data publikacji: 24.01.2021
tekst: J臋drzej Janicki
Czy Maciej Hibner czu艂 stoner? (wok贸艂 plakatu Ruchome piaski)
Macieja Hibnera ju偶 przedstawiali艣my, opisuj膮c ten sam plakat jego autorstwa do filmu . Tekst ten by艂 raczej typowym sposobem analizy plakatu kulturalnego 鈥� dominuj膮 w nim nawi膮zania do filmu oraz tre艣ciowo-formalna analiza samego plakatu. Wspominan膮 prac臋 Hibnera mo偶na jednak odczytywa膰 r贸wnie偶 w zgo艂a odmienny spos贸b鈥�
By膰 mo偶e kluczow膮 dla zrozumienia dyptyku1 Hibnera Ruchome piaski oka偶e si臋 kategoria stoner2. Poj臋cie to nastr臋cza pewnych trudno艣ci definicyjnych. Terminem stoner rock (oraz zbli偶onymi do niego terminami stoner metal, stoner doom czy po prostu stoner) okre艣la si臋 muzyczn膮 stylistyk臋 cechuj膮c膮 si臋 brzmieniem przestrojonych ni偶ej3 przesterowanych gitar4. Linie wokalne zwyczajowo s膮 w贸wczas bardzo proste, a wiele utwor贸w ma charakter instrumentalny. Kompozycje wzbogacane s膮 psychodelicznymi elementami, jednak cech膮 odr贸偶niaj膮c膮 stylistyk臋 stoner od innych odmian ci臋偶szej muzyki s膮 bardzo wolne tempa, kt贸re powoduj膮, 偶e odbieramy taki utw贸r jako nies艂ychanie 鈥瀋i臋偶ki鈥�. Terminem stoner w j臋zyku angielskim oznaczana jest r贸wnie偶 osoba uzale偶niona od narkotyk贸w, zw艂aszcza nadu偶ywaj膮ca marihuany. Te dwa aspekty bardzo cz臋sto si臋 przeplataj膮 鈥� ju偶 same nazwy zespo艂贸w (np. Weedeater, Bongzilla, Belzebong czy Bongripper) manifestacyjnie wr臋cz podkre艣laj膮 przywi膮zanie muzyk贸w do tej u偶ywki. Moim zdaniem, stoner mo偶na rozpatrywa膰 jednak r贸wnie偶 jako kategori臋 estetyczn膮. 呕eby j膮 uj膮膰 jak tak膮, warto przytoczy膰 s艂owa gitarzysty toru艅skiego zespo艂u Diuna Patryka Mitziga 鈥� 鈥瀙rawdziwy Stoner to co艣 wi臋cej ni偶 pustynia, fuzz i pizganie t艂ustych lolk贸w. To podej艣cie do 偶ycia, ostateczna mi艂o艣膰 do soczystych riff贸w i bezustanne upadlanie ci臋偶arem czasu [pogrubienie 鈥� J. J.]鈥�5. Mitzig uwag膮 o czasie prawie trafia w punkt. Wed艂ug mnie stoner jest w艂a艣nie usi艂owaniem 鈥瀙rze艂amania鈥� ci臋偶aru czasu, swego rodzaju pr贸b膮 wyj艣cia poza Kantowski schemat epistemologiczny, w kt贸rym czas stanowi aprioryczn膮 i nieusuwaln膮 form臋 poznania. Stoner by艂by wi臋c okre艣lonym pozaczasowym sposobem odbioru rzeczywisto艣ci, do kt贸rego d膮偶y膰 mo偶na r贸偶nymi drogami.
Dla tych 鈥� o wra偶liwo艣ci muzycznej 鈥� by艂by to u艣wi臋cony przez stoner rocka gitarowy riff6, dla niekt贸rych narkotykowy odlot, a dla jeszcze innych specyficzny obraz. I w艂a艣nie w tej trzeciej grupie usytuowa膰 nale偶y plakaty Ruchome piaski Hibnera. Cechuje je dojmuj膮cy bezruch, tak brawurowo kwestionuj膮cy up艂yw czasu. Oczywistym rozwi膮zaniem dla osi膮gni臋cia takiego efektu jest umieszczenie statycznych figur. Hibner operuje jednak r贸wnie偶 temperatur膮! Plakat emanuje obezw艂adniaj膮c膮 duszno艣ci膮 tak typow膮 dla wakacyjnych dni sp臋dzonych na wydmach. Wr臋cz namacalnie uchwytne jest stoj膮ce powietrze. Totalny bezruch i wyzwolenie si臋 z up艂ywu czasu鈥� Czysty stoner, prawda?
1 Obok 鈥瀏艂贸wnego鈥� plakatu, kt贸ry poddali艣my wcze艣niejszej analizie, Hibner na potrzeby tego filmu stworzy艂 jeszcze jeden plakat (), kt贸ry w kontek艣cie niniejszego tekstu jest r贸wnie wa偶ny, razem 鈥� w istocie 鈥� stanowi膮 kompozycyjnie powi膮zany dyptyk.
2 Ze wzgl臋du na to, 偶e s艂owo to pochodzi z j臋zyka angielskiego decyduj臋 si臋 na jego zapis kursyw膮 i w formie nieodmienionej.
3 Wi膮zany ze scen膮 stoner zesp贸艂 Sleep najch臋tniej pos艂ugiwa艂 si臋 strojem standardowym C (dwa tony ni偶ej ni偶 str贸j standardowy E). W obni偶onych strojach ch臋tnie porusza si臋 r贸wnie偶 Josh Homme 鈥� gitarzysta i wsp贸艂za艂o偶yciel zespo艂贸w Kyuss i Queens of the Stone Age.
4 Nierzadko wykorzystuj膮cymi efekty gitarowe typu fuzz.
5 S艂owa te stanowi艂y zdj臋cie w tle facebookowej grupy Sekcja Stoneru zrzeszaj膮cej mi艂o艣nik贸w tego typu muzyki.
6 Najlepszym tego typu przyk艂adem zapis koncertu zespo艂u Belzebong z festiwalu Fishing an Orfu z 2018 roku (.