W numerze znajdziecie nast臋puj膮ce teksty:
Petr Slov谩膷ek
W artykule pt. Today Through the Lens of the Ancient Debate on the Value of M膿tis (Wsp贸艂czesno艣膰 w 艣wietle staro偶ytnej debaty nad warto艣ci膮 m膿tis) autor analizuje wsp贸艂czesne wyzwania zwi膮zane z wolno艣ci膮 s艂owa w sztuce, nauce i polityce poprzez pryzmat staro偶ytnej greckiej koncepcji m膿tis 鈥� praktycznej m膮dro艣ci umo偶liwiaj膮cej osi膮gni臋cie sukcesu w 偶yciu. Twierdzi on, 偶e m膿tis, zakorzeniona w zdrowym rozs膮dku os贸b nieb臋d膮cych ekspertami, spotyka si臋 z represjami ze strony os贸b sprawuj膮cych w艂adz臋, kt贸rych nazywa si臋 鈥瀗amaszczonymi鈥�, w obliczu rosn膮cej cenzury i moralistycznej polaryzacji. Opieraj膮c si臋 na dramacie greckim, a zw艂aszcza tragediach takich jak 鈥濧ntygona鈥� i 鈥濸rometeusz w okowach鈥�, autor podkre艣la rol臋 m膿tis w badaniu z艂o偶ono艣ci ludzkiej natury i pobudzaniu refleksji moralnej, wspieraj膮c swoje tezy spostrze偶eniami z zakresu neuronauki i filozofii. Artyku艂 kontrastuje m膿tis z hybris, rozumianym jako nadmierna duma, ilustruj膮c, w jaki spos贸b dramat unika uproszczonych os膮d贸w, promuj膮c w zamian epistemiczn膮 pokor臋. Autor aplikuje te idee do wsp贸艂czesnych problem贸w, sugeruj膮c, 偶e erozja warto艣ci liberalnych i marginalizacja wiedzy praktycznej zagra偶aj膮 indywidualnej sprawczo艣ci. Dochodzi wreszcie do wniosku, 偶e m膿tis, wraz z umiarkowaniem, czyli tzw. s艒phrosyn膿, stanowi膮 przeciwwag臋 dla tendencji autorytarnych. To interdyscyplinarne studium podkre艣la ponad czasowo艣膰 dramatu jako narz臋dzie s艂u偶膮ce zrozumieniu dylemat贸w etycznych i przeciwstawianiu si臋 nadmiernej w艂adzy, wzywaj膮c do ponownego docenienia m膮dro艣ci opartej na do艣wiadczeniu, tak偶e we wsp贸艂czesnym 艣wiecie.
Artyku艂 analizuje wybrane utwory Leopolda Staffa w kontek艣cie filozofii Emanuela Swedenborga, koncentruj膮c si臋 na motywie lustrzanych odbi膰 jako medium poznawczego. Lustro 鈥� rozumiane zar贸wno dos艂ownie, jak i metaforycznie 鈥� staje si臋 w poezji Staffa symbolem przej艣cia mi臋dzy sferami sacrum i profanum oraz narz臋dziem epistemologicznym, ukazuj膮cym granice ludzkiej percepcji. Autor artyku艂u podkre艣la rol臋 Swedenborga jako kluczowego interpretatora tych relacji, wskazuj膮c na analogie mi臋dzy jego wizj膮 rzeczywisto艣ci a metod膮 obrazowania poetyckiego Staffa. Analiza uwzgl臋dnia r贸wnie偶 poj臋cia synestezji, korespondencji i sacrofanalizacji, kt贸re nadaj膮 interpretacji now膮 perspektyw臋 badawcz膮.
Kamil Wojtowicz
Od drugiej po艂owy dziewi臋tnastego wieku w Rosji Carskiej w zwi膮zku z burzliw膮 polityk膮 i przemianami spo艂ecznymi gwa艂townie rozwija艂y si臋 ugrupowania rewolucyjne (narodnickie, socjalistyczne i anarchistyczne). Dla pe艂nego zobrazowania tego okresu w dziejach my艣li rewolucyjnej w Rosji wyj膮tkowo wa偶ne wydaje si臋 zrozumienie ethosu rewolucjonisty i osobowo艣ci moralnej, kt贸ra powinna cechowa膰 rewolucjonist臋. Celem niniejszego artyku艂u jest cz臋艣ciowa rekonstrukcja obrazu rewolucjonisty rosyjskiego w rosyjskiej literaturze rewolucyjnej. W zwi膮zku z tym, w poni偶szym artykule nakre艣lona zosta艂a osobowo艣膰 rewolucjonisty rosyjskiego. Najpierw przedstawiono w skr贸cie poj臋cie osobowo艣ci moralnej, a nast臋pnie ukazano 鈥濳atechizm Rewolucjonisty鈥� Siergiusza Nieczajewa jako dzie艂o zawieraj膮ce przes艂anki co do charakteru osobowo艣ci moralnej (anarchistycznego) rewolucjonisty. Kolejn膮 cz臋艣ci膮 artyku艂u jest rekonstrukcja osobowo艣ci moralnej (socjalistycznego) rewolucjonisty na podstawie rosyjskiej literatury rewolucyjnej. Artyku艂 ko艅cz膮 wnioski z analizy tekst贸w, wskazuj膮ce na wyr贸偶nione cechy osobowo艣ci moralnej rewolucjonisty rosyjskiego.
