwi?zanymi z utwardzeniem ?cie?ek, doprowadzeniem o?wietlenia, umiejscowieniem obiektów ma?ej architektury itp., a nast?pnie ponoszeniem znacz?co wy?szych ni? w przypadku lasu kosztów eksploatacyjnych zwi?zanych z utrzymaniem tak rozleg?ego, parkowego terenu i to wszystko w powi?zaniu z utrat? cz??ci walorów przyrodniczych, które równie? maj? swoj? warto?? spo?eczno-ekonomiczn? (w tym przypadku s? to tzw. us?ugi ekosystemowe zwi?zane z mo?liwo?ci? wypoczynku w naturalnym lesie).
Reasumuj?c, nale?y wi?c postulowa? zmian? zapisu projektowanego Studium w odniesieniu do terenu lasu na Brusie z dotychczasowej: ?zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej niskiej na du?ych dzia?kach z udzia?em terenów rekreacyjno-wypoczynkowych (symbol jednostki M4/RW)” na: tereny wy??czone spod zabudowy – tereny lasów o powierzchni minimum 3 ha (symbol jednostki L).
Od strony formalnej teren lasu na Brusie powinien wi?c zosta?:
- w??czony w proponowany w Studium system powi?zań terenów przestrzeni publicznych jako element zespo?ów terenów le?nych, parkowych i rekreacyjno-wypoczynkowych (schemat 8k);
- zaliczony do podstawowych elementów systemu przyrodniczego miasta jako teren zieleni le?nej, o powierzchni minimum 3 ha (z zakazem zabudowy) (mapa 2k ?rodowisko przyrodnicze);
- przekwalifikowany (w ewidencji gruntów i budynków) na las (Ls), wzgl?dnie grunty zadrzewione i zakrzewione (Lz), tj. u?ytki gruntowe nale??ce do kategorii gruntów le?nych;
- oddany w zarz?d Le?nictwa Miejskiego ?ód?; wówczas nale?y rozwa?y? zasadno?? sporz?dzenia uproszczonego planu urz?dzenia lasu dla tego terenu.
Brus powinien by? lasem miejskim, o sposobie u?ytkowania zbli?onym do tego, jaki jest w Lesie ?agiewnickim i jako taki – pe?ni? funkcje rekreacyjno-wypoczynkowe typowe dla lasu, a nie parku. Na jego obszarze nie powinna wi?c by? prowadzona gospodarka le?na, a jedynie prace porz?dkowe zwi?zane z utrzymaniem czysto?ci. Nale?y d??y? do utrzymania tego terenu w stanie mo?liwie jak najbardziej zbli?onym do naturalnego, tak aby wraz z Lasem ?agiewnickim stanowi? on kluczowe elementy systemu przyrodniczego miasta. Zachowanie równowagi przyrodniczej w lesie miejskim nie wyklucza jednak?e jego rekreacyjno-wypoczynkowej funkcji. W celu udost?pnienia lasu na Brusie mieszkańcom ?odzi mo?na rozmie?ci? na jego terenie ?awki, tablice informacyjne, kosze na ?mieci, itp. elementy ma?ej architektury, ale w estetyce odpowiadaj?cej terenom le?nym (tj. wykonane z drewna), a nie miejsko-parkowej. Uzupe?nieniem tej infrastruktury mo?e by? wyznaczenie i oznakowanie w lesie tras rowerowych, a tak?e ?cie?ek historycznych i przyrodniczych maj?cych walory edukacyjne. Ze wzgl?du na walory rekreacyjne lasu nale?a?oby radykalnie ograniczy? wjazd samochodów, a w szczególno?ci quadów i motocykli, których u?ytkownicy przyczyniaj? si? do dewastacji tego terenu. Las na Brusie mo?e równie? stanowi? miejsce organizacji niektórych rodzajów imprez sportowych takich jak np. biegi prze?ajowe itp.
W dalszej perspektywie mo?na rozwa?a? odtworzenie zbiornika wodnego (stawu) znajduj?cego si? na obszarze u?ytku ekologicznego Majerowskie B?ota, a tak?e renaturyzacj? rzeki ?ódki znajduj?cej si? w po?udniowej cz??ci Brusa (której koryto jest silnie uregulowane). Zasadno?? tego typu prac oraz ewentualny zakres inwestycji, powinny by? jednak zweryfikowane przez specjalistów z zakresu geobotaniki, ochrony przyrody oraz ekologii rzek.
Autor komentarza:
Wydzia? Zarz?dzania Uniwersytetu ?ódzkiego