Analizuj?c przebieg szczytu państw formatu wspó?pracy Chiny-Europa ?rodkowo-Wschodnia, nale?y odnotowa? wyra?ny spadek zainteresowania formatem na szczeblu politycznym i gospodarczym. Dotyczy to przede wszystkim państw ba?tyckich a o? ci??ko?ci zosta?a – zgodnie z przewidywaniami – przeniesiona na Po?udnie i Wschód Europy. W tegorocznym szczycie – cho? w formie zdalnej – przyj?to, i? na osobiste zaproszenie przewodnicz?cego Xi Jinpinga na spotkanie przyb?d? tylko g?owy państw. Pekin w obliczu wystawienia dyplomatycznie najmocniejszej reprezentacji (Xi Jinping, Yang Jiechi, Ding Xuexiang, He Lifeng) mo?e czu? si? rozczarowany brakiem obecno?ci a? sze?ciu prezydentów z regionu E?W. Warto w tym miejscu przypomnie?, i? dotychczasowe szczyty odbywa?y si? w obecno?ci szefów rz?dów państw cz?onkowskich, niemniej przej?cie organizacji szczytu przez Xi Jinpinga od premiera Li Keqianga wymusi?o – zgodnie z ogólnie przyj?tymi zasadami dyplomacji – uczestnictwo g?ów państw cz?onków formatu 17+1. Pora?ka dyplomatyczna ChRL wydaje si? tym bardziej dotkliwa, poniewa? obecno?? przewodnicz?cego Xi mia?a w tym wzgl?dzie podnie?? rang? i znaczenie formatu.
Kolejnym novum sta? si? element konkluduj?cy szczyt. W tym aspekcie nale?y odnotowa? – przynajmniej jednorazowe – odej?cie od tzw. wytycznych (guidelines) na rzecz tzw. ?”. Suplementem do niniejszego planu jest publikacja listy ?wyników szczytu” (峰会成果清单 – fenghui chengguo qingdan). Lista zosta?a podzielona na dwie cz??ci, traktuj?ce o 1) szeroko poj?tej wspó?pracy mi?dzyrz?dowej (政府间合作文件 – zhengfu jian hezuo wenjian); 2) wspó?pracy biznesowej (商业合作文件 – shangye hezuo wenjian). W pierwszej cz??ci zawarto 35 szczegó?owych ustaleń mi?dzyrz?dowych, natomiast w drugiej cz??ci wyszczególniono 53 porozumienia biznesowe. Analiza liczbowa zapisów niniejszego dokumentu wskazuje na dominuj?c? rol? państw Pó?wyspu Ba?kańskiego w formacie 17+1 w ostatnim czasie. A? 23 z 35 zapisów dotycz?cych porozumień mi?dzyrz?dowych dotyczy w?a?nie państw na Ba?kanach. Najwi?cej ustaleń politycznych zawarto z rz?dem w Bu?garii (7), Rumunii oraz Serbii (5) i Albanii (3). W kontek?cie umów biznesowych spotykamy si? z analogiczn? sytuacj?, poniewa? 34 z 53 porozumień zawarto z państwami ba?kańskimi. W tym obszarze najwi?cej porozumień zawarto z Serbi? (15), Grecj? i Macedoni? Pó?nocn? (4), BiH (3) oraz Rumuni? i Bu?gari? (2).
Na szczególn? uwag? zas?uguje kilka zapisów o charakterze biznesowym. Przede wszystkim chodzi o zapis nr 37 – umowa po?yczki mi?dzy Export-Import Bank of China a Sinotrans Holdings Project Company w sprawie nabycia przez Sinotrans projektu refinansowania spó?ki logistycznej KLG (中国进出口银行与中外运控股项目公司对于中外运收购KLG下属物流公司股权再融资项目贷款协议). Firma KLG Europe to za?o?ona w 1918 roku holenderska firma logistyczna, której g?ówne oddzia?y znajduj? si? w?a?nie w Niderlandach, Wielkiej Brytanii oraz Rumunii. Chocia? z analizy dokumentu po szczycie 17+1 nie dowiadujemy si? tego wprost, to Sinotrans () ju? w 2019 roku. Wówczas umowa dotycz?ca przej?cia rumuńskiego oddzia?u firmy wynios?a 400 mln EUR. KLG w Rumunii zajmowa?a si? przede wszystkim obs?ug? klientów z bran?y IT&C, chemicznej, spo?ywczej a tak?e transportowa?a cz??ci samochodowe oraz odzie?. Plany dalszego rozwoju firmy dotycz? budowy hubu logistycznego i zwi?kszenie powierzchni magazynowej do 2022 roku w mie?cie Jassy, le??cego w pó?nocno-wschodniej cz??ci kraju. Ta inwestycja szacowana jest na 25 mln EUR. Na prze?omie wrze?nia i pa?dziernika 2019 roku opublikowano zaktualizowan? informacj?, , ale wszystkich dwana?cie europejskich oddzia?ów, które skoncentrowane s? przewa?nie w regionie Europy ?rodkowej i Wschodniej. Oznacza to, i? Sinotrans posiada 12 europejskich oddzia?ów zatrudniaj?cych 1100 pracowników. KLG Europe posiada?o do?wiadczenie we wspó?pracy z firmami chińskimi. Od 2014 roku tworzy?a szanghajsk? joint venture KLG-ITM China, oferuj?c pe?en zakres us?ug logistycznych zwi?zanych z ?ańcuchem dostaw, pocz?wszy od magazynowania poprzez krajowy i mi?dzynarodowy transport drogowy, lotniczy, morski a? po odpraw? celn? i zarz?dzanie dostawcami. Obecnie huby transportowe w Rotterdamie, Konstancy oraz Qingdao, Szanghaju, Xiamen i Shenzhen. W kontek?cie rumuńskiego portu w Konstancy, chińskie przej?cie firmy wydaje si? zyskiwa? strategiczne znaczenie w perspektywie ?rednio- i d?ugookresowej, bowiem w grudniu 2020 roku og?oszono informacj?, i? najwi?kszy port wybrze?a Morza Czarnego a ca?o?? prac szacuje si? na 500 mln EUR. Co wa?ne, projekt b?dzie finansowany z funduszu UE, niemniej Rumunia wci?? oczekuje na wi???c? umow? w tym wzgl?dzie. Nale?y w tym miejscu równie? wspomnie? o priorytetowym znaczeniu portu w Konstancy dla sojuszu NATO, gdzie w obliczu napi?tej sytuacji na Pó?wyspie Krymskim stacjonuj? amerykańskie okr?ty wojskowe.
Pozostaj?c w obszarze chińsko-europejskiej wspó?pracy w basenie Morza Czarnego, szczególn? uwag? zwraca równie? zapis nr 53 – umowa w sprawie kredytu obrotowego pomi?dzy China Exim Bank a Czarnomorskim Bankiem Handlu i Rozwoju (BSTDB – 中国进出口银行与黑海贸易与开发银行流动资金贷款协议). Obecnie prezesem banku z siedzib? g?ówn? w Salonikach jest obywatel Federacji Rosyjskiej, Dmitry Pankin. Dzia?ania chińskiego Exim Banku wpisuj? si? zatem w dzia?ania mog?ce stanowi? równowag? dla rosn?cego zainteresowania USA regionem basenu Morza Czarnego. To przede wszystkim przejawia si? we wspó?pracy z UE, NATO a tak?e zyskuj?cej na znaczeniu – i konkurencyjnej dla chińskich formatów multilateralnych ?Pasa i Szlaku” oraz 17+1 – Inicjatywy Trójmorza. Nale?y te? wspomnie?, i? organizacjami o charakterze obserwatora przy BSTDB s? m.in. Azjatycki Bank Rozwoju, Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju czy Bank ?wiatowy. Mo?na oczekiwa?, i? dzia?ania China Exim Bank najprawdopodobniej stanowi? element zaznaczaj?cy ch?? uzyskania podobnego statusu dla Azjatyckiego Banku Inwestycji Infrastrukturalnych z siedzib? g?ówn? w Pekinie. W najwy?szym interesie Chin wydaje si? zatem aktywne w??czenie sojuszu chińsko-rosyjskiego we wspólne dzia?ania polityczno-gospodarcze, które tym razem ukierunkowane s? najprawdopodobniej na sektor M?P w regionie basenu Morza Czarnego. W obliczu globalnych problemów gospodarczych, które dotykaj? sektor M?P, oferta BSTDB i China Exim Bank mo?e okaza? si? realn? i atrakcyjn? alternatyw?, pomijaj?c napi?cie na poziomie politycznym.
Podsumowuj?c, jednym z priorytetów Pekinu w polityce zagranicznej wobec E?W staje si? aktywne równowa?enie wp?ywów USA, ale równie? w??czenie si? i wspó?praca z firmami zachodnimi w regionie Morza Czarnego a tak?e Pó?wyspu Ba?kańskiego. Jednak najprawdopodobniej chińska dyplomacja b?dzie w tym wzgl?dzie zabiega? o wspó?prac? z Rosj?. Liczba podj?tych zobowi?zań z państwami Pó?wyspu Ba?kańskiego po ostatnim szczycie Chiny-E?W ?wiadczy o priorytetowym traktowaniu Pekinu państw le??cych na Wschód i Po?udnie Europy, marginalizuj?c obecnie państwa basenu Morza Ba?tyckiego, równie? b?d?cych cz??ci? niniejszego formatu. W tym przypadku nale?y wnosi?, ?e ograniczenia w relacjach z państwami ba?tyckimi i grup? V4 wynikaj? z koniecznego unikania kontrowersji w relacjach z Waszyngtonem a tak?e faktu, i? kluczowe z chińskiego punktu widzenia inwestycje infrastrukturalne s? w lwiej cz??ci finansowane ze ?róde? Unii Europejskiej. Z drugiej za? strony w po?udniowej cze?ci formatu Chiny mog? wchodzi? w koalicje, cho?by ad hoc, z podmiotami gospodarczymi Federacji Rosyjskiej co ma zapewni? im przysz?e sukcesy w inwestycjach.
Autor: Przemys?aw Ciborek