Maria Antonia urodzi艂a si臋 7 listopada 1755 roku w Wiedniu jako pi臋tnaste dziecko cesarza Franciszka I Lotary艅skiego i Marii Teresy Habsburg. W wieku 14 lat po艣lubi艂a delfina Ludwika, p贸藕niejszego kr贸la Francji Ludwika XVI. Jej wykszta艂cenie pozostawia艂o wiele do 偶yczenia, w dodatku by艂a pozbawiona zdolno艣ci politycznych tak przydatnych na dworze kr贸lewskim. Jej ma艂偶e艅stwo nie nale偶a艂o do zbyt udanych, zatem wi臋kszo艣膰 czasu po艣wi臋ca艂a rozrywce. Organizowa艂a liczne przyj臋cia, na kt贸rych prezentowa艂a si臋 w nieszablonowych i ekstrawaganckich strojach. Moda sta艂a si臋 dla niej niezwykle wa偶n膮 cz臋艣ci膮 偶ycia, a w ostateczno艣ci by艂a jednym z g艂贸wnych powod贸w upadku kr贸lowej. Za pomoc膮 stroj贸w wyra偶a艂a bunt wobec dworskiej etykiety. Bowiem wkr贸tce po przybyciu do Wersalu odm贸wi艂a noszenia sztywnego gorsetu, a do jazdy konno, zamiast specjalnej sp贸dnicy, zak艂ada艂a m臋skie bryczesy, czyli obcis艂e spodnie. Wywo艂a艂o to niema艂y skandal i og贸lne poruszenie, gdy偶 jako 偶ona przysz艂ego w艂adcy by艂a zobowi膮zana do ubierania si臋 i czesania wed艂ug francuskich wymog贸w. Na jaki艣 czas uleg艂a presji matki i dworzan, dostosowuj膮c ubi贸r do obowi膮zuj膮cych zasad. Jednak偶e noszenie w膮skich z przodu i z ty艂u sukni z szerokimi stela偶ami po bokach nie przychodzi艂o jej z 艂atwo艣ci膮. Postanowi艂a wi臋c wprowadzi膰 w艂asne standardy, wzoruj膮c si臋 na modzie angielskiej, co oznacza艂o zak艂adanie l偶ejszych i prostszych sukni. Za nowatorskie kreacje i fryzury Marii Antoniny by艂a odpowiedzialna jej modystka Rose Bertin, dzi臋ki kt贸rej sta艂a si臋 ikon膮 mody stylu rokoko dla ca艂ej 贸wczesnej Europy.
Prawdziwym sukcesem okaza艂a si臋 fryzura 鈥瀙ouf鈥�, jak膮 Maria Antonina mia艂a podczas koronacji m臋偶a. By艂a to konstrukcja z upudrowanych w艂os贸w, tiuli i tkanin z ozdobnymi dodatkami. Kr贸lowa lubi艂a dodawa膰 do tego d艂ugie pi贸ra charakterystyczne dla kostium贸w teatralnych. By艂a zdolna nawet do noszenia na g艂owie statku z 偶aglami. Z艂o偶ona z dziesi臋ciu strusich pi贸r by艂a jej ulubion膮 fryzur膮. 鈥濸ouf鈥� zyska艂o ogromn膮 popularno艣膰 i sta艂o si臋 najmodniejszym uczesaniem w tamtych czasach. Nigdy przedtem damy w Wersalu nie nosi艂y tak fantazyjnych uczesa艅. Mog艂y mie膰 one nawet ponad metr wysoko艣ci! Dzi臋ki umieszczonej w 艣rodku spr臋偶ynie mo偶na je by艂o podnosi膰 lub opuszcza膰 wedle upodobania. Jednak ich wysoko艣膰 by艂a uzale偶niona od statusu kobiety. Niekt贸re fryzury by艂y tak wysokie, 偶e trzeba by艂o podwy偶szy膰 sufity w lo偶ach teatralnych. Poza tym uniemo偶liwia艂y wej艣cie do karety, wi臋c panie by艂y zmuszone do kl臋czenia podczas jazdy. Jak mo偶na si臋 domy艣li膰, utrzymanie takiej fryzury nie by艂o 艂atwe. Panie spa艂y na p贸艂siedz膮co, a w ramach piel臋gnacji i higieny u偶ywa艂y proszku ze zmielonej kaszy j臋czmiennej, a 偶eby w艂osy by艂y puszyste, wciera艂y w nie pomyje.
Wracaj膮c do stroj贸w, Maria Antonina decydowa艂a o krojach, kolorach i dodatkach, jakie powinny dominowa膰 w艣r贸d garder贸b dam. Korzysta艂a z rad swojej niezawodnej stylistki, kt贸ra tworzy艂a dla niej najbardziej oryginalne kreacje. Niekt贸re suknie jej projektu mia艂y stela偶e o obwodzie pi臋ciu metr贸w! Jednak styl, upodobania i moda ulega艂y zmianom. Na pocz膮tku lat 80 XVIII w., b臋d膮c w ci膮偶y zaprezentowa艂a si臋 w lu藕nej, przepasanej jedwabn膮 szarf膮 sukni-koszulce, uszytej z cienkiego materia艂u, co uznano za skandaliczne. Uwa偶ano, 偶e kr贸lowa nie powinna pokazywa膰 si臋 w sukience, kt贸ra przypomina bielizn臋. Kolejn膮 kreacj膮 by艂a robe 脿 la polonaise, zasugerowana przez Rose Bertin, kt贸ra sta艂a si臋 bardzo modna. Sk艂ada艂a si臋 ona ze sp贸dnicy ods艂aniaj膮cej kostki i stanika podkre艣laj膮cego biust. Obcis艂e r臋kawy si臋ga艂y do 艂okci i ozdobione by艂y falbanami. Po jakim艣 czasie 偶ona Ludwika XVI ca艂kowicie zaprzesta艂a korzystania z konstrukcji podtrzymuj膮cych ty艂y sukni na rzecz lu藕nych materia艂贸w owijaj膮cych si臋 wok贸艂 n贸g. Zarzucano jej w贸wczas, 偶e przypomina to ubi贸r wie艣niaczek, jednak to nie zniech臋ci艂o dam do na艣ladowania stylu kr贸lowej. Wzorowa艂y si臋 na nim nie tylko arystokratki, ale tak偶e kobiety o ni偶szym statusie.
Maria Antonina kocha艂a mod臋 i pi臋kne stroje. Nie szcz臋dzi艂a na nie pieni臋dzy z kr贸lewskiego skarbca, nawet kiedy kraj by艂 pogr膮偶ony w kryzysie. Wystawne 偶ycie i liczne skandale spowodowa艂y, 偶e to w艂a艣nie j膮 zacz臋to oskar偶a膰 o k艂opoty finansowe w pa艅stwie oraz traktowa膰 jako symbol zdrady narodu. W konsekwencji 16 pa藕dziernika 1793 zosta艂a 艣ci臋ta na gilotynie.
Natalia Wnuk
Bibliografia:
1. Praca zbiorowa, Moda. Wielka ksi臋ga ubior贸w i styl贸w, Warszawa, 2014
2. Morato C., Kr贸lowe przekl臋te, Warszawa, 2016
Strona internetowa:
1.
Ilustracje:
1.
2.