data publikacji: 26 wrze艣nia 2020
tekst: J臋drzej Janicki
zob. te偶 Julia Soko艂owska, Julia i Romeo (2)
Bronis艂aw Zelek wypracowa艂 charakterystyczn膮 stylistyk臋 swoich dzie艂, pozostaj膮c膮 jednak na dalekich kra艅cach tego, co zazwyczaj proponowali tw贸rcy zwi膮zani z Polsk膮 Szko艂膮 Plakatu. Cho膰 wykszta艂ci艂 si臋 w pracowni Henryka Tomaszewskiego1 (dyplom uzyska艂 w 1961 roku), to jednak daleko odszed艂 od przedstawie艅 mistrza, kt贸re 鈥瀊liskie s膮 [鈥 samorodnej sztuce peryferii miasta, atmosferze lunaparku, strzelnicy, karuzeli鈥︹��2. Zelek wyspecjalizowa艂 si臋 w przedstawianiu grozy 鈥� 艣wiadcz膮 o tym chocia偶by takie dzie艂a jak plakat do filmu Ptaki3 z 1965 roku, czy chyba jeszcze bardziej przera偶aj膮ce przedstawienie do filmu 骋艂贸诲4 z 1967 roku. Odr臋bno艣膰 stylistyczna jak膮 prezentowa艂 w艂a艣nie ten artysta oraz bliscy mu Marek Freudenreich czy Leszek Ho艂danowicz pozwoli艂a Zdzis艂awowi Schubertowi na wprowadzenie narracji jakoby tw贸rcy ci stan臋li na czele buntu przeciw dawnym mistrzom5. Cho膰 pogl膮d ten chyba uzna膰 mo偶na za nieco przesadzony, to jednak oszcz臋dne liternictwo, czarno-bia艂e skromne kompozycje oraz epatowanie groz膮 w jaki艣 spos贸b tych tw贸rc贸w jednak wyr贸偶niaj膮.
Plakat Zelka do opery Julia i Romeo6 (kompozytorki i librecistki zarazem) stylistycznie 鈥瀞toi tak troch臋 w rozkroku鈥� 鈥� z jednej strony wykazuje pewne cechy okresu 鈥瀦buntowanego鈥� adepta Polskiej Szko艂y Plakatu, z drugiej jednak wskazuje na wkroczenie w kolejny etap jego artystycznej ewolucji. Kompozycja jest bardziej oszcz臋dna, a paleta barwna szersza, co r贸wnie偶 artysta wprowadza stopniowo do innych kompozycji. W centralnej cz臋艣ci plakatu znajduje si臋 dwukolorowa r贸偶a. Symbolika w kontek艣cie tego przedstawienia jest wi臋c do艣膰 oczywista, natomiast uwag臋 zwraca spos贸b konstrukcji samej r贸偶y, opartej na motywie serca. Sk艂ada si臋 ona z r贸偶owo-bia艂ego kwiatu otulonego ciemnogranatowym ko艂nierzem. Czy r贸偶 symbolizuje Juli臋 a granat Romeo, czy mo偶e odwrotnie, to ju偶 nie mnie rozstrzyga膰 鈥� wszak dodatkowego smaczku nieoczywisto艣ci dodaje sam tytu艂 opery, w kt贸rym kolejno艣膰 imion chyba najs艂ynniejszych kochank贸w w historii zosta艂a zamieniona. Warto por贸wna膰 ten motyw z fotosami przedstawiaj膮cymi par臋 tancerzy w monochromatycznych trykotach (Ewa G艂owacka 鈥� Julia, Ryszard W臋grzynek 鈥� Romeo), b臋d膮cych zasadniczym wizualnym akcentem spektaklu (zob. , opr贸cz baletu role Romea i Julii by艂y w tym dziele odtwarzane przez 艣piewak贸w i mim贸w). G艂贸wny element kompozycji otoczony jest granatow膮 ram膮 (w tym samym kolorze co ko艂nierz kwiatu), na kt贸rej znalaz艂y si臋 podstawowe informacje dotycz膮ce przedstawienia.
W roku 1970 Zelek stworzy艂 prawdopodobnie sw贸j najs艂ynniejszy plakat 鈥� chodzi o przedstawienie promuj膮ce VIII Mi臋dzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina7. By膰 mo偶e trzeba przyzna膰, 偶e opisywana wy偶ej praca nie jest dzie艂em a偶 tak porywaj膮cym. Tym niemniej, stanowi wa偶ny element w kontek艣cie ukazywania rozwoju artystycznej drogi tego tw贸rcy, kt贸ry 鈥� moim zdaniem 鈥� nale偶y do absolutnej awangardy autor贸w Polskiej Szko艂y Plakatu.
1 Sylwia Gi偶ka, Bronis艂aw Zelek, Culture.pl, 2018, .
2 Tak o tw贸rczo艣ci Tomaszewskiego pisze Barbara Kwiatkowska: tej偶e, Henryk Tomaszewski, Arkady, Warszawa, 1959, s. 5.
3 Zob. reprodukcj臋: .
4 Zob. reprodukcj臋: .
5 Rozdzia艂 swojej ksi膮偶ki po艣wi臋cony tw贸rczo艣ci tych artyst贸w Z. Schubert opatrzy艂 znamiennym tytu艂em Bunt (Zdzis艂aw Schubert, Mistrzowie plakatu i ich uczniowie, Przedsi臋biorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita, Warszawa, 2008, s. 88鈥�114).
6 Szczeg贸艂owe informacje na temat opery: .
7 Zob. reprodukcj臋: .