¾«¶«Ó°ÊÓ

Aparatczyka żywot niesamodzielny, czyli „przewodniej siły narodu� portret własny

Przemysław Waingertner

Opublikowano: 05 grudnia 2022

Historycy, zajmujący się dziejami PRL-u przyzwyczaili nas do biografii reprezentantów „komunistycznego Olimpu� – „sowieckiego agenta� i uosobienia polskiego stalinizmu, Bolesława Bieruta; nadziei polskiego października, ale przede wszystkim budowniczego „siermiężnego socjalizmu�, współsprawcy antysemickiej kampanii 1968 r. i grudniowej masakry na Wybrzeżu, Władysława Gomułki; Edwarda Gierka – dla jednych przede wszystkim pomysłodawcy konsumpcyjnego socjalizmu (z ludzką twarzą „Malucha� 126p), dla innych – odpowiedzialnego za zadłużenie Polski i radomskie „ścieżki zdrowia� z 1976 r.; wreszcie Wojciecha Jaruzelskiego – dowodzącego Ludowym Wojskiem Polskim podczas inwazji armii Układu Warszawskiego na Czechosłowację i autora stanu wojennego.

 

Tym razem bohaterem książki stał się „człowiek drugiego planu� PRL-owskiego establishmentu („człowiek�, nie przysłowiowy „bohater drugiego planu – rzecz w tym, iż nie był on „sternikiem z tylnego fotela�, „szarą eminencją�, a modelowym, zdyscyplinowanym aparatczykiem) – Ignacy Loga-Sowiński.

 

Postać tÄ™ uczyniÅ‚ bohaterem swej najnowszej książki - ,- łódzki historyk, profesor  majÄ…cy już zresztÄ… w swoim dorobku m.in. biografiÄ™ „czarnego charakteruâ€� marca 1968 r., MieczysÅ‚awa Moczara. W biografii  wraz z autorem Å›ledzimy kolejne partyjne i życiowe perypetie „cienia GomuÅ‚kiâ€�. Poznajemy najpierw mÅ‚odość spÄ™dzonÄ… w robotniczej Å�odzi, zwieÅ„czonÄ… akcesem do Komunistycznej Partii Polski i… wiÄ™zieniem (jak na dobrego „towarzyszaâ€� przystaÅ‚o); przygarniÄ™ciem przez „PierwszÄ… OjczyznÄ™ Åšwiatowego Proletariatuâ€� po rozciÄ…gniÄ™ciu jej dobroczynnych wpÅ‚ywów na Wschodnie Kresy „paÅ„skiej Polskiâ€� po 17 wrzeÅ›nia 1939 r.;  wreszcie - „heroicznymiâ€� latami II wojny Å›wiatowej i okupacji niemieckiej, spÄ™dzonymi w łódzkiej komunistycznej konspiracji i zakoÅ„czonymi akcesem do grona politycznej „gwardiiâ€� towarzysza „WiesÅ‚awaâ€�.

Później towarzyszymy wzlotom i upadkom bohatera w latach Polski Ludowej – od funkcji Pełnomocnika Rządu Tymczasowego i zwierzchnika Komitetu �ódzkiego PPR; przez lata trwogi związanej z krwawymi harcami polskiego stalinizmu, skutkujące odsunięciem „nacjonalisty i prawicowca� Gomułki od władzy, roztoczeniem przez bezpiekę szczególnej opieki nad Logą oraz… porzuceniem przez niego dotychczasowego mentora; triumfalny powrót do władzy w 1956 r. - wraz z puszczającym w niepamięć słabość druha Gomułką; wierną służbę, którą odkupił grzech apostazji; aż po odsunięcie na boczny tor wraz z ostatecznym upadkiem „Wiesława� w 1970 r. (dla Logi „odsunięcie� to oznaczało zresztą stosunkowo miękkie lądowanie - najpierw na stanowisku ambasadora PRL w Turcji, później na politycznej emeryturze we władzach Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

Krótki epilog książki stanowiÄ… ostatnie lata życia bohatera – spÄ™dzone w  III Rzeczypospolitej, z którÄ… trudno zapewne byÅ‚o mu siÄ™ utożsamić.

 

Atuty biografii Logi, pióra profesora Lesiakowskiego?



Po pierwsze: nieoczywisty wybór polityczno-prywatnego konterfektu „zwykÅ‚ego partyjniakaâ€�, raczej niesionego falami dziejów PRL-u, niż decydenta, czy choćby zakulisowego inspiratora wydarzeÅ„ w „najweselszym baraku obozu komunistycznegoâ€�, dajÄ…cy swoiste studium „czÅ‚owieka partiiâ€�. Po drugie: potraktowanie politycznej drogi swego bohatera jako pretekstu do przedstawienia i analizy interesujÄ…cych, a niekiedy kuriozalnych mechanizmów sprawowania wÅ‚adzy w partii komunistycznej (i Polsce Ludowej). Wreszcie po trzecie: wybór formuÅ‚y biografii, która  stanowi – przy swoim naukowym charakterze, zakotwiczeniu w bogatym materiale źródÅ‚owym i literaturze przedmiotu – przede wszystkim ciekawÄ…, wzbogaconÄ… smakowitymi anegdotami i cytatami, opowieść, po którÄ… siÄ™gnąć mogÄ… nie tylko historycy, czy pasjonaci spoza cechu Klio, ale po prostu czytelnicy zainteresowani „peerelowskÄ…â€� historiÄ… - a tych zdaje siÄ™ być sporo.

 

WiÄ™cej tekstów autora znajdziesz . 

Opublikowano: Marzena Gawłowska

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR