Bob Dylan z literack膮 Nagrod膮 Nobla. Niekt贸rzy pisz膮, 偶e to niespodzianka. Je艣li jednak spojrzymy na ostatnich nagrodzonych autor贸w przez pryzmat kulturotw贸rczo艣ci, w贸wczas stanie si臋 jasne, 偶e ma艂o kto by艂 tak czytany jak Robert Zimmerman.
Je艣li dzi艣 profesor literatury w New Jersey omawia ze studentami teksty z p艂yty Kendricka Lamara 鈥濼o Pimp A Butterfly鈥�, zestawiaj膮c je z tw贸rczo艣ci膮 Toni Morrison, to nie mamy do czynienia z niczym innym, jak tylko z p贸藕nym pok艂osiem Dylanowskiej rewolucji, polegaj膮cej na skompromitowaniu prostego podzia艂u na kultur臋 popularn膮 (pono膰 prymitywn膮) i elitarn膮 (pono膰 wysublimowan膮).
Mo偶na by zreszt膮 stworzy膰 litani臋 fantastycznych artyst贸w, pocz膮wszy od Johna Lennona a sko艅czywszy na wsp贸艂czesnych poetach piosenki takich jak Sufjan Stevens czy Dan Bejar, kt贸rzy w kontek艣cie autora 鈥濴ike a Rolling Stone鈥� powinni si臋 podpisa膰 pod zdaniem, jakie na temat Mickiewicza wypowiedzia艂 Krasi艅ski: 鈥濵y z niego wszyscy鈥�.
艁atwo operuje si臋 pochwalnymi og贸lnikami. Korzystaj膮c z okazji, jak膮 stwarza ten Nobel, wol臋 zaj膮膰 si臋 napisaniem kilku s艂贸w o mojej ulubionej piosence Dylana, utworze 鈥濨allad of a Thin Man鈥�. Ten blues o panu Jonesie, kt贸ry nie jest w stanie zrozumie膰 otaczaj膮cej go, coraz dziwniejszej rzeczywisto艣ci Zimmerman wyda艂 na prze艂omowym kr膮偶ku 鈥濰ighway 61 Revisited鈥�, maj膮c 艣wiadomo艣膰, 偶e jego odwa偶na wolta, przej艣cie od gitary akustycznej do elektrycznej, b臋dzie odbierana jako co艣 kompletnie niezrozumia艂ego. Jednocze艣nie mamy do czynienia z antymieszcza艅sk膮 satyr膮, pan Jones to osoba o w膮skim horyzontach, ignorant ciesz膮cy si臋 spo艂ecznym szacunkiem, poirytowany, 偶e kto艣 o艣miela si臋 鈥瀉takowa膰 jego wyobra藕ni臋鈥�. 艢wiat jest pe艂en takich Jones贸w. Jeden z nich przed paroma dniami, na wie艣膰 o werdykcie Komitetu Noblowskiego opublikowa艂 artyku艂 pt. 鈥濩zy Bob Dylan zawar艂 pakt z diab艂em?鈥�.
Najciekawsze w tej piosence nie jest jednak jej autotematyczne czy te偶 satyryczne przes艂anie, ale stworzenie mocno kafkowskiej atmosfery, z labiryntow膮 duchot膮, nieoczywistym humorem, wspania艂ym po艂膮czeniem oficjalno艣ci i erotyki. Uwielbiam surrealistyczny, a jednocze艣nie jak najbardziej realistyczny pocz膮tek, gdy bohater wchodzi do pokoju z o艂贸wkiem w r臋ku i nagle dostrzega nagiego m臋偶czyzn臋. Dlaczego akurat z o艂贸wkiem? Bo wszyscy jedynie szkicujemy. Poruszamy si臋 po omacku we wci膮偶 zmieniaj膮cym si臋 艣wiecie, zostawiamy po sobie niepowa偶ne i w gruncie rzeczy 艂atwo zmazywalne 艣lady. Tekst 鈥濨allad of a Thin Man鈥� uderza powracaj膮cym motywem oderwanych od siebie element贸w anatomicznych (co艣 w stylu pupy, g臋by, 艂ydki u Gombrowicza). Najpierw kto艣 wr臋cza Jonesowi ko艣膰, potem oddaje mu po偶yczone gard艂o, a gdy w finale piosenki bohater ruchem opanowanego, rozs膮dnego cz艂owieka wk艂ada swoje oczy do kieszeni, to jest to gest ucieczki od niepokoju, ale i doskona艂a metafora rozpadania, rozklejania si臋 naszej coraz bardziej fragmentarycznej to偶samo艣ci. Przy okazji 鈥瀟worzenia nowych form poetyckiej ekspresji w ramach wielkiej tradycji ameryka艅skiej pie艣ni鈥� Dylan 鈥� na wiele lat przed Kunder膮 i Baumanem 鈥� opisa艂 do艣wiadczenie niezno艣nej lekko艣ci bytu, zanurzy艂 si臋 po pas w strumieniu p艂ynnej nowoczesno艣ci.
Wi臋cej tekst贸w autora znajdziesz .