Simon Blackburn w ksi膮偶ce z budz膮c膮 podziw erudycj膮, b艂yskotliwo艣ci膮 i poczuciem humoru, pokazuje filozoficzne i psychologiczne paradoksy kochania siebie. Bez wiary w siebie, bez w艂a艣ciwej oceny w艂asnej warto艣ci budowanej przede wszystkim poprzez autentyczne, pozbawione hipokryzji relacje ze spo艂ecznym otoczeniem, nie mo偶na okre艣li膰 w艂asnej to偶samo艣ci. A przecie偶 tylko na tym fundamencie mo偶emy przedstawia膰 innym obraz w艂asnej osoby, kt贸ry jest dla nas istotny. Jednym z wa偶nych element贸w zespo艂u autodefinicji sk艂adaj膮cych si臋 na poczucie to偶samo艣ci i odpowiadaj膮cych na pytanie 鈥瀔im jestem?鈥� jest duma z w艂asnych realnych osi膮gni臋膰, potwierdzonych w relacjach ze 鈥瀦nacz膮cymi Innymi鈥�. Jednak analiza wielu przypadk贸w opisanych w podr臋cznikach psychologii (i w omawianej ksi膮偶ce) pokazuje, jak 艂atwo, zbytnio koncentruj膮c si臋 na sobie, popa艣膰 w pych臋 i pr贸偶no艣膰. Potoczne z艂o艣liwe powiedzenie dobrze oddaje t臋 dziwn膮 i m臋cz膮c膮 otoczenie przypad艂o艣膰, jako 鈥瀦akochanie si臋 w sobie ze wzajemno艣ci膮鈥�.
Odwo艂uj膮c si臋 do powy偶szego mechanizmu psychologicznego, Simon Blackburn nawi膮zuje w du偶ej cz臋艣ci swojej 办蝉颈膮偶办颈 do mitu Narcyza, nieszcz臋snego syna nimfy Liriope, kt贸ry zakocha艂 si臋 we w艂asnym odbiciu ujrzanym w lustrze wody. Jest to jeden z najbardziej psychologicznie trafnych mit贸w greckich, pi臋knie przedstawiony w Metamorfozach Owidiusza.
Czytaj膮c ten rozdzia艂, u艣wiadamiamy sobie przy okazji, jak wiele Zygmunt Freud i wsp贸艂czesna neopsychoanaliza zawdzi臋czaj膮 greckiej mitologii. Wystarczy przejrze膰 Wikipedi臋 (kategoria 鈥瀔ompleksy psychologiczne鈥�), by z zaskoczeniem przypisa膰 sobie kilka psychicznych defekt贸w: kompleks Edypa, Elektry, Jokasty, Kasandry, Klitajmestry, Medei. Na szcz臋艣cie 鈥瀔ompleks ma艂ego cz艂onka鈥�, podobno cz臋sto spotykany w艣r贸d m臋偶czyzn, trudno jest wyprowadzi膰 z mitologii greckiej. Chocia偶 nie wiemy, czy m臋stwo Hektora, Achillesa i Filokteta 鈥� bohater贸w Iliady Homera 鈥� nie by艂o wojownicz膮 kompensacj臋 fizjologicznych brak贸w.
Lektura tej fascynuj膮cej u艣wiadomi艂a mi potrzeb臋 rozszerzenia filozoficznej i psychologicznej analizy dokonanej przez autora o w艂asne spostrze偶enia dotycz膮ce iluzorycznego spo艂ecznego zwierciad艂a, jakim jest Facebook.
Wiadomo, 偶e bez zwrotnych pozytywnych informacji o naszej osobie ze strony spo艂ecznego otoczenia, nie zbudujemy sp贸jnej i stabilnej samooceny. Jednak autentycznych i szczerych relacji z najbli偶szymi (Simon Blackburn po艣wi臋ca sporo miejsca temu zagadnieniu) nie jest w stanie, moim zdaniem, zast膮pi膰 dziwne wirtualne niewolnictwo, kt贸rego psychologiczn膮 charakterystyk膮 jest 鈥瀟error lajk贸w鈥�.
