data publikacji: 2 lipca 2020
tekst: J臋drzej Janicki
Czeska Nowa Fala oraz Polska Szko艂a Plakatu 鈥� to by膰 mo偶e dwa najbardziej interesuj膮ce ruchy artystyczne komunistycznej Europy. 艢wiadectwem ich kunsztownego spotkania na szczycie jest plakat Macieja 呕bikowskiego do arcydzie艂ka spod r臋ki Jiriego Menzela Kapry艣ne lato鈥�
Jiri Menzel to jeden z ciekawszych (obok Milosa Formana czy Very Chytilovej) przedstawicieli filmowej Czeskiej Nowej Fali. Jego filmy to swego rodzaju wzorzec metra z Sevres dla czechos艂owackich trc贸w filmowych lat 60. XX w. Re偶yser, tworz膮c Kapry艣ne lato (1967), by艂 ju偶 laureatem Oscara za genialne Poci膮gi pod specjalnym nadzorem (1966) oparte na opowiadaniu Bohumila Hrabala. Nieco bardziej mainstreamowej publiczno艣ci zaprezentowa艂 si臋 jeszcze w 2006 roku tworz膮c film Obs艂ugiwa艂em angielskiego kr贸la (r贸wnie偶 na podstawie powie艣ci Hrabala). Wszystkie jego filmy, pomimo podejmowania tych temat贸w najci臋偶szych i najbardziej wymagaj膮cych, cechuj膮 si臋 dystansem, ironi膮, swego rodzaju ponurym poczuciem humoru. Oszcz臋dne w 艣rodkach (Menzel ch臋tnie korzysta艂 z us艂ug aktor贸w-amator贸w), o leniwej narracji i jak偶e bogate s膮 w tre艣膰.
W bardzo podobny spos贸b opowiedziana jest historia b臋d膮ca kanw膮 filmu Kapry艣ne lato. To opowie艣膰 o trzech podstarza艂ych kumplach sp臋dzaj膮cych wakacje w nadgryzionym z臋bem czasu kurorcie. Ich beztroski i luzacki wypoczynek przerywa pojawienie si臋 w miasteczku magika-akrobaty, a zw艂aszcza jego uroczej asystentki鈥�
呕bikowski w genialnie lapidarny spos贸b uchwytuje zarys ca艂ej fabu艂y. Symboliczne g艂owy trzech koleg贸w wzi臋te s膮 wr臋cz dos艂ownie pod elegancki but najprawdopodobniej owej asystentki cyrkowej. Ten motyw obutej kobiecej nogi odnale藕膰 mo偶na r贸wnie偶 w innych dzie艂ach 呕bikowskiego, jak chocia偶by w lekko skandalizuj膮cym plakacie do Ksi臋偶niczki czardasza w re偶yserii Miklosa Szinetara. Co ciekawe, na plakacie do Kapry艣nego lata szpiczasty czubek buta przedziera p艂aszczyzn臋 ca艂ej pracy, przypominaj膮c raczej mordercze narz臋dzie zbrodni ni偶 elegancki but na obcasie. Hippisowskiego klimatu dodaje wzornictwo liter, tak modne u schy艂ku lat 60.
Cho膰 moim ulubionym dzie艂em Macieja 呕bikowskiego pozostaje plakat do w臋gierskiego filmu Tyle wierno艣ci na nic Gyorgy Palasthy (1966), jakby profetycznie wskazuj膮cy drog臋 dla charakterystycznego stylu streetartowego (jak u Keitha Haringa), to praca do Kapry艣nego lata ujmuje swoj膮 prostot膮 i nieoczywistym wdzi臋kiem. 呕bikowski by膰 mo偶e nie nale偶y do absolutnego topu Polskiej Szko艂y Plakatu, jednak by艂 bardzo utalentowanym tw贸rc膮, zw艂aszcza je偶eli chodzi o plakat filmowy.