Trudno jednak m贸wi膰 w tym przypadku o przemy艣lanej, celowej filmowej czy audiowizualnej edukacji. Je艣li mamy ochot臋 si臋 ni膮 zaj膮膰 鈥� w ramach zaj臋膰 szkolnych, pozaszkolnych czy uniwersyteckich, mo偶na zacz膮膰 od zadania sobie podstawowego pytania: po co film?
Pomocna w udzieleniu na nie sensownej odpowiedzi mo偶e by膰 ksi膮偶ka , w kt贸rej zebrano artyku艂y kilkunastu naukowc贸w i pedagog贸w (filmoznawc贸w, kulturoznawc贸w, polonist贸w). Poniewa偶 od lat staram si臋 w coraz wi臋kszym stopniu audiowizualizowa膰 lekcje j臋zyka polskiego oraz prowadz臋 zaj臋cia ko艂a filmowego, liczy艂em, 偶e po艣r贸d zawartych w ksi膮偶ce teoretycznych rozwa偶a艅 znajd臋 gar艣膰 inspiruj膮cych, praktycznych rozwi膮za艅 i nie zawiod艂em si臋.
Po pierwsze, nie szkodzi膰 鈥� ta zasada w przypadku edukacji filmowej jest dobrym punktem wyj艣cia. Przed rozpocz臋ciem lekcji warto zda膰 sobie spraw臋, 偶e przyst臋puj膮c do niej, mo偶na unikn膮膰 kilku do艣膰 cz臋stych b艂臋d贸w.
Bogus艂aw Skowronek s艂usznie zwraca uwag臋 na wady formalistycznej, z ducha wy艂膮cznie strukturalistycznej analizy. Je艣li wi臋c przychodzimy na zaj臋cia uzbrojeni w aparat poj臋ciowy filmoznawcy i zanadto skupimy si臋 na prezentowaniu kodu 鈥瀞emiotycznie zamkni臋tego dzie艂a鈥�, chc膮c zamieni膰 uczni贸w w badaczy jego struktury, jest niemal pewne, 偶e zgasimy gdzie艣 po drodze ich ch臋膰 do swobodnej rozmowy, sparali偶ujemy pragnienie dzielenia si臋 wra偶eniami.
Witold Jakubowski zwraca z kolei uwag臋 na anachroniczno艣膰 dzielenia kultury, a wi臋c i film贸w, na elitarne i popularne, a co za tym idzie 鈥� dobre i z艂e. Oczywi艣cie nauczyciel jest kim艣, kto powinien podsuwa膰 uczniom bardziej wymagaj膮ce, mniej oczywiste produkcje, zach臋ca膰 do poznania klasyki kinematografii.
Nie wolno jednak lekcewa偶y膰 potencja艂u kina bardziej komercyjnego, ani dokonywa膰 jego stygmatyzacji.
Pami臋tam, 偶e kilka lat temu, podczas spotkania z Krzysztofem Zanussim, do艣膰 mocno mnie poirytowa艂y jego wyg艂aszane w stron臋 m艂odzie偶y sugestie, by obcowa膰 jedynie z arcydzie艂ami i nie traci膰 czasu na przyk艂ad na seriale. T臋 pogardliw膮 opini臋 o serialach autor Barw ochronnych wyg艂asza艂 w czasach nazywanych now膮 z艂ot膮 er膮 telewizji, kt贸ra poprzez produkcje takie jak The Wire, Breaking Bad, Black Mirror czy True Detective zmieni艂a ca艂kowicie wyobra偶enie o tym gatunku, sprawiaj膮c 偶e sta艂 si臋 on wsp贸艂cze艣nie nie tylko 藕r贸d艂em rozrywki, ale niejednokrotnie fascynuj膮c膮 formalnie okazj膮 do analizy wsp贸艂czesnej kultury.
