Dr Olgierd 艁awrynowicz, zast臋pca dyretora Instytutu Archeologii U艁, od lat prowadzi interdyscyplinarne badania z zakresu archeologii wsp贸艂czesno艣ci, w tym materialnych 艣lad贸w zbrodni totalitaryzm贸w XX wieku. Jego praca 艂膮czy archeologi臋 z etnografi膮 i antropologi膮 kulturow膮, tworz膮c unikalny model badawczy, kt贸ry nie tylko dokumentuje przesz艂o艣膰, ale tak偶e anga偶uje lokalne spo艂eczno艣ci w jej odkrywanie.
Trafi艂em na jedne z najwa偶niejszych bada艅 z zakresu archeologii wsp贸艂czesno艣ci, kt贸re 鈥� w kontek艣cie zastosowanych interdyscyplinarnych metod - by艂y jednymi z pierwszych w skali 艣wiata. W pracach tych pierwszoplanowe role odegrali archeolodzy z do艣wiadczeniem bada艅 艣redniowiecznych i nowo偶ytnych pobojowisk oraz antropolodzy fizyczni, kt贸rzy wcze艣niej wsp贸艂pracowali z archeologami
鈥� wspomina sw贸j udzia艂 w pracach w Lesie Katy艅skim w 1995 roku. W jego dzia艂alno艣ci naukowej wa偶n膮 rol臋 odgrywa poszukiwaniu, odkrywanie i identyfikacja szcz膮tk贸w ofiar egzekucji z okresu II wojny 艣wiatowej i lat powojennych, m.in. na terenie dawnego poligonu na Brusie, w Lesie Lu膰mierskim czy Lesie Okr臋glik. Dzi臋ki artefaktom takim jak obr膮czki z wygrawerowanymi datami 艣lubu, bilety kolejowe czy sygnety z monogramami w艂a艣cicieli, mo偶liwe by艂o odtworzenie biografii konkretnych os贸b.
Ma艂y przedmiot mo偶e wywo艂a膰 pasjonuj膮c膮, cho膰 tragiczn膮 opowie艣膰 z przesz艂o艣ci
鈥� m贸wi archeolog, podkre艣laj膮c znaczenie materialnych 艣lad贸w historii.
Obecnie dr 艁awrynowicz kieruje pracami nad 鈥濴eksykonem Archeologii Katy艅skiej (1990鈥�2015)鈥�, realizowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Projekt ten dokumentuje nie tylko dane archeologiczne, ale tak偶e relacje 艣wiadk贸w, wspomnienia rodzinne i artefakty z Muzeum Katy艅skiego. Zaznacza, 偶e tworzona dokumentacja ma znaczenie nie tylko naukowe, ale i moralne 鈥� jest to forma upami臋tnienia ofiar.
Wa偶nym aspektem jego pracy jest refleksja nad rol膮 archeologii w budowaniu wsp贸lnej to偶samo艣ci na r贸偶nych p艂aszczyznach.
Powinni艣my szuka膰 wsp贸lnych element贸w w europejskiej to偶samo艣ci 鈥� kulturze i j臋zyku, szczeg贸lnie tu, w Europie 艢rodkowej. Licz膮 si臋 elementy wsp贸lnego dziedzictwa, ale te偶 lokalno艣膰
鈥� m贸wi, podkre艣laj膮c znaczenie bada艅 terenowych i wsp贸艂pracy z lokalnymi spo艂eczno艣ciami.
W ramach bada艅 na Jurze Krakowsko-Cz臋stochowskiej, prowadzonych metodami etnoarcheologii wsp贸艂czesno艣ci, zesp贸艂 dr. 艁awrynowicza odkry艂 m.in. fragmenty macew wrzucone do rzeki Warty po II wojnie 艣wiatowej 鈥� nie przez okupant贸w, lecz przez cz艂onk贸w lokalnej spo艂eczno艣ci. To przyk艂ad, jak z艂o偶ona i niejednoznaczna mo偶e by膰 pami臋膰 zbiorowa.
Badania prowadzone od 2021 roku przez Instytut Archeologii U艁 we wsp贸艂pracy z Biurem Poszukiwa艅 i Identyfikacji IPN jako partnerem wiod膮cym, w ka偶dym sezonie badawczym wzbogacaj膮 nasz膮 wiedz臋 o 艣ladach zbrodni totalitarnych.
Wa偶ne jest to, aby u艣wiadamia膰, 偶e wojna zawsze jest z艂em i do czego prowadzi nienawi艣膰. Szczeg贸lnie m艂odym osobom
鈥� podkre艣la dr 艁awrynowicz, apeluj膮c o odpowiedzialne podej艣cie do historii, wolne od bie偶膮cych interes贸w politycznych. Wsp贸艂czesna archeologia, jak pokazuje przyk艂ad 艁odzi, nie ogranicza si臋 do przesz艂o艣ci 鈥� bywa te偶 wsparciem dla 艣ledztw kryminalnych, jak w przypadku spraw z Archiwum X.
Pe艂ny wywiad z dr. Olgierdem 艁awrynowiczem to nie tylko opowie艣膰 o pracy archeologa, ale tak偶e g艂臋boka refleksja nad pami臋ci膮, to偶samo艣ci膮 i rol膮 nauki w wielowymiarowym poznawaniu przesz艂o艣ci. Zach臋camy do lektury .
Nauka inspiruje 鈥� od bada艅 do popularyzacji wiedzy
Wi臋cej rozm贸w z badaczkami i badaczami Uniwersytetu 艁贸dzkiego mo偶na znale藕膰 na naszym kanale . Znajduj膮 si臋 tam podcasty, wyk艂ady i rozmowy z badaczami reprezentuj膮cymi r贸偶ne dziedziny 鈥� od historii i literatury, przez socjologi臋 i biotechnologi臋 a偶 po sztuczn膮 inteligencj臋.To przestrze艅, w kt贸rej nauka spotyka si臋 z ciekawo艣ci膮, a specjalistyczna wiedza zyskuje nowe, dost臋pne formy przekazu.
Materia艂: Ma艂gorzata Szlachetka, Gazeta Wyborcza
Redakcja: Agata Dawidowicz, Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni
Zdj臋cie: Tomasz Sta艅czak, Agencja Wyborcza.pl