data publikacji: 26 czerwca 2020
tekst: J臋drzej Janicki (10.03.2019)
W latach 70. XX w. mo偶liwo艣膰 obejrzenia w komunistycznej Polsce ameryka艅skiego filmu przygodowego by艂a nie lada gratk膮 dla ka偶dego mi艂o艣nika sztuki filmowej (jako艣膰 tych produkcji w tym miejscu zostawmy na uboczu). A gdy w tym filmie pojawia艂y si臋 przera偶aj膮ce w臋偶e, szalony naukowiec i w膮tek mi艂osny w tle, to trudno si臋 dziwi膰 gor膮czkowemu wyczekiwaniu d艂uga艣nych kolejek wij膮cych si臋 pod salami kinowymi鈥�
W艂a艣nie jednym z takich ameryka艅skich hit贸w by艂 film 奥膮偶偶偶偶 (oryginalny tytu艂 SSSSSSS brzmi mo偶e nawet bardziej uroczo). Dzie艂o z 1973 roku w re偶yserii Bernarda L. Kowalskiego (o specyficznych upodobaniach filmowych tego tw贸rcy 艣wiadczy sam tytu艂 jego wcze艣niejszego filmu 鈥� Atak gigantycznych pijawek) to wybuchowa mieszanka horroru i science fiction, opowiadaj膮ca histori臋 nieco demonicznego doktora Stonera, kt贸rego pasj膮 s膮 eksperymenty na w臋偶ach. Za 偶yciowy cel postawi艂 on sobie wynalezienie serum, kt贸re przemieni膰 mo偶e cz艂owieka w kobr臋 kr贸lewsk膮. Testy medykamentu b臋dzie przeprowadza艂 na swoim m艂odym pomocniku (w roli owego pomocnika Dirk Benedict, znany g艂贸wnie z komediowej Dru偶yny A), kt贸ry w mi臋dzyczasie zd膮偶y艂 zapa艂a膰 gor膮cym uczuciem do c贸rki doktora.
Je偶eli chodzi o sam plakat, 艣rodkowa jego cz臋艣膰 zdominowana zosta艂a przez g艂贸wny motyw filmu 鈥� w臋偶a. W wyobra偶eniu Jakuba Erola1 jest to jednak raczej rodzaj bezkszta艂tnej masy ni偶 figuratywne przedstawienie zwierz臋cia. Pewna rze藕biarsko艣膰 tego motywu przywodzi na my艣l nieszcz臋snego Laokoona utrwalonego w ikonicznej rze藕bie hellenistycznej nazywanej Grup膮 Laokoona. Mi艂o艣nik sztuki barkowej w tym plakacie zobaczy prawdopodobnie reminiscencje genialnego obrazu Caravaggia G艂owa Meduzy (ok. 1596). Erolowi uda艂o si臋 bowiem osi膮gn膮膰 bardzo ciekawy efekt. Wieloznaczna szpetota g艂贸wnego motywu, kt贸ra momentalnie wywo艂uje swego rodzaju obrzydzenie, jest jednak w pewien spos贸b przyci膮gaj膮ca i hipnotyzuj膮ca. Na podobnej zasadzie funkcjonuje r贸wnie偶 fenomen kulturowy film贸w utrzymanych w konwencji kina klasy B. Doskonale operuj膮 one na sprzeczno艣ci 鈥瀘draza 鈥� fascynacja鈥�, kt贸r膮 wywo艂uj膮 u odbiorc贸w. W plakacie tym zwraca uwag臋 r贸wnie偶 艣wietne u偶yte wzornictwo w wyrazie 鈥灠履吪寂寂寂尖�� i jego onomatopeiczny charakter. Uk艂ad liter i ich specyficzna kompozycja wywo艂uj膮 wra偶enie jak偶e namacalnego syczenia nieprzyjemnego gada鈥�
Lwia cz臋艣膰 artystycznej kariery Erola zwi膮zana by艂a z filmem. Od lat 70. by艂 nadwornym grafikiem przedsi臋biorstwa Film Polski2. Z innych jego dzie艂 o tematyce filmowej ogromne wra偶enie wywiera r贸wnie偶 plakat do eksportowej wersji Kr贸tkiego filmu o zabijaniu Krzysztofa Kie艣lowskiego (plakat ten kompozycyjnie pozostaje nawet nieco zbli偶ony do plakatu do filmu 奥膮偶偶偶偶). By膰 mo偶e najszerzej znany jest mocno marynistyczny plakat Erola do kultowego Rejsu Marka Piwowskiego.
Nasz plakat jest czarno-bia艂y, na aukcjach kr膮偶y te偶 jego .
________________________________________
1 Informacje biograficzne dotycz膮ce Erola znale藕膰 mo偶na na: .
2 List臋 (niepe艂n膮) filmowych plakat贸w Erola zob. tutaj: .