data publikacji: 14.09.2020
tekst: J臋drzej Janicki
oraz czasopismo to zdecydowanie najciekawsze media w Polsce zajmuj膮ce si臋 muzyk膮 jazzow膮. Wyr贸偶nia je to, 偶e pozostaj膮 otwarte na promowanie jazzu nowoczesnego, czasem bardzo odleg艂ego od nieco zgranych ju偶 swingowych nut. Jednak偶e zar贸wno RadioJAZZ.FM, jak i JazzPRESS nie zapominaj膮 o muzycznych korzeniach i w wyrafinowany spos贸b przywo艂uj膮 dorobek dawnych mistrz贸w. Tym razem uhonorowanymi bohaterami zostali trzej dawni kompozytorzy zwi膮zani z Polsk膮 鈥� Bronis艂aw Kaper, Henryk Wars oraz Victor Young. To w艂a艣nie ich tw贸rczo艣膰 sta艂a si臋 motywem przewodnim organizowanego wraz z Fundacj膮 Popularyzacji Muzyki Jazzowej EUROJAZZ drugiego mi臋dzynarodowego konkursu plakatu We Want Jazz.
Zbytecznym wydaje si臋 przedstawianie w tym miejscu biogram贸w tr贸jki wspomnianych bohater贸w. Wystarczy, 偶e wybrzmi muzyka, kt贸ra najlepiej za艣wiadczy o ich niebywa艂ych talentach. Bronis艂aw Kaper to autor kompozycji On Green Dolphin Street, kt贸rej przepi臋kn膮 interpretacj臋 zaproponowa艂 w 1958 roku Miles Davis ze swoim sekstetem1:
Henryka Warsa co wprawniejsze 鈥瀠szy鈥� od razu kojarz膮 z niezliczon膮 liczb膮 szlagier贸w 鈥� najs艂ynniejszym z nich jest by膰 mo偶e Mi艂o艣膰 ci wszystko wybaczy. Utw贸r ten spopularyzowany zosta艂 przez Hank臋 Ordon贸wn臋, w tym miejscu proponuj臋 jednak jego 艣wietn膮 jazzow膮 interpretacj臋 w wykonaniu trio Kuby Stankiewicza:
Victor Young, cho膰 w Polsce si臋 nie urodzi艂, to jednak koleje historii rzuci艂y go do Warszawy, gdzie uzyska艂 wykszta艂cenie muzyczne. 艢wiatu da艂 si臋 pozna膰 chocia偶by niezwyk艂ym standardem My Foolish Heart. Oto utw贸r ten w interpretacji Billa Evansa:
W konkursowym jury We Want Jazz zasiad艂 m.in. Lech Majewski 鈥� jeden z czo艂owych polskich plakacist贸w, wsp贸艂tworz膮cy Mi臋dzynarodowe Biennale Plakatu w Warszawie i laureat 7. Biennale Plakatu Polskiego w Katowicach. Tak renomowana posta膰 niew膮tpliwie jest gwarantem wysokiej jako艣ci przyj臋tych prac konkursowych. I rzeczywi艣cie, wszystkie z 29 prezentowanych prac2 to dzie艂a intryguj膮ce鈥�
I nagroda przypad艂a Julii Lipi艅skiej i trudno z t膮 decyzj膮 jakkolwiek polemizowa膰 (co nie oznacza, 偶e inne dzie艂a by艂y ma艂o interesuj膮ce). Jej kompozycja (prace zwyci臋zc贸w zob. ) spe艂nia g艂贸wne za艂o偶enie tworzenia plakatu 鈥� przyci膮ga uwag臋. Czyni to jednak w spos贸b nienachalny i pozbawiony taniego efekciarstwa. Dopiero po kilku chwilach te nieoczywiste wzory uk艂ada膰 si臋 zaczynaj膮 w sp贸jny ci膮g liter. Chc膮c zrozumie膰, co si臋 w og贸le na plakacie dzieje, musimy najpierw przyj膮膰 regu艂y, na bazie kt贸rych plakat jest zbudowany. Pozornie chaotyczne przedstawienie jest jednak doskonale skomponowane 鈥� dok艂adnie tak jak dobrze przemy艣lany utw贸r jazzowy. Drobnym