Tak jak Miko艂aj Kopernik u艣wiadomi艂 ziemianom, 偶e ich planeta nie jest centrum znanego im 艣wiata, tylko jedn膮 z kr膮偶膮cych wok贸艂 s艂o艅ca planet, tak John Hick u艣wiadomi艂 chrze艣cijanom, 偶e ich religia nie jest jedyn膮 religi膮. Dzisiaj 鈥� r贸wnie偶 dzi臋ki Hickowi 鈥� pluralizm religijny sta艂 si臋 powszechnie przyj臋tym prze艣wiadczeniem teologicznym. Poza tym 鈥� dzi臋ki jego licznym ksi膮偶kom 鈥� og贸lnie uznanym zwyczajem sta艂o si臋 dzielenie wyznawc贸w istniej膮cych religii na trzy kategorie: ekskluzywist贸w, inkluzywist贸w i pluralist贸w w艂a艣nie.
Nie musz臋 dodawa膰, 偶e przyznawanie si臋 dzisiaj do klubu ekskluzywist贸w nie przynosi nikomu chwa艂y (nie wypada w demokratycznym i pluralistycznym 艣wiecie przyznawa膰 si臋, 偶e tylko moja religia stanowi paszport umo偶liwiaj膮cy zbawienie), inkluzywi艣ci s膮 owszem tolerowani (ostatecznie nie ma w tym nic z艂ego, 偶e cz艂owiek religijny uwa偶a w艂asn膮 religi臋 za najlepsz膮), ale jednak prawdziwie dojrzali s膮 ludzie wierz膮cy, kt贸rzy istniej膮c膮 wielo艣膰 religii i wyzna艅 nie tylko uznaj膮 za dopust Bo偶y, ale wr臋cz s膮 prze艣wiadczeni, 偶e taka jest wola Bo偶a.
Najd艂u偶sz膮 i najbardziej kr臋t膮 drog臋 do tej religijnej dojrza艂o艣ci musieli przeby膰 monotei艣ci, czyli wyznawcy Jednego Boga. Im bowiem najtrudniej by艂o rozsta膰 si臋 z prze艣wiadczeniem, 偶e tylko oni zostali wybrani do rado艣ci wiecznej, za艣 wszyscy inni przeznaczeni s膮 na wieczne pot臋pienie albo 鈥� w najlepszym wypadku 鈥� zaj膮膰 b臋d膮 musieli po艣lednie miejsca w przedsionku boskiego raju. To oczywi艣cie znaczne uproszczenie, a nawet karykatura. Cho膰 鈥� kto wie 鈥� je艣li zapyta膰 dzisiaj pobo偶nego katolika w Polsce albo r贸wnie pobo偶nego muzu艂manina w Arabii Saudyjskiej, by膰 mo偶e oka偶e si臋, 偶e w tym uproszczeniu sporo jest prawdy.
W ka偶dym razie John Hick pom贸g艂 rozsta膰 si臋 z tak膮 wizj膮 Boga i jego sposobem urz膮dzania wieczno艣ci bodaj偶e w spos贸b najskuteczniejszy. Przynajmniej tym, kt贸rzy go przeczytali i zrozumieli. W Polsce tak膮 okazj臋 mieli ci, kt贸rzy zapoznali si臋 z wydan膮 w 2005 roku 鈥� jedyn膮 jak dot膮d 鈥� ksi膮偶k膮 tego autora przet艂umaczon膮 na j臋zyk polski: Pi膮ty wymiar. Odkrywanie duchowego kr贸lestwa. Sporo tam o innych religiach, zw艂aszcza Dalekiego Wschodu, ale te偶 o zapomnianych i rzadziej ucz臋szczanych szlakach samego chrze艣cija艅stwa.
Bo przecie偶 tak偶e w religii zapocz膮tkowanej przez 偶ydowskiego rabina i mistyka Jezusa z Nazaretu sporo zapowiedzi pluralizmu religijnego mo偶na si臋 doszuka膰.
Oczywi艣cie wielu to zrobi艂o, jak chocia偶by odkrywana dopiero w naszych czasach Julianna z Norwich. Ale te偶 i w judaizmie kabali艣ci wiele mieli do powiedzenia na temat tajemnych dr贸g Boga, na kt贸re wst臋pu surowi rabini zabraniali. W ka偶dym razie ta ksi膮偶ka ju偶 dawa艂a przedsmak tego, co czytelnik znajdzie w . Tutaj bowiem Hick porzuca problemy ludzi z religiami i zach臋ca, by p贸j艣膰 krok dalej. By z r贸wnym entuzjazmem, jak z wielo艣ci膮 religii, skonfrontowa膰 si臋 z problemami, kt贸re stawia przed nim nauka. I to ta najnowsza. Oczywi艣cie Hick jest 艣wiadom wszystkich zastrze偶e艅, jakie wobec religii wysun臋li w ostatnich dekadach radykalni atei艣ci: Richard Dawkins, Christopher Hitchens, Sam Harris czy Daniel Dennett. Uwa偶nie ws艂uchuje si臋 w ich g艂osy. I tak jak w przypadku pluralizmu religijnego pokazuje, 偶e wierz膮cy chrze艣cijanin nie powinien si臋 tej konfrontacji obawia膰. Wprost przeciwnie, mo偶e z niej wyj艣膰 wzmocniony.
Okazuje si臋 bowiem, 偶e do艣wiadczenie religijne, neuronauka i Transcendencja maj膮 ze sob膮 znacznie wi臋cej wsp贸lnego ni偶 na pierwszy rzut oka mo偶e si臋 wydawa膰. 呕eby o tym si臋 przekona膰, warto przeczyta膰 ca艂膮 ksi膮偶k臋.
Wi臋cej tekst贸w autora znajdziesz .