Artyku艂 podejmuje problematyk臋 traumatycznych wydarze艅 historycznych, wsp贸lnotowych sposob贸w ich upami臋tniania oraz ich d艂ugofalowych konsekwencji psychologicznych i moralnych. Za punkt wyj艣cia przyjmuje ksi膮偶k臋 Traumaland Micha艂a Bilewicza, analizuj膮c膮 wp艂yw przemocy historycznej 鈥� wojny, prze艣ladowa艅, ludob贸jstwa 鈥� na to偶samo艣膰 zbiorow膮 i postawy poznawcze. Praca zestawia diagnozy psychologiczne z wybranymi kategoriami filozoficznymi Friedricha Nietzschego, w szczeg贸lno艣ci jego typologi膮 historii oraz koncepcj膮 resentymentu. Na tej podstawie wprowadza poj臋cie 鈥瀐istorii traumatycznej鈥� jako formy kulturowego upami臋tniania krzywd, kt贸ra mo偶e zar贸wno podtrzymywa膰 pami臋膰 i to偶samo艣膰, jak i utrwala膰 postawy reaktywne, prowadz膮ce do resentymentu. Artyku艂 wskazuje na zwi膮zek mi臋dzy traum膮 historyczn膮 a kszta艂towaniem moralno艣ci opartej na l臋ku, urazie i bezsilno艣ci, a tak偶e analizuje mo偶liwo艣ci ich krytycznego przepracowania. W miejsce resentymentalnej fiksacji proponuje krytyczn膮 refleksj臋 nad w艂asnym dziedzictwem jako drog臋 do samowiedzy i transformacji to偶samo艣ci zbiorowej
Niniejszy artyku艂 analizuje ksi膮偶k臋 Richarda Kearneya Touch: Recovering our most vital sense, badaj膮c, w jaki spos贸b Kearney pozycjonuje dotyk jako nasz najbardziej fundamentalny zmys艂 w 艣wiecie, kt贸ry staje si臋 coraz bardziej cyfrowy i odciele艣niony. Autor najpierw kontekstualizuje prac臋 Kearneya w ramach najnowszych empirycznych i filozoficznych bada艅 nad dotykiem, por贸wnuj膮c j膮 z podej艣ciami Fulkersona, Lindena, Banissy鈥檈go i Classen. Nast臋pnie analizuje centralne Kearneyowskie poj臋cie taktu, kt贸re reprezentuje szczeg贸ln膮 inteligencj臋 cia艂a, poprzedzaj膮c膮 wiedz臋 abstrakcyjn膮, i s艂u偶y jako podstawa dla wszystkich do艣wiadcze艅 zmys艂owych. Poprzez analiz臋 filozoficzn膮 czerpi膮c膮 z tradycji arystotelesowskiej i fenomenologicznej, Irlandczyk rzuca wyzwanie dominuj膮cej zachodniej tradycji optocentrycznej, kt贸ra uprzywilejowuje wzrok nad dotykiem. Autor podkre艣la argument Kearneya, 偶e dotyk ma potencja艂 terapeutyczny, i omawia, w jaki spos贸b filozof proponuje zr贸wnowa偶on膮 integracj臋 do艣wiadcze艅 fizycznych i wirtualnych, aby przeciwdzia艂a膰 wsp贸艂czesnemu procesowi ekskarnacji (odciele艣nienia). W konkluzji autor uznaje, 偶e rehabilitacja dotyku przez Kearneya stanowi nie tylko projekt filozoficzny, ale pilny kulturowy imperatyw reintegracji naszych zindywidualizowanych ja藕ni i spo艂eczno艣ci poprzez uciele艣niony kontakt.
Zapraszamy do filozofowania z Hybris!