W Adam Cybulski skoncentrowa艂 si臋 na analizie merytorycznej i technicznej film贸w z udzia艂em k艂opotliwych bohater贸w, kt贸rych historie s膮 obna偶ane i komentowane przez j臋zyk filmowy. W tym celu autor przygotowa艂 ogromny materia艂 藕r贸d艂owy, pozwalaj膮cy mu przedstawi膰 i przeanalizowa膰 kino od pocz膮tku swojego istnienia pod k膮tem tytu艂owych 鈥瀔艂opotliwych鈥� cia艂. S膮 nimi nie tylko bohaterowie niepe艂nosprawni, ale jak si臋 okazuje r贸wnie偶 osoby mierz膮ce si臋 ze swoj膮 odmienno艣ci膮 鈥� ras膮, w艂asn膮 seksualno艣ci膮 czy usposobieniem. Osoby, kt贸re nie przystaj膮 do danej grupy spo艂ecznej, staj膮 si臋 bowiem koz艂ami ofiarnymi, kt贸re dyskryminowane s膮 przez cz艂onk贸w owych spo艂eczno艣ci. Ich anormalno艣膰 staje si臋 niejako ich wizyt贸wk膮, bo reprezentuj膮 co艣, co wymyka si臋 przyj臋tym standardom.
W tej interesuj膮cej, zaskakuj膮cej pod wzgl臋dem obranego tematu rozprawie naukowej, Cybulski wyst臋puje w kilku rolach 鈥� jako kulturoznawca, kt贸ry odkry艂 przed czytelnikiem znacz膮ce kulturowe dyskursy, w tym m.in. disability studies, badania nad niepe艂nosprawno艣ci膮 i koncepcj臋 w艂adzy/wiedzy Michela Foucaulta czy zagadnienia interakcjonizmu symbolicznego Ervinga Goffmana; koz艂a ofiarnego Ren茅 Girarda czy natury medium filmowego, kt贸r膮 opisa艂 Tom Gunning. Cybulski wyst膮pi艂 r贸wnie偶 jako filmoznawca, kt贸ry skrupulatnie zamanifestowa艂 niejednoznaczno艣膰 i 艣wie偶o艣膰 diegezy analizowanych dzie艂, a przy tym skomentowa艂 zastosowane przez tw贸rc贸w 艣rodki filmowe, takie jak 艣wiat艂o, d藕wi臋k czy scenografi臋.
W autor odegra艂 jeszcze jedn膮 rol臋 鈥� jako widza filmowego, z kt贸rym mo偶e uto偶samia膰 si臋 ka偶dy czytelnik, zafascynowany mrocznymi, a nierzadko niebanalnymi filmami o nieprzystaj膮cych odmienno艣ciach w rzeczywisto艣ci zdefiniowanej przez system.
Nie dziwi wi臋c fakt, 偶e w tej pracy nie zabrak艂o spostrze偶e艅, dygresji czy prezentacji w艂asnych upodoba艅 filmoznawczych autora.
W zwi膮zku z tym nale偶y podkre艣li膰, 偶e interesuj膮cym aspektem tej rozprawy jest wszechstronno艣膰 poruszanych zagadnie艅, s膮 one stabilnym gruntem do wyeksponowania najwa偶niejszych teorii i refleksji nie tylko samego autora, ale r贸wnie偶 przywo艂ywanych przez niego badaczy kina.
W rozprawie zamieszczono tak偶e obszerne analizy najciekawszych zdaniem autora produkcji filmowych. W moim odczuciu na uwag臋 zas艂uguj膮 zw艂aszcza takie filmy jak anonimowe dzie艂o The Fake Beggar z 1898 roku, Najlepsze lata naszego 偶ycia Williama Wylera z 1946 roku, Cz艂owiek s艂o艅 Davida Lyncha z 1980 roku oraz Cz艂owiek bez twarzy Mela Gibsona z 1993 roku czy Porfirio Alejandra Landesa z 2011 roku. Zdaj膮 si臋 one by膰 reprezentantami wybranych dekad, podejmowane w nich zagadnienia s膮 obrazem niepokoj贸w i trosk z owych czas贸w. Pierwszy z tych film贸w jest egzemplifikacj膮 eksperymentalnych pr贸b filmowych anonimowego autora. Dzie艂o Wylera podejmuje blisk膮 w czasie II wojny 艣wiatowej tematyk臋 艣mierci na froncie, a co za tym idzie tych m臋偶czyzn, kt贸rzy ponie艣li ofiar臋 w imi臋 zdobycia zwyci臋stwa. Cz艂owiek s艂o艅 prezentuje na poz贸r kolorowy, a tak naprawd臋 zatrwa偶aj膮cy los cyrkowych artyst贸w, uto偶samianych ze zwierz臋tami dostarczaj膮cymi przelotnych wra偶e艅. Cz艂owiek bez twarzy to dramat ukazuj膮cy niez艂omn膮 si艂臋 walki bohater贸w o odzyskanie dobrego imienia a dzie艂o Landesa ukazuje zwyczajne/niezwyczajne 偶ycie niepe艂nosprawnego m臋偶czyzny.
Adama Cybulskiego sta艂y si臋 dla mnie emocjonuj膮c膮 przepraw膮 po ponad 100-letniej historii kina z perspektywy bohater贸w, kt贸rym przysz艂o si臋 zmaga膰 ze swoj膮 odmienno艣ci膮.
Autor nie przestaje intrygowa膰 czytelnika, zaskakuje go na ka偶dym kroku nietuzinkowo艣ci膮 przywo艂ywanych teorii i analiz, kt贸re okazuj膮 si臋 by膰 niezb臋dne w zrozumieniu tego, jak bardzo owi bohaterowie byli i s膮 nieszablonowi. Aczkolwiek nie ze wzgl臋du na swoj膮 fizyczn膮 i psychiczn膮 odmienno艣膰, ale na ch臋膰 naprawy rzeczywisto艣ci, zmiany w艂asnych zachowa艅 b膮d藕 pr贸by uwolnienia si臋 z przyj臋tych w ich otoczeniu stereotyp贸w.
Wi臋cej tekst贸w autorki znajdziesz
.