Jeszcze innym problemem mo偶e by膰 instrumentalne traktowania filmu, uczynienie z niego tendencyjnej egzemplifikacji z g贸ry przyj臋tych tez (polonistycznych czy wychowawczych).
Witold Jakubowski s艂usznie krytuje zawarte w wielu dawnych i obecnych poradnikach i programach sugestie dotycz膮ce nadmiernego nadzoru pedagogicznego nad odbiorem kinematografii przez m艂odzie偶. Nauczyciel zmienia si臋 wtedy w naiwnego stra偶nika w艂a艣ciwej interpretacji, kt贸remu pomys艂owo艣膰 uczniowska nie jest do niczego potrzebna, wr臋cz zaburza doskona艂y scenariusz zaj臋膰, zwie艅czony jak偶e ubogacaj膮cymi wnioskami.
Unikanie tych b艂臋d贸w to ledwie pierwszy, ma艂y krok. Na szcz臋艣cie dawno min臋艂y ju偶 czasy, gdy nauczyciel, chc膮cy prowadzi膰 ciekawe zaj臋cia na temat filmu by艂 si艂aczk膮, zapuszczaj膮c膮 si臋 na nieznany teren nowych form kultury 鈥� z gar艣ci膮 dobrych intencji i szlachetnego entuzjazmu.
Obecnie wystarczy w艂a艣ciwie rozejrze膰 si臋 wok贸艂 i korzysta膰: z Filmoteki Szkolenej (warto odnale藕膰 w bibliotece zestaw 26 p艂yt DVD MKiDN przekazany niemal dekad臋 temu wszystkim ponadgimnazjalnym szko艂om w Polsce); z bogatej oferty materia艂贸w dydaktycznych, cho膰by dost臋pnych na stronie Legalnej Kultury, z mo偶liwo艣ci, jakie daje NINATEKA, wyj膮tkowa w skali kraju biblioteka multimedialna z ponad 6 tysi膮cami film贸w i audycji o kulturze; ze 艣wietnych zaj臋膰 proponowanych przez instytucje takiej jak np. Narodowy Instytut Audiowizualny czy Narodowe Centrum Kultury i EC1 艁贸d藕 鈥� Miasto Kultury, podczas kt贸rych uczniowie pod okiem filmowc贸w dokonuj膮 rozk艂adania i sk艂adania na nowo klasycznych dzie艂 polskiego kina.
Nie do przecenienia s膮 tak偶e mo偶liwo艣ci, jakie stwarza internet jako przestrze艅 powstawania fandom贸w&苍产蝉辫;鈥�
gigantycznych spo艂eczno艣ci, kt贸rych imponuj膮ca dzia艂alno艣膰 interpretacyjna zmieni艂a wizerunek fana z emocjonalnego entuzjasty w cz臋sto bardzo wnikliwego i wymagaj膮cego analityka, a filmowc贸w sk艂oni艂a do umieszczania w produkcjach niezliczonej ilo艣ci aluzji i nawi膮za艅. Je艣li racj臋 ma przywo艂ywany przez Ma艂gorzat臋 Lisowsk膮-Magdziarz, Henry Jenkins (wsp贸艂autor publikacji twierdz膮cy, 偶e aktywny fan dobrowolnie rozwija najwa偶niejsze umiej臋tno艣ci komunikacyjne XXI wieku (m.in. sytuowanie tekst贸w w tradycji kultury, selekcjonowanie i archiwizowanie wiedzy, formu艂owanie problem贸w i opinii, poszerzanie sfery kontakt贸w, przestrzeganie okre艣lonej etykiety...), to nauczyciel mo偶e wyci膮gn膮膰 z tego bardzo optymistyczny wniosek. Du偶a grupa uczni贸w regularnie, dobrowolnie i cz臋sto nie艣wiadomie doskonale przygotowuje si臋 do lekcji. Trzeba tylko umie膰 je poprowadzi膰.
Wi臋cej tekst贸w autora znajdziesz .