¾«¶«Ó°ÊÓ

Zwycięstwo „Bożego Ciała�

Piotr Szwed

 

Niezależnie od tego, czy zdobędzie Oskara, „Boże Ciało� Jana Komasy jest filmem, który odniósł ogromny sukces. Nie mierzy się go ilością międzynarodowych nagród, nominacji czy pochlebnych recenzji.

 

Opublikowano: 07 lutego 2020

Nie okreÅ›la jego skali ilość sprzedanych biletów czy wysokie noty przyznawane przez użytkowników serwisów internetowych. Można mówić o filmie autora Sali samobójców jako o kolejnym elemencie opowieÅ›ci o dobrej passie polskiego kina, o zyskiwaniu przez nie miÄ™dzynarodowego uznania, ale w ten sposób omijamy coÅ›, co wydaje siÄ™ najistotniejsze: wyjÄ…tkowy status osiÄ…gniÄ™ty w Polsce.

Å»adna z szeroko komentowanych produkcji PawÅ‚a Pawlikowskiego, Agnieszki Holland, MaÅ‚gorzaty Szumowskiej nie zyskaÅ‚a u nas takiego uznania wÅ›ród tak różnorodnej publicznoÅ›ci. WierzÄ…cy, niewierzÄ…cy, liberaÅ‚owie i konserwatyÅ›ci, ludzie różnych pokoleÅ„ i Å›rodowisk, czytelnicy „Krytyki Politycznejâ€� i portalu „JagielloÅ„ski24â€�, „Gazety Wyborczejâ€� i „GoÅ›cia Niedzielnegoâ€� zgodnie uznali Boże CiaÅ‚o za wydarzenie. I taka sytuacja rzeczywiÅ›cie jest wydarzeniem.

Żyjemy bowiem w czasach konsekwentnego rozpadania się wspólnoty, której członkowie nie tylko obcują z innymi mediami, powołują się na odmienne autorytety, uczą się coraz wyraźniej różnicującej się historii, ale od niedawna zostali też skazani na funkcjonowanie w dwóch różnych systemach prawnych.

 

Komasa wszystkim im zaproponowaÅ‚ film idÄ…cy w poprzek tożsamoÅ›ciowych narracji, w którym z każdÄ… kolejnÄ… scenÄ… kruszÄ… siÄ™ stereotypy, dotyczÄ…ce wiary, koÅ›cioÅ‚a oraz polskiej prowincji, zarówno w kinie jak literaturze zazwyczaj demonizowanej bÄ…dź mitologizowanej.

 

SpoÅ‚eczność ukazana w filmie skÅ‚ada siÄ™ z ludzi, których niejednoznaczność jest przejmujÄ…co zwyczajna, a jednoczeÅ›nie traktowana z empatiÄ…. Podobnie jak postać głównego bohatera, którego charyzma w fascynujÄ…cy sposób splata siÄ™ z nieporadnoÅ›ciÄ…, dziÄ™ki temu wypada niesÅ‚ychanie przekonujÄ…co. Czy można nakrÄ™cić film prowokacyjny, niepokojÄ…cy, bardzo mocny, a jednoczeÅ›nie stwarzajÄ…cy przestrzeÅ„ dla rozmaitych wrażliwoÅ›ci i wartoÅ›ci, traktujÄ…cy widzów i bohaterów dojrzale, a jednoczeÅ›nie (to wcale nie musi siÄ™ łączyć) z szacunkiem? Komasa pokazaÅ‚, że takie zaÅ‚ożenia nie muszÄ… być utopijne.

W Bożym Ciele â€“ podobnie jak w Å›wietnym, nominowanym w tej samej kategorii Parasite Bonga Joon-ho â€“ udaÅ‚o siÄ™ uchwycić lokalnÄ… specyfikÄ™, która okazaÅ‚a siÄ™ zaskakujÄ…co uniwersalna. W wywiadzie dla „Plusa Minusaâ€� Komasa mówiÅ‚ o tym, że jego film w Stanach Zjednoczonych trafiÅ‚ do liberałów, „którzy […] zastanawiajÄ… siÄ™, dlaczego przegrali. Nagle próbujÄ… zrozumieć wyborców Trumpa, ich tradycyjnÄ… religijność, zacząć z nimi rozmawiać, a może i przyznać siÄ™ do wÅ‚asnych religijnych tÄ™sknotâ€�.

 
W rozmowie opublikowanej na Å‚amach „Politykiâ€� reżyser dzieliÅ‚ siÄ™ informacjami o tym, że kilku amerykaÅ„skich producentów jest zainteresowanych zrobieniem remake’u Bożego CiaÅ‚a w postaci anglojÄ™zycznego serialu. Ponoć w Teksasie znajduje siÄ™ nawet miasteczko o nazwie Corpus Christi.

 

Arlie Russell Hochschild w książce Obcy we wÅ‚asnym kraju z 2016 roku dokonaÅ‚a wnikliwej analizy mieszkaÅ„ców poÅ‚udnia Stanów Zjednoczonych – przedstawiÅ‚a ich w sposób wolny od najbardziej oczywistych schematów, które zdominowaÅ‚y media i popkulturÄ™, zrezygnowaÅ‚a z protekcjonalnego pouczania, bezpiecznÄ… perspektywÄ™ socjologicznego szkieÅ‚ka i oka zastÄ…piÅ‚a ryzykiem spotkania i dialogu.

Komasa swoim filmem zrobiÅ‚ coÅ› podobnego, a może nawet dokonaÅ‚ czegoÅ› wiÄ™cej. ParafrazujÄ…c tytuÅ‚ pracy Hochschild, można powiedzieć, że trafiÅ‚ do ludzi, którzy wczeÅ›niej czuli siÄ™ obcy we wÅ‚asnym kinie. To naprawdÄ™ duże osiÄ…gniÄ™cie.

 

WiÄ™cej tekstów autora znajdziesz . 

Opublikowano: Marzena Gawłowska

CENTRUM ANALIZ, MODELOWANIA I NAUK OBLICZENIOWYCH (CAMINO)
E: camino@uni.lodz.pl

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR