To nie jest tylko ostrze偶enie, to jest fakt, kt贸rego nazbyt cz臋sto do艣wiadczali艣my w przesz艂o艣ci. Wystarczy przypomnie膰 op贸r ko艣cio艂a katolickiego wobec teorii Miko艂aja Kopernika, prze艣ladowania Galileusza czy odrzucanie teorii ewolucji, by zda膰 sobie spraw臋 z niszcz膮cych konsekwencji dogmatycznego my艣lenia o 艣wiecie. Niestety zagro偶enie nie dotyczy tylko przesz艂o艣ci鈥�
W tym kontek艣cie koniecznie trzeba przeczyta膰 propozycj臋 brytyjskiego bioetyka Johna Harrisa , kt贸ry ju偶 we wst臋pie zapowiada, 偶e cel, jaki stawia przed swoj膮 ksi膮偶k膮, jest 艣mia艂y. Ot贸偶 deklaruje, 偶e jednoznacznie i zdecydowanie: 鈥瀊roni ulepsze艅 cz艂owieka i argumentuje nie tylko za tym, 偶e ulepszenia s膮 dopuszczalne, ale tak偶e za tym, 偶e w niekt贸rych przypadkach istnieje pozytywny moralny obowi膮zek ulepszania鈥�. Tak, Poprawianie ewolucji to 艣mia艂a propozycja i wyzwanie pod adresem dogmatycznych przyzwyczaje艅 zwi膮zanych tak bardzo bronionej przez katolick膮 doktryn臋 鈥瀗atury鈥�.
Dogmatyczna otoczka zwi膮zana z tym poj臋ciem skutecznie parali偶uje wszelki namys艂 nad pocz膮tkiem i ko艅cem ludzkiego 偶ycia, wsz臋dzie wietrz膮c 鈥瀖ajstrowanie przy Bo偶ym zamy艣le鈥�. Ot贸偶 czego艣 takiego nie ma i nie by艂o, twierdzi John Harris. Jedyne, co mamy do dyspozycji to przenikliwo艣膰 naszego umys艂u i nowe osi膮gni臋cia naukowe 鈥� to jedyna droga do szcz臋艣cia.
Wystarczy tylko zdroworozs膮dkowa refleksja: katastrofy i kataklizmy typu trz臋sienia ziemi, ulewne deszcze powoduj膮ce olbrzymie straty, a nawet powodzie, wybuchy wulkan贸w niszcz膮ce ca艂e miasta, atak szara艅czy dewastuj膮ce zbiory na obszarach ca艂ych kontynent贸w, choroby, 艂膮cznie ze spowodowanymi przez wirusowe pandemie masowe zgony s膮 zjawiskami jak najbardziej naturalnymi, natomiast wszelkie pr贸by przeciwdzia艂ania chorobom jak walka z rakiem czy innymi schorzeniami przez stulecia uznawanymi za nieuleczalne to procesy sztuczne 鈥� mo偶na wr臋cz powiedzie膰, 偶e staj膮ce na drodze wcze艣niej wspomnianym procesom naturalnym. Na tej drodze nie powinni sta膰 dogmatycy. Co wi臋cej jedynym kryterium uzdalniaj膮cym cz艂owieka zar贸wno do d膮偶enia do szcz臋艣cia jak i ulepszania procesu ewolucyjnego jest branie odpowiedzialno艣ci za to, co robi. Od tej odpowiedzialno艣ci, zdaje si臋 sugerowa膰 Harris, zwalniaj膮 dogmatyczne aksjomaty, kt贸re nie tylko ograniczaj膮 ludzki umys艂, ale wr臋cz psuj膮 ewolucyjne procesy.
Czy brytyjski filozof ma racj臋? Zapewne przysz艂o艣膰 przyzna mu racj臋, jak to si臋 ju偶 wielokrotnie w przesz艂o艣ci sta艂o, gdy uwolniona z ideologicznych ogranicze艅 my艣l ludzka odkrywa艂a nowe, nieprzeczuwane wcze艣niej perspektywy. Jednak by wej艣膰 na t臋 drog臋, potrzeba jest nieskr臋powana wolno艣膰 bada艅 naukowych i 艣mia艂o艣膰 ludzkiego umys艂u. I jedno i drugie jest obecne w najnowszej ksi膮偶ce Johna Harrisa . Ka偶dy z jedenastu rozdzia艂贸w to syntetyczny wyk艂ad i przedstawienie stanu bada艅 na dany temat.
Harris przedstawia r贸wnie偶 r贸偶ne g艂osy w tocz膮cej si臋, niekiedy bardzo gwa艂townej dyskusji i pokazuje, dlaczego wielu my艣licieli po prostu nie ma racji.
Oto niekt贸re z nich: poprawianie jako moralna powinno艣膰, czy ulepszanie istnieje i dlaczego jest wa偶ne, nie艣miertelno艣膰, dobre i z艂e wykorzystanie technologii. Moim zdaniem warto podda膰 si臋 spokojnemu wywodowi Johna Harrisa. I wcale nie chodzi o to, by nas przekona艂, ale o to, by wiedzie膰, jak naprawd臋 si臋 sprawy maj膮.
To lektura obowi膮zkowa dla wszystkich, kt贸rym si臋 wydaje, 偶e wiedz膮 lepiej od specjalist贸w (a zw艂aszcza od bioetyk贸w), jak powinna wygl膮da膰 nauka i jej przysz艂o艣膰. Globalne do艣wiadczenie pandemii, kt贸re nas gn臋bi od ko艅ca 2019 roku, jedynie wzmocni艂o prorocki wymiar przes艂ania . Szczeg贸lnie jednak powinni j膮 przeczyta膰 ci, od kt贸rych zale偶膮 biurokratyczne regulacje nauki. Je艣li chcemy, by nauka by艂a prawdziwym poznawaniem, to trzeba j膮 uwolni膰 od ideologicznych kaga艅c贸w, nawet je艣li s膮 nak艂adane w imi臋 najszczytniejszych idea艂贸w. A mo偶e przede wszystkim wtedy.
Wi臋cej tekst贸w autora znajdziesz .