Rabunkowe korzystanie przez m.in. przemys艂 w艂贸kienniczy z zasob贸w wodnych, masowe wycinanie las贸w i rosn膮cy obszar nieprzepuszczalny miasta, doprowadzi艂y do obni偶enia poziomu w贸d podziemnych i zaniku naturalnych 藕r贸de艂. Nadal jednak mo偶na w 艁odzi odnale藕膰 艣lady po obszarach 藕r贸d艂owych 艂贸dzkich rzek.
Biolodzy z U艁 przypominaj膮 o 艂贸dzkich rzekach
Naturalne rzeki zosta艂y zamienione w kana艂y 艣ciekowe, zabetonowano je, ukryto pod ziemi膮. W wielu miejscach naszego miasta 艣lad po nich zagin膮艂. Niestety, zagin膮艂 r贸wnie偶 w 艣wiadomo艣ci mieszka艅c贸w...
W ramach cyklu b臋d膮 powstawa膰 materia艂y filmowe i tekstowe, prezentuj膮ce zapomniane 藕r贸d艂a 艂贸dzkich rzek. G艂贸wnym celem wsp贸艂pracy obydwu instytucji jest bowiem przywr贸cenie pami臋ci rzekom i ich 藕r贸d艂om.
W pierwszym artykule g艂os zabiera Pawe艂 Jarosiewicz, doktorant z Katedry UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej na Wydziale Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁.
Pierwszym krokiem do odzyskania 艂贸dzkich rzek jest zwi臋kszenie wiedzy 艂odzian w zakresie wyst臋powania dolin rzecznych, a tak偶e obszar贸w 藕r贸d艂owych, kt贸re w wyniku zmian w cyklu hydrologicznym zosta艂y odci臋te od zasilania przez p艂ytkie warstwy w贸d podziemnych
尘贸飞颈 Pawe艂 Jarosiewicz, WBiO艢 U艁.
W obliczu zmieniaj膮cego si臋 klimatu, skutkuj膮cego wyst臋powaniem d艂ugotrwa艂ych okres贸w suszy, zjawiska miejskiej wyspy ciep艂a, a tak偶e cz臋stszym wyst臋powaniem opad贸w nawalnych 鈥� ma艂e rzeki miejskie prze偶ywaj膮 sw贸j renesans. Tam gdzie to mo偶liwe d膮偶y si臋 do odtworzenia ich koryt i renaturyzacji, tak aby wspiera艂y one proces adaptacji miast do globalnego ocieplenia. Proces ten jest szczeg贸lnie trudny w miastach, kt贸re o swoich rzekach praktycznie zapomnia艂y
dodaje ekohydrolog.
Na pocz膮tek przypomnimy histori臋 Ba艂utki
Ba艂utka, zwana te偶 Jamnic膮, Sol贸wk膮 lub Suljank膮 to dawna graniczna struga, oddzielaj膮ca grunty wsi Radogoszcz od Ba艂ut i 呕ubardzia. Wsp贸艂cze艣nie Ba艂utka oddziela 呕ubrad藕 od 呕abie艅ca oraz Z艂otno i Teofil贸w od Zdrowia. Dzi艣 Ba艂utk臋 mo偶na zobaczy膰 przy skrzy偶owaniu alei W艂贸kniarzy z Wielkopolsk膮 (oko艂o 4 km od jej dawnych 藕r贸de艂). Wyp艂ywa z podziemnego kana艂u deszczowego, kieruj膮c si臋 w stron臋 Z艂otna. Obecnie niesie tylko wody drena偶owe i filtracyjne, trafia te偶 do niej deszcz贸wka oraz woda z topniej膮cego 艣niegu.
Kt贸r臋dy p艂yn臋艂a Ba艂utka?
Od skrzy偶owania G贸rniczej ze Sporn膮 ba艂ucka struga p艂yn臋艂a w kierunku parku Szarych Szereg贸w, a jej dolin臋 wida膰 w zag艂臋bieniach ulic: Z艂otniczej, Franciszka艅skiej, M艂ynarskiej, 艁agiewnickiej (przy dawnym szpitalu Heleny Wolf) Zgierskiej (przy Dolnej) czy Hipotecznej (przy Rad艂owej). Od rzeczki pochodz膮 nazwy ulic: Dolnej (przebiega w dolinie rzeczki) oraz Mokrej (przy Mokrej Ba艂utka przecina艂a obecn膮 ulic臋 Limanowskiego). Struga sw贸j bieg ko艅czy w Parku na Zdrowiu, gdzie wpada do rzeki 艁贸dki.
Ma艂o kto wie, 偶e Ba艂utka by艂a r贸wnie偶 przemys艂ow膮 strug膮. Odprowadzano do niej 艣cieki fabryczne mi臋dzy innymi z zak艂ad贸w w艂贸kienniczych przy ulicy Dolnej, Zgierskiej, Drukarskiej, Urz臋dniczej , Polnej, Sierakowskiego czy Hipotecznej. Do rzeki trafia艂y te偶 艣cieki z Ba艂uckiej Rze藕ni (obecnie teren MPO 艁脫D殴) oraz z trzech browar贸w.
Dop艂ywy rzeki
Ba艂utka mia艂a a偶 kilkana艣cie niewielkich dop艂yw贸w 鈥� najwi臋ksze przy ulicach: Marysi艅skiej, 艁agiewnickiej, Zgierskiej, Limanowskiego, Wielkopolskiej, Siewnej. Istnia艂 dop艂yw z terenu obecnych ogrod贸w dzia艂kowych mi臋dzy ulicami Kwiatow膮, Plantow膮, Rabatkow膮. Kolejny przecina艂 Krakowsk膮 powy偶ej ulicy Biegunowej.
Rzek臋 uregulowano i ukryto cz臋艣ciowo w podziemnym kanale w latach 30-tych XX wieku. W archiwach ZWiK zachowa艂y si臋 zdj臋cia z czas贸w jej regulacji. Decyzj臋 o zamkni臋ciu Ba艂utki w podziemnym kanale podj臋to ze wzgl臋d贸w sanitarnych 鈥� 贸wczesnym w艂adzom zale偶a艂o na zakryciu rzeki nios膮cej 艣cieki bytowe i fabryczne.
Niestety, podobny los spotka艂 wiele rzek, kt贸re by艂y ofiarami rewolucji przemys艂owej i mechanistycznej wizji 艣wiata z nieograniczonym dost臋pem do zasob贸w.
Dzi艣, to podej艣cie jest zast臋powane nowym ewolucyjno-ekosystemowym rozumieniem zasob贸w przyrody, kt贸re rozwijaj膮 m.in. ekohydrolodzy z Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Wi臋cej o dzia艂aniach naukowc贸w Uniwersytetu 艁贸dzkiego na rzecz przeciwdzia艂ania suszy:
- U艁 poszerza dzia艂ania na rzecz przeciwdzia艂ania suszy
- Ekohydrolog U艁: oczyszczanie w贸d z rolnictwa jest konieczne
- Woda cenniejsza ni偶 ropa - pisze ekohydrolog z U艁
- Z艂oty medal w Pary偶u dla doktoranta U艁
- U艁 nagrodzony za oczyszczanie zbiornik贸w Artur贸wka
- Badanie jako艣ci wody w 艂贸dzkich zbiornikach
Materia艂 藕r贸d艂owy: Pawe艂 Jarosiewicz U艁, ZWiK 艁贸d藕, zdj臋cia: Archiwum ZWiK 艁贸d藕; redakcja: Honorata Ogieniewska,