data publikacji: 20 sierpnia 2020
tekst: J臋drzej Janicki
Cho膰 wydaje si臋, 偶e stylistyka typowa dla przedstawicieli Polskiej Szko艂y Plakatu stanowi raczej historyczne wspomnienie wypierane przez plakat fotograficzny i odwo艂uj膮cy si臋 do wzorc贸w konceptualizmu, to jednak raz na jaki艣 czas pojawiaj膮 si臋 per艂y, kt贸re odwo艂uj膮 si臋 do polskiej sztuki plakatowej lat sze艣膰dziesi膮tych i siedemdziesi膮tych. Jednym z takich przyk艂ad贸w jest plakat Od komedii do westernu .
Praca zosta艂a stworzona na potrzeby wystawy Od komedii do westernu. Polski plakat filmowy z lat 1950鈥�1970 zorganizowanej przez krakowskie Dydo Poster Gallery (recenzja naszego autorstwa wspomnianej wystawy dost臋pna ). Tematyka wystawy, a w zasadzie zakre艣lenie jej ram czasowych na te w艂a艣nie lata, by膰 mo偶e sk艂oni艂y artystk臋 do tak mocnego nawi膮zania do 贸wczesnych trend贸w plakatowych. Dzie艂o przedstawia kompozycj臋 skonstruowan膮 z trzech figur: dw贸ch postaci ludzkich 鈥� co ciekawe jednak 鈥� o jednej prawdziwie 鈥瀔owbojskiej鈥� twarzy, zespolonych z przedstawieniem konia. Jakby tego by艂o ma艂o, owe dwie pary 鈥瀕udzkich鈥� n贸g zast臋puj膮 ko艅skie ko艅czyny. Western i komedia ukazane w jednym precyzyjnym 偶arcie. Ca艂e to przedstawienie rysuje si臋 na tle jednobarwnego fuksjowego t艂a. Wizerunek konia jest motywem, do kt贸rego Chojna bardzo ch臋tnie si臋 odwo艂uje 鈥� wystarczy wspomnie膰 chocia偶by takie prace artystki jak 奥辞濒迟测偶别谤办补1(2020) czy Femme Plakat2 (2004).
Plakat Od komedii do westernu doskonale koresponduje ze s艂owami Jana Lenicy charakteryzuj膮cymi tw贸rczo艣膰 Tadeusza Trepkowskiego (moim zdaniem, mo偶na je 鈥� rzecz jasna 鈥� rozumie膰 r贸wnie偶 jako og贸ln膮 charakterystyk臋 dzie艂 tw贸rc贸w Polskiej Szko艂y Plakatu): 鈥濲ego [鈥 wielka umiej臋tno艣膰 polega艂a na zestawieniu pewnych element贸w w sytuacji, kt贸ra powodowa艂a powstanie konfliktu. Je艣li go bowiem brakuje, przedmioty umieraj膮, symbole trac膮 sw膮 wewn臋trzn膮 tre艣膰, staj膮 si臋 dekoracyjnymi znaczkami鈥�3. To wspomniane przez Lenic臋 napi臋cie w omawianym plakacie Chojny bardzo dobrze wida膰 鈥� kszta艂tuje si臋 ono pomi臋dzy figur膮 ludzk膮 a zwierz臋c膮, ogniskuj膮c si臋 na linii ich spojrze艅. Jak to tak? Ko艅 i cz艂owiek spleceni w dziwnym u艣cisku wpatruj膮 si臋 sobie g艂臋boko w oczy? 鈥� Pozorny zgrzyt, niepasuj膮cy element, kt贸ry jednak przyci膮ga uwag臋 odbiorcy i powoduje, 偶e plakat ten staje si臋 estetycznie bardzo interesuj膮cy.
1 Zob.
2 Zob.
3 Jan Lenica, Tadeusz Trepkowski, 鈥濸rzegl膮d Artystyczny鈥�, 1955, nr 5/6, s. 84.