¾«¶«Ó°ÊÓ

Rozpoczyna się realizacja projektu „Digitalizacja i udostępnienie archiwum słownika książki polskiej 1946-1972� Biblioteki U� oraz Katedry Informatologii i Bibliologii U�

„Digitalizacja i udostępnienie archiwum słownika książki polskiej 1946-1972� to projekt realizowany przez Bibliotekę Uniwersytetu �ódzkiego we współpracy z Wydziałem Filologicznym U� – Katedrą Informatologii i Bibliologii, którego celem jest zachowanie, opracowanie oraz udostępnienie wyjątkowego zbioru dokumentów poświęconych ludziom związanym z historią książki i kultury piśmienniczej.

Opublikowano: 20 sierpnia 2026

Archiwum obejmuje ponad 100 000 kart kartoteki źródeł oraz około 30 000 jednostek materiałów biograficznych dokumentujących działalność osób zajmujących się tworzeniem, drukiem, oprawą, ilustracją, wydawaniem, gromadzeniem i upowszechnianiem książek - od średniowiecza po XX wiek.

Projekt ma znaczenie nie tylko naukowe i dokumentacyjne, lecz także popularyzatorskie. Dzięki digitalizacji oraz wykorzystaniu nowoczesnych narzędzi cyfrowych unikatowe materiały zostaną zabezpieczone przed zniszczeniem i utratą, a jednocześnie staną się szerzej dostępne dla odbiorców zainteresowanych historią książki i kultury. Realizacja przedsięwzięcia przyczyni się do upowszechniania wiedzy o osobach współtworzących polskie dziedzictwo piśmiennicze oraz podkreśli znaczenie kultury książki jako ważnego elementu dziedzictwa narodowego i europejskiego.

Kolekcja

Kolekcja stanowi unikatowy zbiór dotyczący historii książki oraz środowisk naukowych i kulturalnych związanych z polskim piśmiennictwem. Zgromadzone materiały dokumentują działalność osób reprezentujących różne epoki i środowiska społeczne - od średniowiecznych kopistów i zakonników, przez drukarzy, pedagogów i bibliotekarzy, po przedstawicieli rodów arystokratycznych i mecenasów kultury.

W archiwum odnaleźć można biogramy zarówno postaci powszechnie znanych, jak i dziś zapomnianych, których działalność miała istotny wpływ na rozwój książki. Materiały dotyczą także Polaków działających na emigracji oraz obcokrajowców zasłużonych dla kultury polskiej.

Szczególnie cenną część zbioru stanowią dokumenty z lat 1946-1972, które dotychczas nie były szeroko udostępniane ani kompleksowo opracowane naukowo. Wiele z nich istnieje wyłącznie w formie rękopisów i maszynopisów.

Słownik, zdjęcie

Prace w ramach projektu

Realizacja projektu obejmuje dziaÅ‚ania zwiÄ…zane z ochronÄ…, opracowaniem oraz cyfrowym udostÄ™pnieniem zbiorów. Prace prowadzone sÄ… etapowo i obejmujÄ… m.in. fumigacjÄ™ materiałów archiwalnych, opracowanie struktury rekordów i systemu wyszukiwania, przygotowanie dedykowanej bazy danych, digitalizacjÄ™ dokumentów oraz sukcesywne opracowywanie i publikowanie materiałów. 

Dzięki projektowi powstanie nowoczesny portal umożliwiający przeszukiwanie i prezentację zdigitalizowanych zasobów Archiwum. Realizacja przedsięwzięcia pozwoli nie tylko zabezpieczyć cenne dziedzictwo kulturowe, lecz także stworzyć dostępne online narzędzie badawcze dla naukowców, studentów oraz wszystkich osób zainteresowanych historią książki i kultury piśmienniczej. Digitalizacja archiwum umożliwi ochronę unikatowych materiałów przed zniszczeniem i zapomnieniem, a jednocześnie zwiększy możliwości ich wykorzystania w badaniach naukowych i działaniach popularyzatorskich.

UdostÄ™pniane rekordy osobowe oraz zdigitalizowane materiaÅ‚y źródÅ‚owe bÄ™dÄ… dostÄ™pne online (w wiÄ™kszoÅ›ci na wolnej licencji Creative Commons Uznanie Autorstwa – CC BY), co znaczÄ…co zwiÄ™kszy zasiÄ™g oddziaÅ‚ywania projektu w skali krajowej i miÄ™dzynarodowej. Projektowana platforma bÄ™dzie zgodna ze standardami dostÄ™pnoÅ›ci cyfrowej WCAG, co zapewni jej użyteczność dla szerokiego grona odbiorców. 

Dzięki temu archiwum stanie się nie tylko istotnym narzędziem badawczym, ale również platformą upowszechniania wiedzy o osobach współtworzących kulturę książki, wzmacniając rolę Uniwersytetu �ódzkiego jako ośrodka dokumentującego i popularyzującego dziedzictwo naukowe i kulturowe.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna odpowiedzialność nauki III�, na podstawie umowy nr SBN/SP/0081/2026/01

Dofinansowanie, logotypy

Plakat projektu

Opublikowano: �ukasz Krawczyński

ul. Narutowicza 68, 90-136 �ódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹

Projekt Multiportalu U� współfinansowany z funduszy Unii Europejskiej w ramach konkursu NCBR