Nikt chyba nie s膮dzi艂, 偶e media spo艂eczno艣ciowe pozwol膮 obna偶y膰 w takim stopniu jednostkow膮 pych臋, pr贸偶no艣膰 i samouwielbienie, wyra偶aj膮ce si臋, mi臋dzy innymi, w wirtualnej prezentacji tysi臋cy banalnych zdj臋膰 i nie zawsze m膮drych komentarzy. Cz臋sto ich g艂贸wnym celem jest pokazywanie siebie jako osoby wyj膮tkowej, cudownej, pi臋knej, zas艂uguj膮cej na spo艂eczne uznanie. Wirtualny narcyzm szerzy si臋 w tempie przypominaj膮cym po偶ar buszu. Powt贸rz臋 raz jeszcze 鈥� do budowania poczucia w艂asnej warto艣ci w m膮dry spos贸b nie wystarczy ci膮g艂e narcystyczne przegl膮danie si臋 w internetowym zwierciadle. Przywo艂anie w tym miejscu figury wampira bezskutecznie szukaj膮cego swojego odbicia w lustrze nie b臋dzie chyba przesad膮.
Nawi膮zuj膮c do 艂adnego polskiego tytu艂u 办蝉颈膮偶办颈 鈥� 鈥� mo偶na zaproponowa膰 milionom ludzi skuteczn膮 terapi臋. Lustereczko odpowie, kto jest najpi臋kniejszy, najm膮drzejszy, najbardziej podziwiany, kiedy zdob臋dziemy si臋 na wy艂膮czenie komputera, telefonu kom贸rkowego, tabletu i przyjrzymy si臋, nieco ju偶 nieprzytomnym wzrokiem, realnemu spo艂ecznemu 艣wiatu wok贸艂 nas.
Mo偶e wtedy wreszcie zrozumiemy, uwolnieni od pozornego uwielbienia anonimowej publiczno艣ci, dla kogo jeste艣my wa偶ni, jakie s膮 realne 藕r贸d艂a spo艂ecznej akceptacji naszej osoby i kto naprawd臋 wodzi za nami t臋sknym wzrokiem. Dostrze偶emy wtedy, by膰 mo偶e, hipokryzj臋 reklamowego has艂a wielkiego koncernu kosmetycznego: 鈥濲este艣 tego warta鈥�. A w艂a艣nie ta popularna kampania reklamowa, swoim udawanym kobiecym kuszeniem, egoizmem i arogancj膮 sk艂oni艂a autora do podj臋cia refleksji nad procesem budowania szacunku do siebie samego.
I niech nam wskazuje drog臋, w tej heroicznej pr贸bie to偶samo艣ciowego przeobra偶enia, m膮dra my艣l zawarta w zako艅czeniu 办蝉颈膮偶办颈: 鈥濩zy wi臋c po tym wszystkim jeste艣cie w stanie spojrze膰 w lustro? Czy jeste艣cie tego warci? Z pewno艣ci膮. Jedna z waszych zalet polega na tym, 偶e doczytali艣cie t臋 ksi膮偶k臋 do tego miejsca, a nie zrobiliby艣cie tego, gdyby nie interesowa艂y was kwestie moralne: duma, szacunek do samego siebie, poczucie warto艣ci i ich mroczne cienie 鈥� pr贸偶no艣膰, zawi艣膰, narcyzm i bezduszno艣膰. To zainteresowanie jest wasz膮 moraln膮 zas艂ug膮鈥�. Okazuj膮c szacunek autorowi, w jego imieniu prosz臋 鈥� dajmy sobie szans臋 na odczuwanie dumy z w艂asnych osi膮gni臋膰, unikaj膮c nieszcz臋snego losu Narcyza.
Wi臋cej wpis贸w tego autora znajdziesz .