Trzy tytu艂y, trzy burze medialne
W pierwszym kwartale 2025 r. mia艂y miejsce premiery trzech g艂o艣nych dzie艂 popkultury: filmu, serialu i gry wideo. Wok贸艂 ka偶dego z nich naros艂y kontrowersje, kt贸re 鈥� zdaniem dr. Malinowskiego 鈥� skutecznie utrudni艂y dyskusj臋 o tym, co rzeczywi艣cie mia艂y one do przekazania.
Gdy bajka staje si臋 polityczna
Pierwszym tytu艂em, kt贸ry omawia dr Malinowski, jest film 鈥炁歯ie偶ka鈥�, kt贸ry 鈥� jego zdaniem 鈥� zosta艂 wyprodukowany zupe艂nie niepotrzebnie. Najwi臋cej emocji wzbudzi艂 fakt, 偶e w rol臋 tytu艂owej bohaterki wcieli艂a si臋 Rachel Zegler, aktorka o ciemnej karnacji, podczas gdy w oryginalnej bajce 艢nie偶ka mia艂a 鈥瀞k贸r臋 bia艂膮 jak 艣nieg鈥�.
Dodatkowo Zegler by艂a aktywna w mediach spo艂eczno艣ciowych, cz臋sto zabieraj膮c g艂os w sprawach politycznych, m.in. dotycz膮cych Bliskiego Wschodu 鈥� co przyczyni艂o si臋 do tego, 偶e sta艂a si臋 celem internetowych atak贸w, g艂贸wnie ze strony doros艂ych m臋偶czyzn. Dr Malinowski zwraca r贸wnie偶 uwag臋 na spos贸b, w jaki przedstawiono krasnoludki 鈥� jego zdaniem zosta艂y one nieudolnie wygenerowane komputerowo. Z tych (lub innych) powod贸w film nie odni贸s艂 wi臋kszego sukcesu
Ciemnosk贸ry samuraj w Japonii
Kolejnym przyk艂adem omawianym przez prelegenta jest gra Assassin鈥檚 Creed: Shadows. Tak偶e tutaj g艂贸wnym 藕r贸d艂em kontrowersji okaza艂 si臋 wygl膮d bohatera 鈥� ciemnosk贸ry samuraj Yasuke. Wielu graczy uzna艂o to za niedopasowanie do japo艅skiej historii i kultury.
Jednak 鈥� jak przypomina dr Malinowski 鈥� Yasuke by艂 autentyczn膮 postaci膮 historyczn膮, kt贸ra rzeczywi艣cie 偶y艂a w feudalnej Japonii. Najwi臋cej sprzeciwu wobec tego bohatera ponownie pochodzi艂o ze strony bia艂ych m臋偶czyzn oko艂o trzydziestki, kt贸rzy twierdzili, 偶e to 鈥瀏wa艂t na kulturze Japonii鈥�. Tymczasem, co ciekawe, gra zosta艂a bardzo dobrze przyj臋ta w samej Japonii, gdzie przodkowie samuraj贸w nie zg艂aszali 偶adnych zastrze偶e艅, a tytu艂 sprzedaje si臋 艣wietnie.
Serial, kt贸ry zniekszta艂ci艂 fakty?
Trzecim omawianym dzie艂em jest serial 鈥濪ojrzewanie鈥� dost臋pny na Netflixie. Opowiada on histori臋 nastolatka, kt贸ry zabija kole偶ank臋 z klasy. W mediach zacz臋艂y si臋 szerzy膰 informacje, 偶e fabu艂a oparta zosta艂a na faktach, a sprawc膮 mia艂 by膰 czarnosk贸ry ch艂opak, kiedy g艂贸wnym bohaterem serialu jest bia艂y ch艂opiec. Kontrowersja ta nie mia艂a pokrycia w faktach. Re偶yser inspirowa艂 si臋 wieloma rzeczywistymi zdarzeniami, kt贸re mia艂y miejsce w kr贸tkim czasie, i owszem, niekt贸rzy z ich sprawc贸w byli czarnosk贸rzy, ale nie stanowili oni dominuj膮cej grupy pope艂niaj膮cej tego typu przest臋pwstwa.
Popkulturowy populizm i emocje zamiast tre艣ci
Wszystkie te dzie艂a, wed艂ug dr. Malinowskiego, 艂膮czy jeden wsp贸lny mechanizm: wykorzystywanie kontrowersji jako pretekstu do wywo艂ywania emocji i zarabiania pieni臋dzy. Populizm, jego zdaniem, na dobre wkroczy艂 do 艣wiata popkultury. Zmieni艂 si臋 te偶 spos贸b, w jaki odbieramy wsp贸艂czesne filmy, gry i seriale. Jeszcze 10 lat temu reakcje na odmienne opinie by艂y bardziej stonowane. Dzi艣 wielu ludzi za wszelk膮 cen臋 chce 鈥瀠dowodni膰鈥� innym brak racji 鈥� nie zgadzaj膮c si臋 z inn膮 wizj膮 rzeczywisto艣ci, nawet je艣li sami nie zapoznali si臋 z dzie艂em.
Efekt potwierdzenia w praktyce
Autor zauwa偶a, 偶e hejterzy cz臋sto maj膮 ju偶 wyrobion膮 opini臋 na temat danego filmu czy gry jeszcze przed ich premier膮 鈥� i 艣wiadomie nie chc膮 si臋 z nimi zapozna膰. Ich zdanie jest oparte na przekazie od innych, a nie na w艂asnym do艣wiadczeniu. Wynika to z tzw. efektu potwierdzenia 鈥� potrzeby utwierdzania si臋 w tym, co ju偶 si臋 鈥瀢ie鈥�. A mo偶e po prostu boj膮 si臋, 偶e je艣li obejrz膮 dane dzie艂o, mogliby鈥� zmieni膰 zdanie?
Dr Bartosz Malinowski 鈥� teoretyk i praktyk zarz膮dzania z dziesi臋cioletnim do艣wiadczeniem w pracy dydaktycznej, badawczej i doradczej. Autor dw贸ch ksi膮偶ek i kilkudziesi臋ciu publikacji naukowych. Wsp贸艂pracowa艂 z firmami, instytucjami kultury i organizacjami mi臋dzynarodowymi, m.in. ERGO Hestia, Just Join IT, Teatrem Nowym w 艁odzi i NATO StratCom. Na Uniwersytecie 艁贸dzkim prowadzi zaj臋cia z zakresu strategii, zarz膮dzania i kreatywno艣ci. Tw贸rca vloga 鈥濨ez/Schematu鈥�, wsp贸艂za艂o偶yciel studia kreatywnego Boxless.
Redakcja: Micha艂 Gruda i Ma艂gorzata Jasi艅ska (Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni)