12.09.2022
Przed zaprzysi臋偶eniem Ferdinanda Marcosa Jr. na prezydenta Filipin pod koniec czerwca 2022 r. wielu analityk贸w obawia艂o si臋, 偶e b臋dzie on w du偶ej mierze kontynuowa艂 polityk臋 swojego poprzednika. Tymczasem pierwsze miesi膮ce jego prezydentury 艣wiadcz膮 o tym, 偶e przyj膮艂 wyj膮tkowo pragmatyczn膮 postaw臋, je偶eli chodzi o polityk臋 zagraniczn膮 pa艅stwa. Takie podej艣cie stoi w sprzeczno艣ci do Rodrigo Duterte, kt贸ry na kanwie resentyment贸w pod adresem Waszyngtonu oraz pod has艂em 鈥瀗iezale偶nej polityki zagranicznej鈥� postanowi艂 wej艣膰 de facto w rol臋 klienta Chi艅skiej Republiki Ludowej.
Pierwsza zagraniczna podr贸偶 prezydenta Marcosa Jr. do Indonezji i Singapuru pokaza艂a, 偶e zamiast opowiada膰 po jednej ze stron w nabieraj膮cej na sile chi艅sko-ameryka艅skiej rywalizacji, b臋dzie d膮偶y艂 do wzmocnienia pozycji Filipin w ramach ASEAN. Na uwag臋 zas艂uguje dob贸r pa艅stw, kt贸re nowy prezydent Filipin wybra艂 jako cel pierwszej podr贸偶y zagranicznej, albowiem zar贸wno Singapur jak i Indonezja s艂yn膮 ze swojej wielowektorowej polityki zagranicznej, u艂atwiaj膮cej zachowanie neutralnego stanowiska w przypadku konflikt贸w interesu, a co za tym idzie pozwalaj膮cej na unikni臋cie bezpo艣redniego zaanga偶owania w rywalizacj臋 mocarstw. Warto w tym miejscu jednak zaznaczy膰, 偶e kierunek polityki zagranicznej obrany przez now膮 administracj臋 b臋dzie z pewno艣ci膮 lepiej przyj臋ty w Waszyngtonie ni偶 w Pekinie. G艂贸wnie z tego powodu, 偶e mimo oficjalnego poparcia dla 鈥瀋entralnej鈥� roli ASEAN, polityka ChRL opiera si臋 przede wszystkim na relacjach bilateralnych z pa艅stwami Azji Po艂udniowo-Wschodniej, kt贸re maj膮 zapobiega膰 konsolidacji stowarzyszenia i implementacji koherentnej polityki wobec Chin. Najlepszym przyk艂adem skuteczno艣ci chi艅skiej strategii by艂a prezydencja Kambod偶y z 2012 r. i pierwszy przypadek, kiedy nie dosz艂o do wydania wsp贸lnego komunikatu po ministerialnym szczycie ASEAN z uwagi na brak porozumienia w sprawie kwestii zwi膮zanych ze sporem na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Podobny scenariusz mo偶na by艂o zaobserwowa膰 w przypadku prezydencji Filipin, kiedy podczas serii spotka艅 w ramach szczytu ASEAN z 2017 r. prezydent Rodrigo Duterte odda艂 inicjatyw臋 Chinom w sprawie narracji dotycz膮cej sytuacji na Morzu Po艂udniowochi艅skim, co zaowocowa艂o wydaniem oficjalnego o艣wiadczenia, w kt贸rym u偶yto wyj膮tkowo 艂agodnego j臋zyka do opisania chi艅skiej aktywno艣ci na spornych obszarach tego akwenu.
