Przede wszystkim musimy zda膰 sobie spraw臋 z istotno艣ci religii w 偶yciu spo艂eczno艣ci wiek贸w 艣rednich. Cz艂owiek w antropologii chrze艣cija艅skiej jest istot膮 stworzon膮 przez Boga. 艢redniowiecze akcentowa艂o pozytywny lub negatywny aspekt tego 艣ci艣le religijnego wyt艂umaczenia los贸w cz艂owieka na tym ziemskim padole 艂ez. Biblijny Adam jest z jednej strony symbolem istoty stworzonej na obraz i podobie艅stwo Boga, a z drugiej strony pod kar膮 wyp臋dzenia z raju ko艅czy jako pospolity grzesznik, a jego obraz jest daleki od doskona艂o艣ci. Negatywna wizja cz艂owieka jako istoty niedoskona艂ej przewa偶a przez ca艂e wczesne 艣redniowiecze. Z czasem obraz przyt艂oczonego prac膮 Adama zaczyna ust臋powa膰 miejsca humanistycznej wizji chrze艣cija艅stwa, w kt贸rej cz艂owiek czerpie z pracy warto艣膰 dodatni膮 i z rado艣ci膮 w sercu mierzy si臋 z pi臋tnem grzechu pierworodnego. To jednak nie oznacza, 偶e wszyscy ludzie stali si臋 r贸wnymi sobie bra膰mi. Wed艂ug teolog贸w, cz艂owiek nie jest bezwolnym obserwatorem, ale aktywnie uczestniczy w walce z Szatanem, w walce o swoje zbawienie. Takie spojrzenie na 艣wiat implikuje wniosek, 偶e prawdziwy chrze艣cijanin stoi po stronie 鈥瀌obrego鈥� Boga w walce z odst臋pcami czy heretykami. W walce z nimi walczy zarazem o odzyskanie utraconej wi臋zi z Bogiem. Skutk贸w takiego rozumowania nietrudno przewidzie膰. Obowi膮zek ewangelizacji spoczywa na chrze艣cijanach po dzie艅 dzisiejszy. Trudno tak膮 postaw臋 nazwa膰 tolerancyjn膮. Odszczepieniec musi bowiem tolerowa膰 pr贸by ewangelizacji, podczas gdy chrze艣cijanin nie toleruje jego odst臋pstwa od wiary i czuje potrzeb臋 nieustannego nawracania na wskazan膮 drog臋 prowadz膮c膮 do zbawienia. Potrzeba by艂o wielu wiek贸w na wykszta艂cenie nawyku stosowania pokojowych metod w nawracaniu bezbo偶nik贸w. Sama idea pokoju wynikaj膮ca z neutralnego religijnie prawa pojawi艂a si臋 dopiero w kolejnych wiekach. Nie jest tajemnic膮, 偶e ojcowie Ko艣cio艂a bynajmniej nie propagowali polityki dialogu mi臋dzy lud藕mi wszystkich wyzna艅.
Duchowni z tolerancj膮 innych wyzna艅 mieli na bakier, ale z pewno艣ci膮 za chwalebn膮 tradycj臋 Ko艣cio艂a mo偶e by膰 uznane 艣redniowieczne prawo azylu. Schronienia w bazylikach zgodnie z prawem Teodozjusza II (23 marca 431 r.) udzielano nieskr臋powanie prosz膮cym o azyl. Kr贸lowie frankijscy nie porzucili tego prawa. 艢cigani przest臋pcy mieli mo偶liwo艣膰 odnalezienia przytu艂ku w ko艣ciele jako sferze sacrum. Za Innocentego III sami biskupi swoim autorytetem zapewniali ochron臋 przed 艣mierci膮 lub okaleczeniem, przemoc膮 ze strony 艣wieckich w艂adz.
Egalitarne fundamenty chrze艣cija艅stwa w jaki艣 spos贸b chroni艂y przed dyskryminacj膮 ze wzgl臋du na kolor sk贸ry. Czarni potrzebowali w r贸wnym stopniu odkupienia za grzechy, co biali. Niewielu czarnych zyska艂o tak膮 s艂aw臋 w 艣redniowieczu jak 艣wi臋ty Maurycy. By艂 to rzymski legionista, kt贸ry wola艂 umrze膰 艣mierci膮 m臋cze艅sk膮 ni偶 us艂ucha膰 cesarza Maksymiana i z艂o偶y膰 ho艂d poga艅skiemu cesarzowi Augustowi. Jako chrze艣cijanin sk艂ada艂 mod艂y i pro艣by jedynie do Jezusa Chrystusa. Miasta w ca艂ej Francji (Dijon, Lyon, Angers, Chalon-sur-Sa么ne, Tours) mia艂y ko艣cio艂y po艣wi臋cone jego imieniu. Karol Wielki polega艂 podczas bitew na wstawiennictwie 艣w. Maurycego i replice jego w艂贸czni. Dynastia Karoling贸w modli艂a si臋 do tego legendarnego wojownika, aby doda艂 si艂y jej armiom na odparcie wojsk wrogich Frankom.
Uprzedzenia rasowe w艂a艣ciwie nie wyst臋powa艂y na szerok膮 skal臋 w wiekach 艣rednich. Niemniej jednak warto zasygnalizowa膰, 偶e problem niewolnictwa nadal istnia艂 i wraz z rozwojem kolonialnych imperi贸w przybra艂 na sile.
Sam termin 鈥瀐omoseksualizm鈥� pojawi艂 si臋 dopiero w drugiej po艂owie XIX wieku. Nie oznacza to, 偶e homoseksualizm nie by艂 praktykowany. Piotr Damiani w 1049 r. napisa艂 鈥濳si臋g臋 Gomory i walki z sodomi膮 w艣r贸d kleru鈥�. W dziele tym opisa艂 szczeg贸艂owo szerz膮cy si臋 proceder zwi膮zk贸w homoseksualnych w艣r贸d duchownych. Damiani wychodzi艂 z za艂o偶enia, 偶e nie nale偶y ukrywa膰 tego rodzaju zjawisk. Ostatecznie papie偶 Leon IX nie usun膮艂 z Ko艣cio艂a os贸b oskar偶onych o praktyki homoseksualne w dziele Damianiego.
Widzimy wi臋c, 偶e nie 偶yjemy w wyj膮tkowych czasach pod wzgl臋dem wyst臋powania pewnych problem贸w spo艂ecznych. Znajomo艣膰 historii pozwala nam lepiej zrozumie膰 otaczaj膮cy nas 艣wiat.
Mariusz Gece
Bibliografia:
Cz艂owiek 艣redniowiecza, pod red. Jacques鈥檃 Le Goffa, prze艂. Maria Rado偶ycka-Paoletti, Warszawa, Oficyna wydawnicza 鈥淰olumen鈥�, 2000, ISBN 83-86857-04-8
Jean Yves-Alt, Au Moyen Age, 锚tre homosexuel n鈥檈st pas tabou par Jean Verdon [online], [dost臋p: 26.01.2020] Runoko Rashidi, Maures, saints, chevaliers et rois: la pr茅sence africaine dans l鈥橢urope du Moyen-脗ge et de la Renaissance [online], [dost臋p: 26.01.2020] Grafika: Chrystus mi臋dzy dwoma niewolnikami, mozaika umieszczona oko艂o roku 1210 nad wej艣ciem g艂贸wnym do pierwszego klasztoru trynitarzy w Rzymie, San Tommaso in Formis