szczeg贸艂em, kt贸ry temu plakatowi dodaje bardzo du偶o uroku jest lapidarne przedstawienie tr膮bki umieszczone w prawym dolnym rogu dzie艂a. Opr贸cz plakat贸w nagrodzonych (II nagroda dla Darii Gli艅skiej, a III dla Tomasza Stelmaskiego) wyj膮tkowo ciekawie prezentuj膮 si臋 r贸wnie偶 niekt贸re z innych wyr贸偶nionych w konkursie prac. Agata Adaszek 鈥瀔reskowym鈥� portretem Victora Younga by膰 mo偶e nawi膮zuje do serii przedstawie艅 Jazz Greats autorstwa Waldemara 艢wierzego5. To samo powiedzie膰 mo偶na o plakacie Karoliny Sosnowskiej, z tym 偶e ta artystka przedstawi艂a wizerunek Bronis艂awa Kapera. W 艣wietnym plakacie Patricii Fern谩ndez 艂atwo odnale藕膰 inspiracj臋 obrazami Fernanda L茅gera, natomiast dzie艂u Alejandro Rodrigueza Fornesa nie tak daleko do si艂y przekazu prac Aleksandra Rodczenki 鈥� rzecz jasna pozbawionych propagandowej tre艣ci. Szymon Szymankiewicz (warto r贸wnie偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na wyj膮tkowo trafne inne jego prace, nierzadko b臋d膮ce k膮艣liwym komentarzem spo艂eczno-politycznym) chirurgiczn膮 wr臋cz precyzj膮 swojego dzie艂a wpisuje si臋 w nurt stylistyki przyj臋tej i najpe艂niej rozwini臋tej przez Lexa Drewi艅skiego. Moim prywatnym faworytem pozostaje jednak plakat Eugeniusa Krisny, kt贸ry znalaz艂 si臋 w艣r贸d prac wyr贸偶nionych. Tre艣ciowo niezbyt skomplikowane dzie艂o zachwyci艂o mnie swoj膮 niczym niezm膮con膮 ekspresj膮. Jazz dla tej autorki jest frenetyczny i chaotyczny, lecz r贸wnie偶 magicznie hipnotyzuj膮cy. To muzyka, kt贸ra dos艂ownie 鈥瀢rzyna si臋鈥� w m贸zg, wije i eksploduje w g艂owie. Jazzowe szale艅stwo w najczystszej postaci鈥�
Nie od dzi艣 wiadomo, 偶e jazz z plakatem naprawd臋 nie藕le wsp贸艂gra. Ju偶 Jan Lenica pisa艂, 偶e 鈥瀃鈥 sztuka plakatu zbli偶a si臋 chyba tutaj najbardziej do jazzu: wszystko polega na umiej臋tno艣ci zagrania cudzego tematu po swojemu, stworzenia z niego nowej melodii, o偶ywienia go w艂asnym duchem, zagrania tak 鈥� aby podstawowy motyw wyczu膰 mo偶na by艂o uchem. Bo co tu ukrywa膰, plakat musi 艣piewa膰!鈥�4. To niew膮tpliwie nie tylko retorycznie udane okre艣lenie, a plakaty finalist贸w drugiego mi臋dzynarodowego konkursu We Want Jazz doskonale pokazuj膮, 偶e sztuki wizualne nie musz膮 wcale by膰 tak bardzo odleg艂e od muzyki, jak mog艂oby si臋 wydawa膰鈥�
1 Z tym samym sk艂adem rok p贸藕niej Miles Davis nagra艂 jedn膮 z najwa偶niejszych p艂yt w historii jazzu 鈥� Kind of Blue.
2 Wystawa zakwalifikowanych prac odbywa si臋 w galerii sztuki PROM Kultury Saska K臋pa w dniach 8 wrze艣nia 鈥� 8 pa藕dziernika 2020. Wersja online wystawy dost臋pna jest natomiast: .
3 W jej ramach powsta艂y portrety takich artyst贸w jak m.in. Wes Montgomery, Miles Davis, Charlie Parker, Lester Young czy Ray Charles.
4 Jan Lenica, Na drogach emancypacji plakatu, 鈥濸rojekt鈥�, 1966, nr 5, s. 10.