data publikacji: 17 lipca 2020
tekst: J臋drzej Janicki (16.07.2020)
Pablo Picasso niew膮tpliwie wielkim malarzem by艂. Wielkim dramatopisarzem za to raczej nie by艂 鈥� bez ogr贸dek stwierdza to sama Gra偶yna Bacewicz1, kt贸ra przerobi艂a w form臋 baletow膮 jedyn膮 sztuk臋 teatraln膮 napisan膮 przez najs艂ynniejszego w historii kubist臋2. Sztuka, do kt贸rej libretto napisa艂 Mieczys艂aw Bibrowski, pierwotnie nazywa艂a si臋 笔辞偶膮诲补苍颈别 schwytane za ogon (napisana przez Andaluzyjczyka w trzy styczniowe noce 1941 roku 鈥� c贸偶, po艣piech nie zawsze bywa dobrym doradc膮), natomiast Bacewicz spraw臋 nieco upro艣ci艂a i wspomniany ju偶 balet zatytu艂owa艂a po prostu 笔辞偶膮诲补苍颈别3. Sam tekst Picassa dla Bacewicz tak wielkiej roli jednak nie odgrywa艂, gdy偶 powsta艂y balet mia艂 by膰 wspomnian膮 sztuk膮 jedynie inspirowany. Historyczna ciekawostka, za kt贸r膮 uzna膰 nale偶y sztuk臋 teatraln膮 Picassa, przetrwa艂a jednak nie tylko w balecie Bacewicz, lecz r贸wnie偶 w plakacie Iwo Dobieckiego, kt贸ry temu przedstawieniu towarzyszy艂.
Projekt Dobieckiego wydaje si臋 by膰 sprz臋偶ony ze scenografi膮 do samego baletu. Nie ma w tym nic dziwnego, niekt贸rzy nazwaliby to by膰 mo偶e 鈥瀦awodowym zboczeniem鈥�, gdy偶 Dobiecki by艂 absolwentem scenografii warszawskiej ASP. Co ciekawe, autorem scenografii do baletu Bacewicz zosta艂 Andrzej Kre眉tz-Majewski4 鈥� scenograf i plakacista, kt贸rego dzie艂a posiadamy w naszej Kolekcji. Plakat i scenografi臋 艂膮cz膮 nieregularne, nieco postrz臋pione i w gruncie rzeczy do艣膰 przera偶aj膮ce formy o charakterze bli偶ej nieokre艣lonym 鈥� ni to organicznym, ni to demonicznym5. Dobiecki pot臋guje pewne poczucie grozy monochromatycznym czarnym t艂em i diabelsko czerwonymi literami. Sama wizja Dobieckiego niew膮tpliwie niesie w sobie r贸wnie偶 pewien silnie erotyczny wymiar, obok kt贸rego nie da si臋 przej艣膰 oboj臋tnym. Ciekawy efekt stanowi tak偶e bardzo skromne wkomponowanie w struktur臋 obrazu graficznego oznaczenia Teatru Wielkiego. Kompozycja Dobieckiego przywodzi mi nieco na my艣l prace Trentona Doyle鈥檃 Hancocka 鈥� zw艂aszcza jego dzie艂o Daj im palec, a wezm膮 ca艂膮 r臋k臋 (2006 rok)6.
Iwo Dobiecki, cho膰 nie zdoby艂 nigdy a偶 tak du偶ego rozg艂osu jak niekt贸rzy z innych polskich plakacist贸w, to pozostaje jednak tw贸rc膮 wa偶nym i godnym zapami臋tania. Zwi膮zany g艂贸wnie z teatrem (pracowa艂 dla Teatru Wielkiego w Warszawie oraz dla Teatru im. 呕eromskiego w Kielcach, a wsp贸艂pracowa艂 chocia偶by z Teatrem Wielkim w 艁odzi czy Teatrem Telewizji) stara艂 si臋 zawsze wnie艣膰 pewien nowoczesny powiew do swoich prac.
1 Owa krytyka dzie艂a Picassa stanowi艂a jedn膮 z my艣li przekazanych przez Bacewicz w ankiecie opublikowanej w numerze 7 鈥濺uchu Muzycznego鈥� z 1969 roku ().
2 Pomys艂odawc膮 samego tego przedsi臋wzi臋cia by艂 jednak Mieczys艂aw Bibrowski 鈥� mi艂o艣nik sztuki Picassa i t艂umacz Po偶膮dania schwytanego za ogon.
3 Szczeg贸艂owe informacje dotycz膮ce baletu: Barbara Cisowska, 笔辞偶膮诲补苍颈别 ostatnie dzie艂o Gra偶yny Bacewicz, 鈥濺uch Muzyczny鈥� 1973, nr 13, .
4 Artysta ten do 1995 roku pos艂ugiwa艂 si臋 tylko drugim cz艂onem swojego nazwiska. W latach 1966鈥�2005 by艂 on naczelnym scenografem Teatru Wielkiego w Warszawie.
5 Zdj臋cie ukazuj膮ce odpowiedni fragment scenografii: .
6 Obraz Hancocka: .