Rodzime badania nad Czarnym L膮dem maj膮 tymczasem d艂ug膮 tradycj臋. W dwudziestoleciu mi臋dzywojennym powsta艂 w Warszawie pr臋偶ny o艣rodek znawc贸w zagadnie艅 etiopskich zgromadzony wok贸艂 Izaaka Wajnberga. Jego dzie艂o kontynuowa艂 wykszta艂cony we Francji Seweryn Strelcyn. To w du偶ej mierze za spraw膮 jego stara艅 w latach 50. afrykanistyka sta艂a si臋 osob膮 dyscyplin膮 akademick膮, wyk艂adan膮 w ramach struktur Instytutu (p贸藕niej: Wydzia艂u) Orientalistycznego UW. Jednostka ta istnieje do dzi艣. Opr贸cz niej, funkcjonuje te偶 Polskie Towarzystwo Afrykanistyczne oraz krakowskie Jagiello艅skie Centrum Bada艅 Afrykanistycznych. Od 1993 roku dzia艂a r贸wnie偶 Instytut Afryka艅ski za艂o偶ony przez Johna Godsona, bardziej znanego jako pose艂 z ziemi 艂贸dzkiej na Sejm VI i VII kadencji. Regularnie okazuje si臋 te偶 pismo naukowe 鈥濧fryka鈥�.
Pewien wk艂ad w lepsze zrozumienie najwi臋kszego z kontynent贸w ma tak偶e Uniwersytet 艁贸dzki. Jako student historii bra艂em udzia艂 w wyk艂adach po艣wi臋conych wsp贸艂czesnej Afryce prowadzonych przez dr Artura Rosiaka. Dla mnie, jak i pewnie dla wi臋kszo艣ci s艂uchaczy, by艂y pierwsz膮 pr贸b膮 wej艣cia w zagadnienia afryka艅skie w spos贸b wolny od stereotyp贸w. My艣l臋, 偶e podobne intencje przy艣wieca艂y pracownikom Katedry Historii Sztuki tej samej uczelni, kt贸rzy zacz臋li budowa膰 trwalsze fundamenty dla bada艅 nad Afryk膮 w 艁odzi. Mam tutaj na my艣li nie tylko dzia艂alno艣膰 dydaktyczn膮 i badawcz膮, ale te偶 organizacj臋 wydarze艅 oraz wsp贸艂prac臋 z innymi o艣rodkami - w kraju i za granic膮. Przyk艂adem takiej inicjatywy by艂a konferencja naukowa 鈥濧fryka艅ska tradycja - afryka艅ska nowoczesno艣膰鈥�, kt贸ra odby艂a si臋 w zabytkowych wn臋trzach Pa艂acu Biedermanna. W zwi膮zku z tym, 偶e w 艣wiecie nauki przetrwa膰 mo偶e tylko to, co pozostanie na pi艣mie, z zadowoleniem nale偶y przyj膮膰, 偶e referaty og艂oszone w toku tego wydarzenia zosta艂y zebrane i wydane w ramach tomu pod redakcj膮 Anety Paw艂owskiej i Julii Sowi艅skiej-Heim.
Oceniaj膮c ksi膮偶k臋 po ok艂adce mogliby艣my si臋 spodziewa膰 pracy po艣wi臋conej zagadnieniom politycznym. Nic bardziej mylnego. Oczywi艣cie, gdy mowa o Czarnym L膮dzie nie spos贸b zupe艂nie uciec od relacji w艂adzy, pieni膮dza, przemocy. Ta pozycja daje jednak spojrzenie na afryka艅sk膮 tradycj臋 i spo艂eczno艣膰 przez pryzmat zupe艂nie odmienny od tego, do jakiego jeste艣my przyzwyczajeni: sztuki, architektury, poezji. Autorzy nie patrz膮 na nigeryjskie czy senegalskie miasto jak na obszar wojennych zniszcze艅, ale jako na przestrze艅 tw贸rczej kreacji; tak偶e - jako na miejsce, gdzie 艣cieraj膮 si臋 ze sob膮 miejscowa tradycja i obce wp艂ywy. Takie spojrzenie mo偶na te偶 rzuci膰 w przesz艂o艣膰, jak to czyni Ewa Kubiak w ciekawym tek艣cie o Afryce i Afrykanach w sztuce brazylijskiej okresu kolonialnego. Zawarte w tym tomie artyku艂y, pozwalaj膮 nam te偶 spojrze膰 na dobrze znane fenomeny - jak ruch surrealistyczny - z perspektywy jego odleg艂ych, afryka艅skich recepcji. Najbardziej znan膮 spo艣r贸d nich by艂a idea n茅gritude, czyli murzy艅sko艣ci, 鈥瀞popularyzowana鈥� nad Wis艂膮 za spraw膮 ma艂o fortunnych wypowiedzi dawnego szefa naszej dyplomacji.
W jednym z tekst贸w zawartych w tym tomie, pojawia si臋 cytat z Andre Malraux, kt贸ry otwiera艂 Pierwszy 艢wiatowy Festiwal Czarnych Sztuk w senegalskim Dakarze. 脫wczesny francuski minister kultury m贸wi艂 o afryka艅skich tw贸rcach, kt贸rzy 鈥瀢ytyczaj膮 lini臋 duchowego rozwoju kontynentu鈥�. Ciekawie jest ten proces obserwowa膰 z oddalenia, w czasach gdy Afrykanie faktycznie maj膮 mo偶liwo艣膰 wzi膮膰 sprawy swoich kraj贸w we w艂asne r臋ce. Mimo wszelkich r贸偶nic, ten akurat kontekst afryka艅skich zmaga艅 powinien by膰 Polakom bliski.
Wi臋cej tekst贸w autora znajdziesz .