Na przestrzeni czterech tygodni, od 27 czerwca do 23 lipca 2021 r., w Aska ko艂o Vadsteny w Szwecji odbywa艂y si臋 badania siedziby kr贸lewskiej w postaci d艂ugiego domu z okresu wiki艅skiego. Brali w nich udzia艂 g艂贸wnie studenci z Instytutu Archeologii U艁 oraz studenci Uniwersytetu w Sztokholmie. Pracami kierowa艂 . Stanowisko badane w tym roku obejmuje teren, na kt贸rym usytuowana by艂a wspomniana ju偶 siedziba kr贸lewska. Rozmiar samego domu szacowany by艂 na oko艂o 50 m2. Datowanie radiow臋glowe pomog艂o ustali膰 okres jego istnienia na lata oko艂o 660鈥�950. Podczas bada艅 w 2020 r. uda艂o si臋 odkry膰 kilka do艂贸w pos艂upowych. Z kolei w bie偶膮cym sezonie bada艅 otwarte zosta艂y dwa wykopy o pow. 42 m2 ka偶dy, dzi臋ki kt贸rym planowano ods艂oni膰 pozosta艂o艣ci 艣cian budynku, co potwierdzi艂oby wcze艣niejsze wyniki bada艅 nieinwazyjnych.
Charakterystycznym znaleziskiem dla stanowisk z okresu wiki艅skiego s膮 cienkie p艂ytki ze z艂ota (ang. gullgubber), przedstawiaj膮ce najcz臋艣ciej ludzi lub zwierz臋ta. W 2020 r., w Aska znaleziono ich 22. Ich liczba nie mog艂a r贸wna膰 si臋 ze znaleziskami w Danii czy Norwegii, ale jak na odkrycia w Szwecji by艂a wysoka. W pierwszym tygodniu wykopalisk w 2021 r., znaleziono kolejne artefakty tego typu. We wschodnich cz臋艣ciach obu wykop贸w zacz臋艂y pojawia膰 si臋 tak偶e liczne ko艣ci 艣wi艅, kr贸w i owiec, pochodz膮ce zapewne z pobliskiej rze藕ni funkcjonuj膮cej w XIX w. W tym samym tygodniu, w p贸艂nocnym wykopie znaleziono pionek do gry z ko艣ci wieloryba oraz ose艂k臋, z widocznymi 艣ladami u偶ytkowania. W po艂udniowym wykopie odkryto natomiast dwa szklane paciorki.
Prace w kolejnych tygodniach zapowiada艂y si臋 bardzo owocnie, a du偶y i tak zesp贸艂 mia艂 powi臋kszy膰 si臋 jeszcze o dw贸ch dodatkowych student贸w oraz specjalist贸w z wykrywaczami metalu. Wykopaliska zacz臋艂y r贸wnie偶 zwraca膰 uwag臋 lokalnych pasjonat贸w historii, kt贸rzy ch臋tnie przychodzili przygl膮da膰 si臋 archeologom.
W wi臋kszej grupie, w drugim tygodniu bada艅, prace posuwa艂y si臋 do przodu bardzo szybko. Wykopy zosta艂y rozszerzone do 112 m2. Znaleziono r贸wnie偶 kolejne z艂ote p艂ytki, co da艂o Aska przewag臋 nad analogicznym stanowiskiem w Helgo. Co ciekawe, prawie wszystkie tego typu zabytki znalezione zosta艂y w jednym miejscu 鈥� tam gdzie prawdopodobnie sta艂 tron w艂adcy. Kolejnym ciekawym wynikiem bada艅 by艂a identyfikacja wielu obiekt贸w rozpoznanych przy badaniach geofizycznych. Nale偶a艂y do nich wspomniane ju偶 linie 艣cian, do艂贸w pos艂upowych oraz pozosta艂o艣ci XIX wiecznego wykopu w zachodniej cz臋艣ci stanowiska.
Warunki pogodowe podczas tych dw贸ch tygodni by艂y zmienne. Opr贸cz ogromnego upa艂u, wszystkim uda艂o si臋 tak偶e do艣wiadczy膰 pot臋偶nej ulewy, po kt贸rej trzeba by艂o wylewa膰 wod臋 ze starannie eksplorowanych obiekt贸w. Stanowisko zosta艂o r贸wnie偶 nawiedzone plag膮 malutkich owad贸w, kt贸re obsiad艂y cz艂onk贸w zespo艂u badawczego.
Pomimo wy偶ej wymienionych problem贸w, trzeci tydzie艅 rozpocz膮艂 si臋 r贸wnie owocnie. Z pomoc膮 wykrywaczy metalu, znaleziono wiele ciekawych przedmiot贸w: 偶elazne 艂膮czniki, br膮zow膮 zapink臋, widelec oraz 偶elazny be艂t kuszy, datowany na oko艂o XIII-XIV wiek. W wykopie po艂udniowym uda艂o si臋 opr贸偶ni膰 d贸艂 z odpadkami z rze藕ni. Znaleziono w nim r贸wnie偶 4 kolejne do艂y pos艂upowe, pierwotnej po艂udniowej 艣ciany budynku. Prace przyci膮ga艂y coraz wi臋cej os贸b, kt贸re ch臋tnie wspiera艂y archeolog贸w ciastem, herbat膮, domowymi sokami lub s艂odyczami, w zamian za kr贸tk膮 opowie艣膰 o dziejach siedziby kr贸lewskiej w Aska. Pojawi艂a si臋 r贸wnie偶 lokalna prasa. W czwartym i ostatnim tygodniu, zacz臋艂y si臋 przygotowania do zamkni臋cia wszystkich trzech wykop贸w i zako艅czenia prac. Ostatnimi efektami naszych prac by艂o odkrycie niebieskiego, szklanego paciorka oraz spiralnego koralika z cienkiego br膮zowego drutu.
Po czterech tygodniach bada艅 otrzymali艣my jasny obraz stanowiska, potwierdzaj膮cy wyniki wcze艣niejszych bada艅 geofizycznych. Dowiedzieli艣my si臋, co dzia艂o si臋 ze stanowiskiem na przestrzeni wiek贸w. Wyjazd przyni贸s艂 wszystkim cz艂onkom zespo艂u nowe do艣wiadczenia. Szczeg贸lnie cenna by艂a mo偶liwo艣膰 wsp贸艂pracy z w ramach r贸偶norodnego zespo艂u. W pracach w Aska bra艂o udzia艂 ponad 20 os贸b, w tym archeolodzy i osteolodzy, studenci archeologii oraz specjali艣ci z zakresu metod geoficznych. Poza tym, pojawi艂o si臋 r贸wnie偶 wielu wolontariuszy w r贸偶nym wieku, z r贸偶nych innych bran偶, kt贸rzy po prostu chcieli pom贸c i byli ciekawi naszych poczyna艅. Mamy nadziej臋, 偶e nawi膮zane relacje ze szwedzkimi studentami zaowocuj膮 d艂ugoletni膮 przyja藕ni膮.
oprac. Julia Kleber (studentka I roku lic.)