Wszystkie wyk艂ady dost臋pne s膮 w formie podcast贸w:
Akt mocy
Pierwszym z 艂贸dzkich wyk艂ad贸w by艂 odczyt . Tokarczuk przedstawia w nim skomplikowane 偶ycie narratora 鈥� jego narodziny oraz powolne przejmowanie kontroli nad aktem kreacji. 呕eby napisa膰 powie艣膰, nie wystarczy czas, zapa艂 i pomys艂. Jak zauwa偶a autorka 鈥淜si膮g Jakubowych鈥�, tw贸rca najpierw musi odkry膰 w sobie g艂os, kt贸ry go poprowadzi. Tokarczuk przywo艂uje tu ch臋tnie pocz膮tek Ksi臋gi Rodzaju, gdy nad kosmiczn膮 pustk膮 rozbrzmia艂 po raz pierwszy g艂os Boga. Pierwsze s艂owa, kt贸re wypowiedzia艂, s膮 aktem mocy 鈥� pot臋gi j臋zyka, kt贸ry nie tylko artyku艂uje, lecz przede wszystkim stwarza. Ten najwy偶szy gest kreacji poprzez j臋zyk odtwarza ka偶dy autor, gdy z materii s艂贸w, zda艅, akapit贸w i rozdzia艂贸w tworzy nowy 艣wiat. Jak zauwa偶a Janusz R. Kowalczyk z , biblijny topos stworzenia 艣wiata jest fundamentem pierwszego z 艂贸dzkich wyk艂ad贸w Noblistki.
Wycofanie autora
Tokarczuk nie ukrywa, 偶e na scenie procesu tw贸rczego mo偶e by膰 tylko jeden aktor 鈥� wszechpot臋偶ny narrator, kt贸ry dzi臋ki afirmacji swojej tw贸rczej mocy, mo偶e stworzy膰 艣wiat przestawiony, wszystkie jego elementy puszczaj膮c w pulsuj膮cy ruch narracji. Autor 鈥� zgodnie z do艣wiadczeniem Noblistki 鈥� musi si臋 wycofa膰, oddaj膮c pole narratorowi.
Kim jest ten, ta, to, kt贸ra na samym pocz膮tku odkrywa swoj膮 to偶samo艣膰? Czy jest to w艂a艣nie ta martwa istota, kt贸r膮 o偶ywi艂am i za kt贸r膮 od tej pory b臋d臋 pod膮偶a膰? Za艣 ona w swoich metamorfozach, ingerencjach i posesjach nada ramy bogatemu, ale chaotycznemu nurtowi mojej imaginacji? Wejdzie ze mn膮 w skomplikowane relacje, b臋dziemy odt膮d dzieli膰 si臋 punktami widzenia, b臋dziemy naci膮ga膰 w swoje strony delikatn膮 i skomplikowan膮 materi臋 opowie艣ci 鈥� tak Tokarczuk przedstawia symbiotyczn膮 relacj臋 autora i narratora.
Autor musi wi臋c zaufa膰 narratorowi, pozwalaj膮c mu m贸wi膰. Nawet, je偶eli to ja-kreuj膮ce jest niekiedy kim艣 zupe艂nie r贸偶nym od ja-codziennego.
Ego alter
Narrator jest zawsze innym-ja, odmiennym bytem, kt贸ry jednak nie rodzi si臋 z pustki, ale 鈥� podobnie jak przywo艂ywany przez Tokarczuk B贸g Ksi臋gi Rodzaju 鈥� istnieje od zawsze. Narrator jest immanentn膮 cz臋艣ci膮 autora. Zakorzeniony w bogactwie jego osobowo艣ci, kt贸ra cechuje si臋 cz臋sto nieznan膮 nam wielowariantywno艣ci膮. St膮d Tokarczuk ch臋tnie przywo艂uje przyk艂ady swoich dzie艂, jak cho膰by 鈥濸rowad藕 sw贸j p艂ug przez ko艣ci umar艂ych鈥�, czy 鈥濪om dzienny, dom nocny鈥�, kt贸rych narratorzy/narratorki r贸偶ni膮 si臋 niemal偶e wszystkim.
Istnieje w nas 鈥� zauwa偶a autorka 鈥濳si膮g Jakubowych鈥� 鈥� migotliwa wielo艣膰, niesko艅czona potencjalno艣膰, kt贸rej nie jeste艣my w stanie wyczerpa膰 ani zrealizowa膰 do ko艅ca swojego 偶ycia.
Jedn膮 z mo偶liwo艣ci odkrycia tego bogactwa potencjalno艣ci jest w艂a艣nie akt pisania, w kt贸rym pozwalamy doj艣膰 do g艂osu ukrytym wariantom nas samych.
Wolno艣膰 w tworzeniu
Tym samym Tokarczuk w pierwszym z 艂贸dzkich wyk艂ad贸w porusza temat psychologii tw贸rczo艣ci jako gestu wyzwalaj膮cego, bo pozwalaj膮cego przem贸wi膰 ukrytym wariantom naszej osobowo艣ci. W swoich kolejnych dw贸ch wyk艂adach wyg艂oszonych na U艁 Noblistka przedstawia pisarstwo jako akt wewn臋trznej wolno艣ci, kt贸r膮 autor jednocze艣nie dzieli si臋 ze swoimi czytelnikami. Akt pisania i czytania jest wi臋c wyzwoleniem tego, co ukryte, zapomniane, wyparte.
Nie bez powodu pierwsze odczyty, opublikowane w 鈥濩zu艂ym narratorze鈥�, zosta艂y wyg艂oszone na U艁. Teza Tokarczuk o wyzwalaj膮cym charakterze relacji autor-czytelnik uzupe艂nia si臋 ze s艂ynnym cytatem Tadeusza Kotarbi艅skiego 鈥� pierwszego rektora U艁:
Czy op艂aca si臋 wobec tego 偶y膰 tw贸rczo? Czy nie praktycznie czeka膰 na wyniki cudzej tw贸rczo艣ci, a potem z niej korzysta膰 na艣ladowczo, co najwy偶ej dokonuj膮c pewnych ulepsze艅? S膮dzimy, 偶e mimo wszystko op艂aca si臋 na d艂u偶szy dystans inicjatorstwo, pionierstwo, tw贸rczo艣膰 prze艂omowa.
呕y膰 tw贸rczo, w kontek艣cie 艂贸dzkich wyk艂ad贸w Tokarczuk, to 偶y膰 w najg艂臋bszej wewn臋trznej wolno艣ci. To wyzwolenie ukrytego w autorze narratora, potencjalnego literackiego Boga-Stw贸rcy, kt贸ry mo偶e przem贸wi膰 do ka偶dego z nas 鈥� czytelnik贸w.
Redakcja: Centrum Promocji U艁