¾«¶«Ó°ÊÓ

(Nie)przysłowiowy mistrz drugiego planu. Rzecz o Karolu Potkańskim i poświęconej mu biografii

Przemysław Waingertner

 

Nazwiska wielkich polskich dziejopisów - Szymona Askenazego, Oswalda Balzera Michała Bobrzyńskiego czy Karola Szajnochy - znane są wszystkim rodzimym profesjonalistom spod znaku Klio i pasjonatom-amatorom historii (hm… no dobrze, w przeciwnym wypadku pora odświeżyć pamięć). Jednak obok tych gigantów polskiej historiografii (a właściwie za nimi – w drugim szeregu) na docenienie czekają – i zasługują! – mniej znane, a często niezwykle zasłużone dla rozwoju badań historycznych postacie. Należy do nich z pewnością krakowski dziejopis z przełomu XIX i XX stulecia, Karol Potkański, który właśnie doczekał się biografii pióra Andrzeja Kobaka, opublikowanej nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu �ódzkiego.

Opublikowano: 01 marca 2022

Biograf Potkańskiego zbudował opowieść o swym bohaterze z trzech rozdziałów. Pierwszy stanowi próbę nakreślenia – jak określa to sam A. Kobak - biografii intelektualnej krakowskiego dziejopisa: odtworzenia jego życia prywatnego, procesu dojrzewania jako badacza i intelektualisty, przebiegu kariery naukowej i zestawienia dokonań badawczych na tle epoki i ówczesnych środowisk intelektualnych i naukowych. W rozdziale drugim łódzki historyk podejmuje trud scharakteryzowania dorobku naukowego Potkańskiego, określając celnie jego ujmowanie historii jako „polifoniczne�. Wreszcie ostatni rozdział to próba odpowiedzi na pytanie o miejsce bohatera biografii - jego osiągnięć oraz sposobu uprawiania i „widzenia� historii – w polskiej historiografii.

Gwoli Å›cisÅ‚oÅ›ci - , rzecz jasna, opatrzona zostaÅ‚a, zgodnie z wymogami warsztatu naukowego historyka, bogatym zestawem przypisów i odsyÅ‚aczy oraz uzupeÅ‚niona o bibliografiÄ™ i indeks osobowy. ZachÄ™cam szczerze do jej przeczytania – jej atutem jest nie tylko badawcza rzetelność Autora, ale również jego „jÄ™zykâ€�, styl pisarski. Wielce udanie łączy on zajmujÄ…cÄ… opowieść o faktach z życia PotkaÅ„skiego, jego osiÄ…gniÄ™ciach naukowych i poglÄ…dach na sposób uprawiania historii z ocenami i refleksjami samego biografa oraz wplecionymi w tekst, ilustrujÄ…cymi go cytatami. DbajÄ…c o naukowy charakter biografii, A. Kobak nie zaniedbaÅ‚ również wzbogacenia narracji o anegdoty. Polecam przyszÅ‚emu czytelnikowi zwÅ‚aszcza fragmenty, dotyczÄ…ce sposobu postrzegania PotkaÅ„skiego przez przedstawicielki pÅ‚ci piÄ™knej, ocen jego osoby jako arbitra elegancji na miarÄ™ współczesnego Petroniusza, opisów jego pasji wspinaczkowych, taterniczych; wreszcie - zapożyczony z opowieÅ›ci Adama GrzymaÅ‚y-Siedleckiego zapis zaiste wstrzÄ…sajÄ…cej dla PotkaÅ„skiego wizyty w mieszkaniu pisarza, skandalisty i „Bogaâ€� mÅ‚odopolskiego Krakowa, StanisÅ‚awa Przybyszewskiego.

Ciekaw jestem, czy po lekturze A. Kobaka Czytelnik zgodzi siÄ™ z trafnoÅ›ciÄ… oceny PotkaÅ„skiego, którÄ… w nieco może przewrotny sposób usiÅ‚owaÅ‚em zakodować w tytule niniejszego tekstu: nie tylko jako mistrza-badacza, ale także (niestety!) mistrza drugiego planu, pozostajÄ…cego w cieniu wielkich nazwisk. Przy tym mistrza nieprzysÅ‚owiowego - nie majÄ…cego nic wspólnego z „mistrzami drugiego planuâ€�, znanymi z zatytuÅ‚owanych w ten sposób żartobliwych zdjęć, zamieszczanych w sieci. Nie starajÄ…cego siÄ™ bowiem za wszelkÄ… cenÄ™ skupić uwagi na swojej osobie. Nie dbajÄ…cego – nawiÄ…zujÄ…c do tekstów uniwersyteckich Å›lubowaÅ„ doktorskich – nie tylko o „lichy zyskâ€�, ale i o „próżnÄ… sÅ‚awÄ™â€�.

 

WiÄ™cej tekstów autora znajdziesz . 

Opublikowano: Marzena Gawłowska

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR