, kt贸rym kieruje dr hab. Kamil 艢miechowski, prof. uczelni, to jednostka badawcza kontynuuj膮ca tradycje mi臋dzywydzia艂owej wsp贸艂pracy zapocz膮tkowanej w 2015 roku. Centrum prowadzi interdyscyplinarne badania nad fenomenem miejsko艣ci, kultur膮 miejsk膮, ekonomik膮 miasta, aktorami spo艂ecznymi oraz mechanizmami zarz膮dzania przestrzeni膮 miejsk膮.
W rozmowie prof. Kamil 艢miechowski wprowadza poj臋cie 鈥瀗iedomie艣膰鈥� 鈥� okre艣laj膮c w ten spos贸b obszary podmiejskie, kt贸re formalnie s膮 wsiami, ale funkcjonuj膮 jak przedmie艣cia du偶ych miast. Taka miejscowo艣膰 formalnie jest wsi膮, ale ludzie tam 偶yj膮cy nie czuj膮 偶adnych wi臋zi z wiejskim otoczeniem. S膮 to po prostu mieszka艅cy wielkich miast, kt贸rzy kupili domy poza ich granicami 鈥� wyja艣nia prof. 艢miechowski i dodaje 鈥� Ich rozw贸j, cho膰 na kr贸tk膮 met臋 op艂acalny dla obwarzank贸w Krakowa czy Poznania, na d艂u偶sz膮 met臋 jest zab贸jczy dla ca艂ych organizm贸w, jakimi staj膮 si臋 dzi艣 aglomeracje.
Cho膰 鈥瀗iedomie艣cia鈥� oferuj膮 cz臋sto wy偶szy komfort 偶ycia ni偶 centra miast, ich rozw贸j mo偶e prowadzi膰 do os艂abienia aglomeracji. Odp艂yw mieszka艅c贸w z centrum obni偶a jego atrakcyjno艣膰 dla inwestor贸w, a brak sp贸jnego zarz膮dzania przestrzeni膮 i transportem pog艂臋bia problemy komunikacyjne.
Miejsko艣膰 w Polsce 鈥� wci膮偶 w budowie?
Profesor zwraca uwag臋, 偶e cho膰 Polska jest krajem silnie zurbanizowanym od dekad, to nasza miejsko艣膰 ma charakter 鈥瀢ynajdywany鈥�. Dopiero od niedawna rozwija si臋 w Polsce kultura miejska, kt贸ra na Zachodzie funkcjonuje od pokole艅. Wci膮偶 te偶 przeciwstawia si臋 u nas wielkie miasta reszcie kraju, co prowadzi do napi臋膰 spo艂ecznych i politycznych. Wywiad porusza r贸wnie偶 temat miast, kt贸re nie nale偶膮 do grona metropolii. W Polsce a偶 139 o艣rodk贸w traci funkcje spo艂eczno-gospodarcze. Najwi臋ksze z nich, jak Grudzi膮dz czy Konin, maj膮 ponad 80 tysi臋cy mieszka艅c贸w, ale nie znajduj膮 pomys艂u na rozw贸j. Jeszcze trudniejsza sytuacja dotyczy najmniejszych miast, kt贸re zmagaj膮 si臋 z wykluczeniem komunikacyjnym i ograniczonym rynkiem pracy. Jak zauwa偶a prof. 艢miechowski, status miejski traci znaczenie, gdy mieszka艅cy pozbawieni s膮 podstawowych us艂ug 鈥� cho膰by mo偶liwo艣ci dojazdu do miasta wojew贸dzkiego.
W 2024 roku a偶 31 miejscowo艣ci odzyska艂o prawa miejskie 鈥� g艂贸wnie w Polsce centralnej. To pokazuje, 偶e miejsko艣膰, nawet symboliczna, wci膮偶 ma znaczenie spo艂eczne i kulturowe. To pokazuje, 偶e miejsko艣膰 sama w sobie nadal stanowi akt po偶膮dania, nawet je艣li w praktyce z uzyskania praw miejskich nic konkretnego nie wynika 鈥� komentuje prof. 艢miechowski. Miejsko艣膰 w Polsce nie jest ani oczywista, ani jednoznaczna. Balansuje mi臋dzy histori膮 a nowoczesno艣ci膮, mi臋dzy centrum a peryferiami, mi臋dzy aspiracj膮 a rzeczywisto艣ci膮. W rozmowie z prof. Kamilem 艢miechowskim wybrzmiewa nie tylko analiza przestrzeni, ale przede wszystkim pytanie o to, kim jeste艣my jako spo艂ecze艅stwo.
Zach臋camy do przeczytania pe艂nego wywiadu: .
Materia艂: S艂awomir Szyma艅ski, Gazeta Wyborcza
Redakcja: Agata Dawidowicz, Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni
Zdj臋cie: Uniwersytet 艁贸dzki