Tymczasem Ferdinand Marcos Jr. wsp贸lnie z liderami Indonezji i Singapuru podkre艣li艂 kluczowe znaczenie utrzymania pokoju i stabilno艣ci na obszarach morskich w regionie, zgodnie z normami prawa mi臋dzynarodowego. Tego rodzaju deklaracje s膮 niezwykle istotne, poniewa偶 艣wiadcz膮 o jedno艣ci wewn膮trz ASEAN i wysy艂aj膮 sygna艂 o mo偶liwo艣ci wsp贸lnego wywierania presji na rz膮dzie w Pekinie, na przyk艂ad w sprawie spor贸w na Morzu Po艂udniowochi艅skim. Co wi臋cej, podczas spotkania z prezydentem Joko Widodo w D偶akarcie, Marcos Jr. nawi膮za艂 do porozumienia zawartego w 2014 r. pomi臋dzy Filipinami i Indonezj膮 w sprawie granic szelf贸w kontynentalnych na Morzach Mindanao i Celebes, kt贸re mo偶e zosta膰 u偶yte jako wz贸r do rozwi膮zania spor贸w morskich pomi臋dzy Manil膮 i Pekinem. Prezydenci podpisali tak偶e umow臋 o wsp贸艂pracy w dziedzinie obronno艣ci i bezpiecze艅stwa, pi臋cioletni plan dzia艂a艅 dyplomatycznych, jak r贸wnie偶 zgodzili si臋 na przyspieszenie przegl膮du ustale艅 dotycz膮cych granic morskich. Natomiast w rozmowie z premierem Lee Hsien Loongiem w Singapurze, obaj politycy powt贸rzyli wezwanie do jak najszybszego opracowania finalnej wersji Kodeksu Post臋powania na Morzu Po艂udniowochi艅skim przez ASEAN wsp贸lnie z ChRL oraz pokojowego rozwi膮zywania wszelkich spor贸w bez uciekania si臋 do gro藕by lub u偶ycia si艂y. W ramach wizyty przedstawiciele obu pa艅stw podpisali z zakresu wymiany informacji dotycz膮cych zwalczania dzia艂a艅 terrorystycznych, wsp贸艂pracy cyfrowej, rozwoju miasta New Clark (w tym bazy si艂 powietrznych Clark), wsp贸艂pracy w zakresie ochrony danych osobowych i technologicznej, a tak偶e kooperacji zwi膮zanej z funkcjonowaniem wodoci膮g贸w oraz system贸w kanalizacyjnych.
Opr贸cz kwestii po艣wi臋conych bezpiecze艅stwu i rozwi膮zywaniu spor贸w, obie wizyty prezydenta Marcosa przynios艂y wymierne rezultaty w obszarze gospodarczym. Pog艂臋bianie wsp贸艂pracy ekonomicznej z pa艅stwami regionu r贸wnie偶 nale偶y rozpatrywa膰 w kontek艣cie d膮偶enia w kierunku niezale偶nej polityki zagranicznej, a w szczeg贸lno艣ci budowy odporno艣ci na wypadek zastosowania narz臋dzi presji ekonomicznej przez inne pa艅stwa (przede wszystkim Chiny). Trzydniowy pobyt w Indonezji zaowocowa艂 porozumieniami o 艂膮cznej warto艣ci , kt贸re maj膮 si臋 przyczyni膰 do powstania co najmniej 7 tys. nowych miejsc pracy na Filipinach. W ramach tej kwoty, 822 mln USD ma zosta膰 przeznaczone na inwestycje w sektorach tekstylnych i odzie偶owych, energii odnawialnej, technologicznych oraz produkt贸w rolno-spo偶ywczych. Z kolei za 662 mln USD zakupiono w臋giel oraz nawozy, czyli towary deficytowe z uwagi na wp艂yw wojny w Ukrainie na 艣wiatow膮 gospodark臋.
Rz膮d singapurski z kolei zobowi膮za艂 si臋 do inwestycji na Filipinach opiewaj膮cych na kwot臋 , za spraw膮 kt贸rych ma powsta膰 15 tys. nowych miejsc pracy. Finansowe 艣rodki biznesu singapurskiego maj膮 zosta膰 przeznaczone na budow臋 fabryki elektrycznych tr贸jko艂owc贸w, a tak偶e p艂ywaj膮ce farmy fotowoltaiczne. Premier Lee Hsien Loong zobowi膮za艂 si臋 te偶 do zapewnienia dodatkowych 10 tys. miejsc pracy dla Filipi艅czyk贸w w Singapurze, g艂贸wnie w sektorze medycznym.
Dotychczasowe dzia艂ania administracji Ferdinanda Marcosa Jr. 艣wiadcz膮 o przemy艣lanym planie na polityk臋 zagraniczn膮 pa艅stwa w dobie licznych kryzys贸w i napi臋膰 wywo艂anych skutkami pandemii koronawirusa, wojny na Ukrainie oraz napi臋膰 w Cie艣nienie Tajwa艅skiej. Kolejnym papierkiem lakmusowym w ocenie przysz艂o艣ci filipi艅skiej aktywno艣ci na arenie mi臋dzynarodowej b臋dzie tre艣膰 wyst膮pienia prezydenta Marcosa Jr. podczas Zgromadzenia Og贸lnego ONZ w Nowym Jorku, zaplanowanego na 20 wrze艣nia. Wed艂ug na marginesie tego wydarzenia ma doj艣膰 do spotkania z prezydentem Stan贸w Zjednoczonych Joe Bidenem, co r贸wnie偶 b臋dzie bardzo wa偶nym sygna艂em dla chi艅skiego rz膮du, bior膮c pod uwag臋, ze Rodrigo Duterte przez ca艂y okres swojej sze艣cioletniej prezydentury ani razu nie by艂 w USA, natomiast a偶 pi臋膰 razy z艂o偶y艂 wizyt臋 w ChRL.