漏 Rafa艂 Kapica
data publikacji: 9 pa藕dziernika 2020
tekst: J臋drzej Janicki (08.10.2020)
Uczciwie przyzna膰 trzeba, 偶e w dobie 艣wietno艣ci Polskiej Szko艂y Plakatu plakat zaanga偶owany spo艂ecznie i uniwersalnie zarazem 鈥� z przyczyn oczywistych 鈥� triumf贸w raczej nie 艣wi臋ci艂. Ostatnimi czasy zaobserwowa膰 mo偶na jednak tendencj臋 rosn膮cego znaczenia tego typu aktywno艣ci artystycznej. Arty艣ci m艂odszego pokolenia tworz膮cy takie plakaty niew膮tpliwie zad艂u偶eni s膮 w mistrzowskiej tw贸rczo艣ci . Pojawiaj膮 si臋 jednak osobowo艣ci tworz膮ce bardzo wyraziste dzie艂a, obok kt贸rych nie da si臋 przej艣膰 oboj臋tnym. Jednym z takich tw贸rc贸w jest Rafa艂 Kapica, kt贸rego plakat "Wolno艣膰" stanowi by膰 mo偶e najwa偶niejsze dzie艂o na wystawie jego autorskich plakat贸w "".
漏 Rafa艂 Kapica
Kompozycyjnie plakat ten stanowi膰 m贸g艂by wzorzec podej艣cia minimalistycznego. Na czarnym monochromatycznym matowym tle widniej膮 wyra藕nie zarysowane bia艂e litery uk艂adaj膮ce si臋 w napis 鈥瀢olno鈥�. Wzornictwo liter zaskakuje swoj膮 prostot膮 i wyrazisto艣ci膮 鈥� cechy te stanowi膮 zreszt膮 wsp贸lny mianownik wystawianych przez Kapic臋 prac na wspominanej wystawie. Po napisie 鈥瀢olno鈥� bezpo艣rednio nast臋puj膮 kolejne dwa znaki, przypominaj膮ce mocno zniekszta艂cone litery 鈥炁涒�� oraz 鈥災団��. Tak naprawd臋, tego 偶e na plakacie widnieje s艂owo 鈥瀢olno艣膰鈥�, odbiorca domy艣la si臋 na podstawie kontekstu instytucjonalnego osadzenia tego dzie艂a 鈥� wszak dosta艂o si臋 ono do fina艂u konkursu [1]. Kapica przedstawieniem tym daje wyra藕ny sygna艂, 偶e z t膮 nasz膮 wolno艣ci膮 sprawa nie jest taka oczywista i prosta. Niby wszystko wolno, ale jednak tak nie do ko艅ca, przecie偶 nie mamy tu przedstawionej pe艂nej 鈥瀢olno艣ci鈥�, a jedynie 鈥濿OLNO鈥�. Oto prosta, elegancka gra s艂贸w, kt贸r膮 odczytywa膰 mo偶na jako jak偶e precyzyjny komentarz do otaczaj膮cej nas rzeczywisto艣ci. Na plakacie "Wolno艣膰" widoczny jest r贸wnie偶 艣rodek wyrazu bardzo cz臋sto u偶ywany przez tego autora. W przekonuj膮cy spos贸b ukazana jest sp艂ywaj膮ca farba, przywodz膮ca na my艣l w po艣piechu tworzone dzie艂a artyst贸w graffiti. Tego typu konwencji artystycznej artysta u偶ywa w kilku innych swoich pracach, chocia偶by w Koloratce czy plakacie promuj膮cym wystaw臋 "Nie b臋dzie kolorowo".
Wydaje mi si臋, 偶e stylistyk臋 prac Kapicy kszta艂towa艂o co najmniej kilka czynnik贸w (szerzej na ten temat zob. we wprowadzeniu do katalogu wystawy "Nie b臋dzie kolorowo", wyd. Fundacja Urban Forms, 艁贸d藕 2020). Wskaza膰 mo偶na chocia偶by do艣wiadczenie malarskie, kt贸re w jego pracach plakatowych jest by膰 mo偶e nieco mniej widoczne, ale czytelne[2]. Poza tym artysta ten bardzo wiele czerpie z rygor贸w (post)awangardowego projektowania graficznego, kt贸re stanowi znamienit膮 cz臋艣膰 jego dorobku. Co r贸wnie wa偶ne, jest on te偶 bacznym obserwatorem rzeczywisto艣ci i absolutnie nie boi si臋 zabiera膰 g艂osu w sprawach spo艂ecznych, tych najwa偶niejszych i najbardziej aktualnych 鈥� 艣wiadcz膮 o tym inne z jego prac, jak np. "Koloratka" czy "呕a艂obna flaga LGBT". Robi to w spos贸b refleksyjny, dygresyjny i narracyjny. Jednym z przyk艂ad贸w takich 鈥瀉rtystycznych komentarzy鈥� jest tak偶e "Wolno艣膰".
________________________________________
[1] Plakaty, kt贸re znalaz艂y si臋 w finale zobaczy膰 mo偶na tutaj: . W konkursowym jury zasiadali m. in. Jerzy Janiszewski (autor logo Solidarno艣ci) oraz Luka Rayski (tw贸rca g艂o艣nego plakatu Konstytucja). W艣r贸d fina艂owych prac nieco podobne, co Kapica, podej艣cie do tematu zauwa偶y膰 mo偶na w plakacie 1989鈥�2019 Micha艂a Przychodzienia.
[2] Prace malarskie Rafa艂a Kapicy znale藕膰 mo偶na zobaczy膰 m.in. tutaj: .